DiscoverCultureel Persbureau
Cultureel Persbureau
Claim Ownership

Cultureel Persbureau

Author: Cultureel Persbureau

Subscribed: 2Played: 91
Share

Description

Cultuurpers schrijft over kunst en over kunstbeleid. We schrijven ook over de rare dingen die soms met, rond en in de kunstwereld gebeuren. We zijn daar best uniek in. Sterker nog: al sinds 2009 speelt dit netwerk van lezers, opinieleiders en professionele journalisten een cruciale rol als waakhond van de kunstsector en de cultuurpolitiek.
98 Episodes
Reverse
Pianospelen zonder handen is best moeilijk. Met één hand is het al bijna onmogelijk, al kwam Paul Wittgenstein er een heel eind mee. De pianist - en oudere broer van de beroemde filosoof Ludwig Wittgenstein - verloor zijn rechterarm in de loopgraven van de Eerste Wereldoorlog. Hij zette zich met enige verbetenheid aan het trainen van zijn linkerarm en kon dankzij het familiefortuin een paar beroemde componisten pianowerk laten schrijven, speciaal voor de linkerhand. Hij had er matig succes mee, al worden die werken nog steeds gespeeld. In De Verschrikkelijke Wittgenstein, een lunchtheatervoorstelling in het Amsterdamse Theater Bellevue, zien we Paul Wittgenstein terug in 1951, wanneer hij werkt als pianoleraar bij rijke New Yorkers. Regisseur en schrijver Roeland Hofman gebruikt deze situatie als uitgangspunt voor een bizar uurtje toneel waarin bloed vloeit. Acteur Martijn Nieuwerf speelt de getroebleerde eenarmige pianoleraar in de van hem bekende, ontwapenende stijl. Naast hem zien we Isabelle Houdtzagers Billy de Walle als twee over het paard getilde vroegpubers en Tobias Nierop als de butler die niet genoemd is naar de wereldberoemde econoom Stiglitz, al zou dat zomaar kunnen. Het stuk is overigens buitengewoon grappig. Ik ging een inspeelvoorstelling kijken, en vroeg regisseur Hofman en titelrolspeler Nieuwerf naar de achtergronden.  De voorstelling gaat aanstaande zondag in première en is dan tot en met 26 te zien in Theater Bellevue, Amsterdam, steeds om half een 's middags. Inlchtingen: http://theaterbellevue.nl/wittgenstein.  Meer van Cultuurpers? Word lid. 
Ik begon met uitzendwerk in een tijd dat je enigszins de lullo was als je studeerde of net gestudeerd had, omdat de corpsballenimitatie van Jiskefet zo ongekend populair was. Een gangbare begroeting onder vaste medewerkers die leuk wilden zijn was dan ook ‘Hé lul! Geneukt?’ Wie erachter kwam dat ik gedichten schreef, voegde daar meestal aan toe: ‘Hoe gaat het met je bóek, man?’ lees verder op: https://cultureelpersbureau.nl/2020/11/alles-moet-eerst-verkeerd/ en doneer!
Iedereen zit thuis. De meeste criminelen ook. Dat merk je vooral digitaal. Een half jaar geleden kwam de stroom van spam op gang: van brutale tot bijna aandoenlijke afpersingspogingen, de abstracte poëzie van automatisch vertaalde alarmberichten en klunzig gehengel naar bankgegevens. Voor dat soort berichten ben ik niet zo bang. Ik ben dichter. Ik ben al gewend om te lezen onder het bekende motto van Martinus Nijhoff: ‘Lees maar, er niet staat wat er staat.’ Wat er wel staat, moet worden gewantrouwd op alle mogelijke manieren, omdat alleen die leeshouding een lezer naar het wonder van de poëzie kan brengen – en uit de klauwen van cybercriminelen houden. Bovendien ben ik vijftig. Ik weet niet zeker of die leeftijd er iets mee te maken heeft, maar ik leef veel meer in de tastbare wereld dan iemand van 25. Ik heb al dat spul waar we inmiddels de godganse dag op lopen te kijken, drukken en wrijven, nog zien komen. Natuurlijk, in de echte wereld bevindt zich een tweede, virtuele realiteit, zo veelvormig, fijnmazig, diep en vertakt dat je nauwelijks nog aan echt leven toekomt als je erin duikt, maar die tweede wereld neem ik over het algemeen toch net iets minder serieus. In tegenstelling tot de eerste realiteit kan ik haar uitzetten, ook al doe ik dat te weinig. En al weet ik dat je ook in de tweede realiteit allerlei dingen kan doen en laten met ernstige gevolgen in de eerste, ik moet het toch altijd nog maar zien. Des te stommer is wat me deze week overkwam: er stond een monteur voor de deur die zich achteraf wat vreemd gedroeg. Het vreemdste was dat hij zo ongeveer met zijn neus tegen de voordeur stond toen ik opendeed. Sinds maart dit jaar doet niemand dat meer. Iedereen die iets van je moet belt aan en deinst dan anderhalve meter terug. Sommigen rollen er voor de zekerheid een matje bij uit, zodat ze niet per ongeluk te dichtbij staan. Deze jongeman meldde dat hij de watermeter even moest bekijken namens Vitens. Nu is die bij ons in de hal, dus hij kon zo de kruipruimte in. Hij kwam weer tevoorschijn, bedankte me vriendelijk en vertrok. ‘Dit klopt niet,’ zei mijn vrouw, en ze sloeg aan het bellen. Natuurlijk had ze gelijk: bij Vitens wisten ze van niets. Ik had totaal argeloos een oplichter binnengelaten die vrolijk even kwam kijken hoe het met onze sloten gesteld was en wat er zoal te halen viel. Door zijn smoes was hij toevallig niet verder gekomen dan een hal met een idioot erin die bereid is om elke lulsmoes te geloven, als hij maar wordt verteld door iemand van vlees en bloed.
Ruim zeven jaar geleden begon ik als huisdichter bij de Late Night Show van Sven Ratzke in de Blauwe Zaal van Utrecht. Het was een bijzondere tijd. Niet voor Sven, die is waarschijnlijk al zingend en in designerkleding ter wereld gekomen door een gordijn van pauwenveren en imitatiehermelijnenbont. Voor hem was de broeierige, permanent ramvol uitverkochte nachtclub-voorstelling gesneden koek. Voor mij was alles nieuw, want mijn vrouw was net zwanger van onze eerste dochter.
Krap drie weken was ze aan de slag toen de coronapandemie en de lockdown kwamen. Voor Halima el Ghamarti, die medio februari begon als directeur van het Jongeren Cultuurhuis Kanaleneiland en Overvecht, is er dus geen ander normaal dan het nieuwe normaal: werken vanuit huis, en dat met een organisatie die vooral bedoeld is om jongeren in Utrecht met elkaar aan de kunst te krijgen. Toch was niet alles negatief aan corona, blijkt. 'Ik was eerst vooral in shock en daarna vooral aan het uitzoeken hoe we nu verder konden gaan. Ik moest in de eerste week vooral mijn team en de gemeente duidelijk maken hoe de kaders lagen.' Normaal - zeg maar: dat wat Halima el Ghamarti niet echt meemaakte - zouden de ochtenden gevuld zijn met werkbesprekingen, terwijl in de middag de cultuurcoaches druk met creatieve jongeren uit de wijk aan het werk zouden zijn in de studio's van het complex. 'Beats maken, opnames online zetten, inspiratie opdoen. Theatergroepjes die community theater maken van dingen die ze hebben meegemaakt.' Maar ook maken ze in het Jongeren Cultuurhuis enorm veel plannen, met de jongeren zelf, of met culturele partners uit de stad en de rest van het land. Dan moet het opeens enorm stil zijn, na zo'n lockdown.
Ingmar Heytze: Steen

Ingmar Heytze: Steen

2020-07-0802:36

Een schoolvriend was bergbeklimmer. Hij kon het goed, hij deed in vakanties nooit iets anders. De schoolvriend was lang en zo sterk dat hij zichzelf aan één vinger omhoog kon trekken. Op de eerste dag na de herfstvakantie vertelde hij dat een andere klimmer van zijn groep onder zijn ogen was doodgevallen. Als ik het me goed herinner leefde hij nog een klein beetje na de val, maar was er geen redden meer aan. Bij de volgende vakantie ging mijn vriend opnieuw klimmen. ‘Waarom wil je in godsnaam wéér zo’n berg op?’ vroeg ik.
Direct nadat de lockdown in maart 2020 werd afgekondigd ging Vincent Wijlhuizen, mede-oprichter (samen met Annette van Zwol en Ieme Soes) en directeur van het What you See Festival, aan de slag om alternatieven te bedenken voor het festival dat in het najaar plaatsvindt. ‘We hebben verschillende plannen gemaakt. We hadden al een gewoon plan, dat naar alle fondsen gegaan is, maar in maart kwamen we er al vrij snel achter dat het niet ging werken. Nu is er een plan waarin alles coronaproof is. Dus gaan we door.' Luister hier naar het interview, opgenomen in de anderhalvemeterversie van Het Gegeven Paard. NB: Dit podcastproject is het enige dat we nu kunnen doen, nu al onze inkomsten zijn weggevallen. Wil je dit project steunen: word lid. Of doneer ruimhartig.
'Het spontane aanwaaien zit er even niet in. Als je bij ons binnenkomt wordt je al gelijk geconfronteerd met alle veiligheidsmaatregelen die we getroffen hebben. Er hangen enorme schermen om de bezoekersstromen te scheiden. Er is een kans dat je dit keer niet verdwaalt in ons museum want er zijn allemaal stickers op de vloer.' Bart Rutten, artistiek directeur van het Utrechtse Centraal Museum is opvallend goed geluimd. Het museum is weer open, en dat voelt goed: 'Maar laten we ook eerlijk zijn, het varieert nogal met de drukte. De zondag is altijd wat drukker, maar wie vroeger een hekel had aan al die grote groepen in  het museum, moet nu echt zijn kans grijpen. Sommigen spreken van een ouderwetse luxe, uit de tijd dat we nog niet zo publieksgericht waren en het nog een kleine uitverkoren groep was die het museum bezocht.' Je zou het bijna alweer vergeten, de stille straten, de gesloten kunstgebouwen, nu iedereen weer de kans heeft om zich aan al dat moois te laven. Toch is het leven nog niet normaal. Het kantoorpersoneel werkt nog gewoon vanuit huis, bijvoorbeeld. Hoe was het leven voor Rutten, tijdens de smart lockdown?
Muzikantenvereniging Splendor heeft de coronacrisis tot nu toe overleefd, ondanks het feit dat de twee zalen niet gebruikt konden worden, repetitieruimtes vervielen en de bar niet open kon. Mattijs van der Woerd, bariton, vertelt erover in onze podcast/video. Hoe dat kan, zo'n klein concertgebouw dat zo sterk staat? Het geheim, dat ook Cultuurpers overeind houdt, en dat deze maand ook in de New York Times werd opgemerkt: een kleine, maar zeer toegewijde groep leden. Zij houden de zaal overeind en stellen de musici in staat om door te gaan. Maandag 1 juni gaan de zalen weer open, en zoals overal in Nederland, slechts voor een klein publiek dat anderhalve meter van elkaar verwijderd moet zijn, niets mag drinken en ook  niet naar de WC mag. Het wordt nog niet echt een feestje, deze estafette van vijtienminutenconcerten, maar dat is voor musici als Matthijs slechts een klein probleem in het grote feest om weer te mogen spelen. Dat geldt alleen niet voor mattijs zelf: hij is zanger en zijn talent is epidemiologisch riskant verklaard. Hij is zich dus aan het omscholen. Een van de bijwerkingen van COVID-19 die niet door iedereen gezien werd.
'Ik ben in het begin wel geschrokken van het feit dat ik zo laconiek was onder de lockdown. Ik dacht: interesseert het me dan niet genoeg, dat er zo lichtzinnig overheen stap? Ik begrijp ook goed dat mensen heel veel verdriet hebben dat het allemaal niet doorgaat, maar kennelijk ben ik daar iets fatalistischer in.' Greg Nottrot, theatermaker en raadselbouwer, valt, twee maanden na de sluiting van alle theaters vanwege de Coronapandemie, niet te betrappen op lethargie. Sterker nog: hij bruist van de ideeën. De voorman van het Nieuw Utrechts Toneel wil niet afwachten tot een mogelijke versoepeling van de lockdown.
'Begin maart deden we nog een beetje lacherig over het virus, maar een week later werd mij al duidelijk dat we dit jaar serieus in de problemen zouden komen.' Johan Gijsen, directeur en oprichter van het Utrechtse festival dat elk jaar in november de meest verrassende artiesten uit alle genres van de internationale muziekwereld bij elkaar brengt, is nog zichtbaar aangedaan van het besluit dat hij op dinsdag 19 mei bekend moest maken. De editie van 2020 wordt, net als zoveel andere festivals, uitgesteld tot 2021. 'We merkten bij het boekingsproces dat het steeds lastiger werd om mensen te bereiken. Er waren ook steeds minder mensen bereid om met ons in gesprek te gaan, omdat de wereld er zo onzeker uitzag.' Eerst was er zelfs nog het idee om in het najaar de programma's van andere Utrechtse festivals te omarmen: 'Le Guess Who heeft alle muziek, van freestyle jazz tot klassiek tot middeleeuws en hiphop, dus het voelde hartstikke goed om die gesprekken aan te gaan. Maar ieder idee dat we bedachten konden we een week later weer in de prullenbak gooien.'
'Heel veel discussies tussen kunstsector en politiek waren gebaseerd op gevoel, en niet op feiten en cijfers', verklaart Alexander Plooij. 'Tien jaar geleden wilden de lobbyisten van de kunstsector nog niet meedenken met de politiek.' De ondernemer, die tot trompettist werd opgeleid aan het Conservatorium, kent de lobby van binnen. Ten tijde van het eerste kabinet Rutte, dat in 2011 30 procent bezuinigde op de kunstbegroting, zat hij in de partijcommissie cultuur van de VVD. De commissie dus, die erbij stond en toekeek hoe de kloof tussen politiek en culturele sector extreem groeide. Plooij was ook gemeenteraadslid in Hilversum toen van daaruit een succesvolle poging werd ondernomen om het Metropole Orkest te redden. Als directeur van de muziekschool in Veenendaal leerde hij voordien al veel over de visie op cultuureducatie zoals die wordt beleefd op het christelijke platteland. Hij zag lokale politici denken in cijfers en meetbare resultaten, terwijl leerlingen keurig binnen de lijntjes zijn noten speelde. 'Er zat geen bezieling in, het ging alleen maar om de techniek. Later, op de muziekschool in Hilversum, hoorde ik die bezieling wel. Het kan dus wel.' Als kunsteducatieman in hart en nieren gaf hem dat uiteindelijk een dieper inzicht in waar het aan schort in de lobby. In de podcast, voor de meer visueel ingestelden ook te zien op youtube, vertelt hij hoe hij tot het inzicht kwam dat de mensen die nu in den Haag proberen politici te beïnvloeden, op het verkeerde paard wedden: 'Men zet in op het belang van creativiteit voor de samenleving, maar politici vinden dat geen overtuigend argument, omdat creativiteit juist overal is. Het is beter de focus te richten op artisticiteit: die is uiterst zeldzaam, en staat juist aan de wieg van de creativiteit. Je kunt geen creatieve samenleving hebben zonder de artisticiteit, die een paar getalenteerde mensen te bieden hebben. Zonder die artisticiteit is de samenleving niet in staat zichzelf te vernieuwen, laat staan creativiteit te ontwikkelen. Dat verhaal overtuigt de politiek wel.' Luister naar zijn hele betoog, en laat je gedachten erover gaan.  Waarna je zelf weer iets nieuws kunt bedenken, dat je hier kunt delen.
'De crisis en de social distancing treffen ons in de kern. Bij theater en dans gaat het om de ontmoeting tussen kunstenaar en publiek, in één ruimte, en tegelijkertijd. Dat is nu onmogelijk. Het is ook zielig om in een zaal te zitten waar iedereen anderhalve meter afstand moet houden. Dat betekent dat je in een zaal van 600 stoelen maar 90 mensen binnen kunt hebben. Dus hoe gaan we dat oplossen. Alles digitaal is maar een tijdelijke vervanging, want het blijft op afstand. Wij willen nu kijken wat we kunnen tonen met die anderhalve meter afstand. Dan denken we aan langdurige projecten. Een manifestatie die bijvoorbeeld een hele dag duurt en waar mensen kunnen in- en uitlopen.'
Twee jaar aan voorbereiding zaten er in de tentoonstelling Bruno Taut:  de fantasie voorbij. Maar vijf dagen na de opening moest Museum Het  Schip dicht. Onder het motto: ‘We doen wat we kunnen’ besloot directeur  Alice Roegholt virtuele rondleidingen aan te gaan bieden. Het aantal  online bezoekers staat weliswaar niet in verhouding tot de bezoekers die  ze gewend zijn, zegt  Roegholt, maar op deze manier kunnen we toch  laten zien wat een mooie voorstelling we gemaakt hebben’, zegt ze.
Hij is directeur van de Amersfoort in C, de koepel van musea in Amersfoort. OP 12 maart moest hij al 'zijn' musea sluiten, werden nieuwe tentoonstellingen afgelast en kon hij al het personeeel en de vele vrijwilligers naar huis sturen. Nu bereidt hij zich met alle instellingen voor op een toekomst op anderhalve meter. Voor de musea zelf ziet hij wel kansen, maar hoe gaan de mensen weer naar Amersfoort komen?
'We zouden de prijs eigenlijk vorige week bij de première van Grimm uitgereikt gekregen hebben. Dat was onze grote productie van dit seizoen die 30 keer zou spelen. Maar na de tweede repetitie konden we stoppen. Het ziet er ernstig naar  uit dat we dit jaar niet meer in de theaters te zien zullen zijn. Wanneer in het najaar de zalen weer open gaan hebben we niet meteen iets klaarliggen waarmee we kunnen gaan toeren. We zijn nu dus ook aan het kijken op welke manieren we onze dans bij het publiek kunnen krijgen.' We praten dit keer met Lodewijlk Reijs, algemeen directeur van ISH Dance Collective. Zijn gezelschap krijgt dit jaar de Prins Bernhard Cultuurfonds Prijs, met 150.000 euro de grootste prijs die er te veroveren valt in de Nederlandse cultuurwereld. Het bedrag waarvan de helft naar eigen inzicht mag worden aangewend en de andere helft in een speciaal 'fonds op naam' wordt gestort, is een opsteker voor de urban club, al is nog even onduidelijkheid hoe ze dat op korte termijn in dansvoorstellingen gaan omzetten. Reijs: 'Dans op een podium en publiek in het pluche is een vorm, maar er zijn ook andere vormen mogelijk. Dans is een contactberoep. Je kunt natuurlijk solo's maken, maar wat is er meer mogelijk? Hoe kun je het maakproces inrichten? Moet je na elke pas de deux je handen wassen? Hoe kun je dat op een gezonde manier doen? Wat betekent een veel legere zaal voor je uitkoopsom?' Genoeg om over na te denken, en in de gelukkige wetenschap dat prijs zijn weg heeft gevonden naar het urban deel van onze cultuur. NB: Dit podcastproject is het enige dat we nu kunnen doen, nu al onze inkomsten zijn weggevallen. Wil je dit project steunen: word lid. Of doneer ruimhartig. (Foto: paul van der blom)
'Ja, het was natuurlijk wel iets wat we op alle manieren al zagen aankomen. Dat maakt dat ik mentaal er al op voorbereid was. Maar als je het dan echt hoort… Het is gewoon zó zuur. Het is elke keer - ik neem het niemand kwalijk, voor de duidelijkheid -  maar elke keer dat je slecht nieuws krijgt, probeer je te herstellen, te resetten, nieuwe plannen te smeden. Dan ga je iets anders doen en komt er weer een klap. Moet je datzelfde proces weer door. Dat vreet energie.' Oscar Kocken, zelfstandig theatermaker, talkshowhost en bedenker, heeft het even gehad. We spreken elkaar de dag nadat officieel bekend is geworden dat alle zomerfestivals tot 1 september 2020 zijn komen te vervallen. En juist daar had hij nog een sprankje hoop op gevestigd. NB: Dit podcastproject is het enige dat we nu kunnen doen, nu al onze inkomsten zijn weggevallen. Wil je dit project steunen: word lid. Of doneer ruimhartig.
80 miljoen moet hij gaan kosten, en er moeten heel veel mensen in kunnen, met drie zalen, en het moet allemaal gebeuren op de kavel die nu wordt ingenomen door het Theater aan de Parade in Den Bosch. Dat is zo moeilijk gebleken dat er al sinds 2006 gedoe over is. Nu is er een ontwerp, goedgekeurd en wel, van een jaar geleden. Dat moet nu worden uitgevoerd, los van alle protesten dat het gebouw te groot, te ambitieus, onhaalbaar en nooit exploiteerbaar is. Althans, dat vinden Wim Claessen (oud directeur van Theaterfestival Boulevard) en Cor Passchier (architect en onderzoeker). Zij stuurden brieven rond, schreven artikelen en die bereikten ook Cultuurpers. Reden om eens te gaan praten, want het is wel heel erg raar om nu een bouwplan uit te voeren voor een theater waarvan je niet eens weet of het ooit rendabel te maken is in de anderhalvemetersamenleving. Is het niet handiger om nu je kans te grijpen om iets helemaal nieuws te bedenken, waar je de anderhalvemetersamenleving mee van dienst kunt zijn? Sterker nog: moet de Bossche gemeenteraad voorlopig niet eerst eens denken aan de makers in de stad, en hoe zij de coronacrisis gaan overleven? We hebben het dus over ambitieuze gemeenteraden, onmogelijke bouwplannen, corona, leegstand van theaters in 'de provincie' en de absurditeit van lokale cultuur en vooral, de bouwsector. Heerlijk gesprek geworden. NB: Dit podcastproject is het enige dat we nu kunnen doen, nu al onze inkomsten zijn weggevallen. Wil je dit project steunen: word lid. Of doneer ruimhartig.
'Afgelopen (Stille, red.) zaterdag waagden we het weer eens om bij vrienden te gaan eten, mijn man en ik. We waren het zat om het alleen maar over Corona te hebben. Toen hebben we afgesproken om een muziekavond te houden. We werken allemaal in de klassieke muziek, maar spraken af om juist géén klassieke muziek te luisteren. Het werd een avondje popmuziek uit de jaren tachtig. We hebben de hele avond op groot scherm youtube-video's bekeken. Het leverde mooie jeugdherinneringen op. Ik had geen moed om naar een complete Matthaeus te luisteren. Dat trok ik gewoon niet.' Willemijn Mooij heeft als zakelijk directeur van de Nederlandse Bachvereniging een bizar hectische tijd achter de rug. Voor de tweede keer in het bijna 100-jarig bestaan van de vereniging ging de Mattheus Passie in de Grote Kerk van Naarden niet door. De vorige keer was aan het einde van de Hongerwinter in 1945, toen Nederland bijna bevrijd was van de Duitse bezetting. Nu gooit een pandemie roet in het eten. NB: Dit podcastproject is het enige dat we nu kunnen doen, nu al onze inkomsten zijn weggevallen. Wil je dit project steunen: word lid. Of doneer ruimhartig.
'Toen de lockdown kwam besloten we eigenlijk gelijk om door te gaan, maar dan online.  Dus hebben we digitale studio's geopend.' Als zoveel anderen betrad ook het Haags Theaterhuis de  digitale wereld van Zoom, de app waarmee ook Cultuurpers de podcasts-op-afstand opneemt. 'Mensen repeteren voor presentaties en voorstellingen. Daar hebben we een talentomgeving voor gecreëerd. Een online plek met films, muziek, boeken, mooi achtergrondmateriaal waarin je ook op afgesproken tijden kunt repeteren. Het is een groot succes, meteen na de eerste week al.' Een van de bijzondere effecten van het veelvuldige videobellen in coronatijd is dat mensen over hun cameravrees heen raken: 'Het voelt in het begin nog eventjes raar dat je alleen in je kamer staat te bewegen, terwijl anderen kijken, maar je weet ook dat die anderen op dat moment hetzelfde doen als jij.' Er is nog een onverwacht voordeel van de zoom-cultuur: 'We hebben ook deelnemers in een rolstoel, en opeens valt die beperking weg, omdat je alleen elkaars bovenhelft ziet.' Voor de toekomst in de anderhalvemetersamenleving ziet Hermes mogelijkheden: 'Ik hoop dat de kaartverkoop er niet meer toe doet. Er moet een andere financieringsstroom komen zodat theaters en toeschouwers elkaar wel kunnen blijven doen, maar dan met een zaalbezetting die 75% lager is dan nu.' NB: Dit podcastproject is het enige dat we nu kunnen doen, nu al onze inkomsten zijn weggevallen. Wil je dit project steunen: word lid. Of doneer ruimhartig.
loading
Comments 
Download from Google Play
Download from App Store