De Wereld | BNR

Als het aan Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen ligt krijgt Europa zijn eigen veiligheidsarchitectuur in de vorm van een eigen Veiligheidsraad. Hanneke van der Werf, buitenlandwoordvoerder van D66 in de Tweede Kamer vindt dit een goed idee. 'Dan zitten we zelf aan het stuur als Rusland echt een grotere stap zet richting Litouwen.' Ze is te gast in BNR De Wereld en praat met Bernard Hammelburg en Geert Jan Hahn. Luister ook | 'Europa moet met één gezamenlijk antwoord op Rusland komen' Volgens Van der Werf zijn we op dit moment nog te afhankelijk van de Amerikanen. Zo'n Europees alternatief voor een VN-Veiligheidsraad kan volgens haar een nieuw platform bieden waarop je sneller als Europese landen met elkaar kunt schakelen. Rusland wordt gekoppeld aan veel sabotageacties in Europa. Van der Werf is daar heel stellig over. 'Ik denk dat er maar één reactie mogelijk is en dat is dat je laat zien dat je je niet laat intimideren'. Wat haar betreft moeten we de steun aan Oekraïne verder opvoeren en kijken waar in de wereld er nog meer luchtafweer op voorraad is. Lees ook | Turkije wint macht in de Kaukasus, maar laat Georgië in de kou staan In de greep van Erdogan De Turkse president Erdogan zit al ruim twintig jaar aan het roer in Turkije en de repressie in het land neemt steeds verder toe. Mitra Nazar is voormalig NOS-correspondent in Turkije en heeft in de vijf jaar dat ze daar heeft gezeten het land erg zien veranderen. Ze schreef er het boek 'In de greep van Erdogan - De strijd om de democratie in Turkije' over. Luister ook | Amerika Podcast Weg met de Flock-camera! | Postma in Amerika Iets wat veel losmaakt in Amerika op dit moment zijn Flock-camera's. Het is een populair onderwerp in de campagnes voor de midterms, maar Trump die vindt ze geweldig, ziet Amerika-correspondent Jan Postma. Over de makers Bernard Hammelburg is buitenlandcommentator en columnist voor BNR Nieuwsradio en het FD, en presentator van BNR De Wereld. Als oorlogsverslaggever was hij o.a. ooggetuige van de Culturele Revolutie in China, de revolutie in Iran en de oorlogen in Vietnam, het Midden-Oosten en Afghanistan. Hij was twintig jaar correspondent in de VS. Hij verdeelt zijn tijd tussen zijn woonplaatsen Amsterdam en New York. Redactie Michaël Roele, buitenlandredacteur bij BNR Nieuwsradio.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Van alle wapenexporterende landen is Amerika veruit de grootste. De belangrijkste Amerikaanse klant is Saoedi-Arabië, met niet minder dan 24 Patriot-systemen, 152 F-15 gevechtsvliegtuigen, 7 Thaad-afweerbatterijen, 132 helikopters, 153 tanks, 4 fregatten, 2 tankvliegtuigen en zo ongeveer elke denkbare raket, radar of artillerie. Klein probleem: de krijgsmacht is een zootje en de vakkennis benedenmaats. Vandaar dat de Saoedi’s altijd op Amerikaanse militaire bijstand rekenen. Om precies te zijn: 42 procent van de wereldwapenhandel is Amerikaans, en 12 tot 20 procent daarvan gaat naar Saoedi-Arabië. Nu het land tegelijkertijd wordt aangevallen door Jemenitische Hoethi’s en Iraakse milities, zit het de facto-staatshoofd, Mohammed bin Salman, diep in de moeilijkheden. De Staat van Bab el-Mandeb aan de zuidkant van de Rode Zee is geblokkeerd, de uit 1980 daterende oost-west-oliepijpleiding, waardoor het land olie rondom de eveneens geblokkeerde Straat van Hormuz vervoerde, is stukgeschoten, dus er zijn voor de olieproducerende supermacht nog nauwelijks opties. Donderdag belde MBS twee keer met Donald Trump met het verzoek de Hoethi’s te bombarderen. Trump gaf niet thuis, tot verbijstering van MBS. Tegen CNN zei het Witte Huis te praten met de Saoedi’s en de Jemenitische regering in een poging ‘de stabiliteit in de Rode Zee te herstellen.’ Olie op de golven , zogezegd, voor de toch al woedende MBS. Trump geeft niet thuis omdat hij ziet wat een debacle de oorlog met Iran is geworden door de blokkade van Hormuz. Om zijn hachje in eigen land te redden, wil hij maar één ding: weg uit het moeras van het Midden-Oosten, in de hoop dat de aandacht wat minder komt te liggen op de brandstofprijs. En in de hoop dat hij bij de midterms, waarvan hij inmiddels snapt dat hij het Huis van Afgevaardigden gaat verliezen, misschien de Senaat nog kan redden. En wij met onze recordprijzen hier? Eigen schuld, vindt Trump, dan had die laffe Navo hem in Hormuz maar te hulp moeten komen toen hij daarom vroeg. Zoals hij vindt dat het Zelensky’s schuld is dat de dieselprijs zo hoog is, schuift hij ons Europeanen de schuld voor de mondiale brandstofcrisis in de schoenen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

We zijn weliswaar niet fysiek in oorlog met de Russen, maar de dreiging is er wel. Denk aan de mislukte aanslag op het vliegveld van Leipzig. Volgens admiraal buitendienst Rob Bauer, voormalig voorzitter van het Militair Comité van de NAVO, ontbreekt het in Europa aan een gezamenlijk antwoord tegen de Russen. Hij is te gast in BNR De Wereld, samen met Europa-verslaggever Geert Jan Hahn die net uit Duitsland terug is. 'We praten over brandstichting, vergiftiging, sabotage. Dat zijn allemaal ernstige strafbare feiten. Maar wat doen we er tegen?' Dat vraagt Bauer zich af. Volgens hem moeten we oppassen met de term 'hybride oorlogsvoering'. Dat klinkt volgens hem veel vriendelijker dan het in werkelijkheid is. De dreiging uit Rusland is volgens Bauer onverminderd groot. 'Ze produceren meer dan ze nodig hebben voor de oorlog in Oekraïne. Over drie jaar hebben ze het vermogen om met ons te knokken.' Ook denkt Bauer dat het Poetin goed uit zou komen om de NAVO te testen, om de aandacht af te leiden van Oekraïne. 'Hij zou de NAVO heel klein aan kunnen vallen om te kijken wat wij dan kunnen doen.' Luister ook | 'Iraans regime zit nu steviger in het zadel dan begin dit jaar' 'Poetin heeft geen enkele reden om de oorlog met Oekraïne te stoppen' De zoveelste Amerikaanse bemiddelingspoging van Steve Witkoff en Jared Kushner, om de oorlog in Oekraïne te beëindigen heeft opnieuw niets opgeleverd. Bauer kijkt daar niet van op. 'Poetin heeft drie redenen om de oorlog voort te zetten. 'Hij heeft geen enkele strategische doelstelling gehaald. Hij heeft een hele succesvolle oorlogseconomie, maar na de oorlog heeft hij geen economie meer want die voegt geen enkele waarde toe en hij krijgt getraumatiseerde militairen terug.' Dat Rusland de oorlog nu voortzet komt met name door de steun uit China. Wat Bauer betreft moeten we ons ook op China richten. 'Als China stopt met het steunen van Rusland kan het de oorlog met Oekraïne niet voortzetten.' Over de makers Bernard Hammelburg is buitenlandcommentator en columnist voor BNR Nieuwsradio en het FD, en presentator van BNR De Wereld. Als oorlogsverslaggever was hij o.a. ooggetuige van de Culturele Revolutie in China, de revolutie in Iran en de oorlogen in Vietnam, het Midden-Oosten en Afghanistan. Hij was twintig jaar correspondent in de VS. Hij verdeelt zijn tijd tussen zijn woonplaatsen Amsterdam en New York. Redactie Michaël Roele, buitenlandredacteur bij BNR Nieuwsradio.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Begin 2000 kwamen twee jonge Saoediërs aan in San Diego. Ze waren nooit in Amerika geweest, spraken amper Engels en hadden geen idee hoe je een flat huurt en een bankrekening opent. Binnen een paar weken hadden ze dat allemaal geregeld. Twintig maanden later kaapten ze een vliegtuig en lieten dat neerstorten op het Pentagon. De man achter de schermen zou Amar al-Bayoumi zijn geweest, die al tien jaar als geheim agent in de VS woonde. Het is een van de belangrijke details die, 25 jaar na 9/11, prominent in het nieuws zijn. Het draait om de beschuldiging dat niet – of niet alleen – Al Qaeda achter de aanslag zat, maar Saoedi-Arabië. Het officiële onderzoek dat na de aanslag door een Amerikaanse commissie werd uitgevoerd, kon dat destijds niet aantonen. Maar in een geheim dossier van de regering zouden feiten zoals deze te vinden zijn, zoals ook een schets van een aanvalsplan dat al-Bayoumi twee jaar voor de aanslagen had gemaakt. Al meteen na de aanslagen was bekend dat 15 van de 19 daders Saoedi's waren. Niettemin heeft de Saoedische regering altijd ontkend iets met 9/11 te maken te hebben. De nabestaanden zijn ervan overtuigd dat de regie wel degelijk in Riyad werd gevoerd. Vergelijking met de moord op Kennedy Het verhaal is vergelijkbaar met het onderzoek naar de moord op Kennedy. Er is een 9/11-rapport dat sinds de regering-Bush geheim is gehouden, ook door de regeringen Obama en Biden. En ook door Trump. De vereniging van nabestaanden zegt: Trump propageert openheid en heeft ook het Kennedy-dossier vrijgegeven. Waarom dan niet het 9/11-dossier? Zoals altijd wanneer de regering informatie geheimhoudt, is de vraag waarom. Als de officiële Saoedische lezing – wij staan achter de VS en doen er alles aan om behulpzaam te zijn – klopt, is er voor geheimhouding geen reden. Is het dan een kwestie van nationale veiligheid? Zou kunnen, want de inlichtingendiensten en de krijgsmacht hebben op 9/11 kolossaal geblunderd. Tijdens de vlucht van de vier gekaapte toestellen werd de luchtmacht niet verwittigd. Na de aanslag stegen er in heel Amerika welgeteld vijf F-15's en F-16's op. OnmisbaarDe verklaring dat Saoedi-Arabië wordt ontzien, kan er maar één zijn: achtereenvolgende presidenten vonden Saoedi-Arabië onmisbaar – vanwege de olie, als geopolitieke partner in de regio en, zoals in het geval van Bush, vanwege persoonlijke vriendschap met het huis van Saoed. Zoals de moord op journalist Jamal Khashoggi, in mootjes gesneden in Turkije, ook is gemakshalve vergeten. Politiek zouden onthullingen over de Saoedische rol in 9/11 de regering-Trump bijzonder slecht uitkomen. Maar juist nu, na een kwart eeuw, is het de hoogste tijd.  See omnystudio.com/listener for privacy information.

De oorlog tussen Amerika en Iran is weer in volle hevigheid opgelaaid. Beide partijen vallen elkaar aan en Trump claimt opnieuw dat hij de Straat van Hormuz in handen heeft en dat de Iraanse regering verzwakt is. Sander Terphuis, jurist en mensenrechtenverdediger afkomstig uit Iran, denkt daar heel anders over. 'Het regime zit nu steviger in het zadel dan begin dit jaar.' Luister ook | 'Oorlog in Oekraïne bevindt zich in de meest vernietigende fase' Terphuis hoort van familie en vrienden in Iran hoe erg de economische situatie in het land nu is. 'Mijn neef stond twee uur in de rij voor benzine. Mensen hebben soms wel drie tot vier banen en werken negentien uur per dag om eten op tafel te krijgen.' Het economische uitknijpen van Iran heeft dus een effect, maar zal er niet voor zorgen dat het regime gaat vallen denkt Terphuis. 'De Revolutionaire Garde is zelfverzekerd.' Lees ook | Internationaal Strafhof hoopt op ingrijpen Amerikaanse rechter na sancties Trump Crisis bij het Internationaal Strafhof Het Internationaal Strafhof zit in een crisis. Amerika heeft de helft van de rechters gesanctioneerd, het Strafhof zit zonder hoofdaanklager, en de grote landen trekken zich er niks van aan. Geert Jan Knoops, advocaat bij het Internationaal Strafhof, komt met aanbevelingen die het Internationaal Strafhof moeten hervormen. Samen met Robin Ravensbergen schreef hij er het boek Leiders voor het Gerecht over. Lees ook | Absolute meerderheid lonkt voor radicaalrechtse AfD in Saksen-Anhalt Friedrich Merz tussen hoop en vrees De Duitse bondskanselier Friedrich Merz zit in een lastig parket. Zijn regering heeft Rusland officieel beschuldigd voor de mislukte aanslag op de vliegbasis van Leipzig. Maar Merz liet zichzelf niet zien op de persconferentie. Zijn populariteit is gedaald naar een dieptepunt en komende zondag zou de Alternative für Deutschland (AfD) zomaar een absolute meerderheid kunnen halen bij de deelstaatverkiezingen in het Oost-Duitse Saksen-Anhalt. Luister ook | Amerika Podcast Trump wil meer datacenters | Postma in Amerika De weerstand tegen datacenters groeit in de VS. Dit is nu al een belangrijk onderwerp voor de congresverkiezingen. Maar Trump wil juist méér datacenters, ziet onze Amerika-correspondent Jan Postma vanuit Washington. Over de makers Bernard Hammelburg is buitenlandcommentator en columnist voor BNR Nieuwsradio en het FD, en presentator van BNR De Wereld. Als oorlogsverslaggever was hij o.a. ooggetuige van de Culturele Revolutie in China, de revolutie in Iran en de oorlogen in Vietnam, het Midden-Oosten en Afghanistan. Hij was twintig jaar correspondent in de VS. Hij verdeelt zijn tijd tussen zijn woonplaatsen Amsterdam en New York. Redactie Michaël Roele, buitenlandredacteur bij BNR Nieuwsradio.See omnystudio.com/listener for privacy information.