سینما سانسور

وقتی نجات جان یک انسان به جرم تبدیل می‌شود، چه چیزی می‌تواند آدمی را به ادامه زندگی امیدوار کند؟ «کمی نور»، تازه‌ترین فیلم علی عسگری، داستان پزشکی است که به‌خاطر درمان مجروحان اعتراضات ایران مجازات شده و حالا در آستانه خودکشی، آخرین روز زندگی‌اش را می‌گذراند. فیلمی درباره سرکوب، فرسودگی و جست‌وجوی روزنه‌ای کوچک برای زنده ماندن؛ روایتی که یادآور «طعم گیلاس» عباس کیارستمی‌ست، اما پرسش قدیمیِ بودن یا نبودن را در دل واقعیت سیاسی امروز ایران مطرح می‌کند. یک توضیح: فیلم مورد بررسی در این اپیزود به مساله خودکشی پرداخته است. اگر به هردلیلی شما هم به خودکشی فکر می‌کنید در ایران با اورژانس اجتماعی (۱۲۳)، صدای مشاور (۱۴۸۰)، یا اورژانس روان‌پزشکی تهران (۴۴۵۰۸۲۰۰) و در آمریکا با شمارۀ ۹۸۸ تماس بگیرید.

یک زندانبان، خانه‌ای در آستانه تخریب و دختری که می‌خواهد برای آینده‌اش خودش تصمیم بگیرد؛ این نقطه آغاز «مراقب»، تازه‌ترین ساخته محسن قرایی است. فیلمی درباره اقتدار پدرسالارانه و مرز باریک میان مراقبت و کنترل که حاشیه‌های ساخت و نمایش آن، به‌اندازه داستانش خبرساز شده است. از ارائه فیلمنامه‌ای متفاوت برای دریافت مجوز تا حملات تند رسانه‌های حکومتی و جنجال بر سر عملکرد مدیران سینمایی. «مراقب» به این ترتیب به فیلمی تبدیل شده که تقابل میان آزادی و نظارت، هم در داستانش جریان دارد و هم در سرگذشت واقعی ساخته‌شدنش.

فیلم ساخته شده، اما قرار نیست به نمایش درآید. این نقطه شروع «کمدی الهی» به کارگردانی علی عسگری است؛ قصه فیلم‌سازی که سال‌هاست آثارش مجوز نمایش نگرفته و این بار تصمیم می‌گیرد به‌جای تغییر فیلم، راهی برای دور زدنِ سد سانسور پیدا کند.  «کمدی الهی» آخرین و شاید مهم‌ترین حلقه سینما دنبال می‌کند: رسیدن فیلم به تماشاگر. حاصل، کمدی تلخی‌ست درباره سینمایی که در آن، گاهی ساختن فیلم، ساده‌تر از نمایش آن است.

تهران، در آستانه‌ی انتخاباتی که هنوز معلوم نیست چه چیزی را تغییر خواهد داد. علی، کارگر شیفت شب و مردی کم‌حرف، میان کارخانه، خانه و جاده روزگار می‌گذراند؛ تا حادثه‌ای زندگی آرام و خاموشش را از هم می‌پاشد. «شکارچی» ساخته  رفیع پیتز، قصه‌ی مردی است که در شهری پر از صداهای سیاسی و وعده‌ی «تغییر»، آرام‌آرام از شکارچی به شکار بدل می‌شود؛ فیلمی سرد و کم‌حرف درباره‌ی فقدان، خشم و چرخه‌ی خشونت.

فصل جدید «سینما سانسور» را با فیلمی آغاز می‌کنیم که شاید حاشیه‌هایش، از داستان فیلم پررنگ‌تر شده باشد؛ «یک خانواده محترم» به کارگردانی مسعود بخشی. فیلمی که سال ۱۳۹۱ ساخته شد و نخستین نمایش آن در جشنواره کن، واکنش‌ها و جنجال‌های زیادی به همراه داشت؛ تا جایی که فیلم در ایران هیچ‌وقت فرصت اکران عمومی پیدا نکرد. فیلم تصویری تلخ از بخشی از جامعه ارائه می‌دهد؛ تصویری که مخالفانش آن را سیاه‌نمایی و توهین به ایران دانستند و مدافعانش، روایتی صریح از واقعیت‌هایی که معمولاً کمتر درباره‌شان حرف زده می‌شود.