قواره - درباره فشن

مدتها بود خیز گرفته بودیم که درباره دست‌درازی فرهنگی بگوییم. اما هر بار از هیبت ماجرا عقب می‌نشستیم تا اینکه بالاخره دل به دریا زدیم. ادعا نداریم که همه جنبه‌های دست‌اندازی فرهنگی و ربط آن به دنیای فشن را گفتیم و حل و فصل کردیم اما دست کم در گفتگو را باز کردیم. بهانه این گفتگو در گرفتن بحث دوباره درباره کارزار تبلیغاتی زار برند درسا و نیز استفاده برندهای دیگر از حضور اقلیت‌ها در تبلیغات بلک فرایدی بود ولی این بحث همچنان ادامه دارد و ما به ضرورت باز هم به این موضوع بازمی‌گردیم. این تنها قسمت اول است. از آتفه ، ترنج و فرنوش که در این بحث شرکت کردند و دینا که سوالش موجب پدید آمدن این بحث شد سپاسگزاریم.دست اندازی فرهنگی یا کالچرال اپروپرییشن چیست ؟ «Cultural appropriation» یا دست درازی فرهنگی یعنی این‌که یک فرد یا گروه (معمولاً از فرهنگی که قدرت/نفوذ اجتماعی بیشتری دارد) عنصر یا عناصر یک فرهنگ دیگر را برمی‌دارد و استفاده می‌کند، بدون اینکه زمینه، معنا، تاریخ یا حساسیت‌های آن فرهنگ را درست بشناسد یا رعایت کند—و گاهی هم از آن سود می‌برد، در حالی که خودِ افراد آن فرهنگ ممکن است بابت همان چیز مسخره شوند، تبعیض ببینند یا کنار گذاشته شوند.این مفهوم دقیقاً چه می‌گوید؟تصاحب فرهنگی معمولاً درباره‌ی چیزهایی مثل این‌هاست:لباس‌ها و پوشش‌های سنتیمدل مو و نمادهای ظاهریموسیقی، رقص، هنر و سبک‌های زیبایی‌شناسینمادهای مذهبی یا آیینیزبان، اصطلاحات، یا لهجه‌هاغذا یا آیین‌های مرتبط با یک جامعهنکته‌ی کلیدی این است که مسئله فقط «استفاده کردن» نیست؛ مسئله نابرابری قدرت و بی‌توجهی به معنا و زمینه است.تفاوت با «تبادل فرهنگی» چیست؟همه‌ی تعامل‌های فرهنگی لزوماً بد نیستند. معمولاً این سه مفهوم از هم تفکیک می‌شوند:۱) تبادل/تعامل فرهنگی (Cultural exchange)وقتی دو فرهنگ با احترام، شناخت، و در شرایط نسبتاً برابر از هم یاد می‌گیرند و الهام می‌گیرند (مثلاً همکاری هنری با مشارکت واقعی اعضای آن فرهنگ).۲) قدردانی فرهنگی (Cultural appreciation)وقتی کسی با تحقیق، احترام، و ترجیحاً با راهنمایی/مشارکت افراد همان فرهنگ، از یک عنصر فرهنگی استفاده می‌کند و منبع و معنا را درست بازتاب می‌دهد.۳) دست‌درازی فرهنگی (Cultural appropriation)وقتی یک عنصر فرهنگی «برداشته» می‌شود، اما:معنایش سطحی یا تحریف می‌شود،منبع و صاحبان فرهنگی نادیده گرفته می‌شوند،یا استفاده‌کننده از آن اعتبار/پول/پرستیژ می‌گیرد در حالی که صاحبان اصلی آن همچنان با کلیشه و تبعیض مواجه‌اند.چه چیزهایی معمولاً باعث می‌شود یک کار «تصاحب فرهنگی» تلقی شود؟چند معیار رایج (همه با هم یا بعضی از آن‌ها):نبودِ زمینه و احترام: استفاده صرفاً برای مد/شوخی/زیبایی، بدون توجه به معنا.کلیشه‌سازی: تقلیل یک فرهنگ به چند نماد «اگزوتیک».عدم نسبت دادن منبع: معرفی کردن یک سبک یا ایده به نام خود، بدون اشاره به ریشه‌ها.سودآوری یک‌طرفه: برند یا فردی از یک عنصر فرهنگی درآمد کسب می‌کند، اما جامعه‌ی صاحب آن منفعتی نمی‌برد.استاندارد دوگانه: همان چیزی که برای صاحبان فرهنگ «بد» یا «نامناسب» شمرده می‌شود، برای فرد بیرونی «باحال/مد روز» حساب می‌شود.استفاده از عناصر مقدس/آیینی: نمادهایی که جنبه مذهبی یا آیینی دارند و مصرف روزمره‌شان توهین‌آمیز تلقی می‌شود.مثال‌های ساده برای فهم بهتر (کلی و غیرشخصی)استفاده از نمادهای مذهبی/آیینی یک جامعه به عنوان اکسسوری مد، بدون شناخت جایگاه مقدس آن.تقلید از لهجه یا اصطلاحات یک گروه برای شوخی یا کاریکاتوری کردن آن‌ها.استفاده تجاری از طرح‌ها یا لباس‌های سنتی یک قوم، بدون اجازه/همکاری/سهم دادن به سازندگان و جامعه‌ی مربوط.آیا همیشه بد است؟در بحث‌های عمومی، همیشه هم اجماع کامل وجود ندارد. بعضی‌ها می‌گویند «فرهنگ‌ها همیشه از هم تأثیر می‌گیرند»؛ درست است، اما طرفداران مفهوم تصاحب فرهنگی تأکید می‌کنند که:«تأثیرپذیری» وقتی مشکل‌زا می‌شود که با نابرابری، حذف صداها، تحریف و سود یک‌طرفه همراه باشد.اگر کسی می‌خواهد محترمانه از یک عنصر فرهنگی استفاده کند، چه کارهایی کمک می‌کند؟درباره‌ی معنا و تاریخچه آن عنصر مطالعه کند.از خودش بپرسد: «آیا این موضوع مقدس/حساس است؟»تا حد ممکن از افراد همان فرهنگ یاد بگیرد یا با آن‌ها همکاری کند.منبع را ذکر کند و اگر منفعت مالی دارد، به شکل منصفانه سهم/اعتبار بدهد.به واکنش افراد آن جامعه گوش دهد؛ اگر گفتند آزاردهنده است، دفاعی برخورد نکند و اصلاح کند.اینستاگرام آتفهاینستاگرام ترنجاینستاگرام فرنوشاینستاگرام قوارهکامیونیتی تلگرامکانال تلگرامتوییترلینکدین Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

در شهریوری که گذشت یک رانوی فشن مفهومی در ارمنستان برگزار شد که چندین هنرجو و طراح لباس ایرانی هم در آن شرکت کردند. برگزارکننده این رویداد ملانیا آرزومانیان است که سیکادا فشن ران‌وی رفورمیشن را چند سالی است که در ایروان برگزار می‌‌کند. در رویداد امسال سارا مهدیان مدرس و طراح لباس به همراه چند طراح دیگر ایرانی و همین طور دانشجویان خانم مهدیان از جمله نیلوفر فروتن شرکت کردند. با سارا مهدیان و نیلوفر فروتن به این بهانه گفتگو کردیم. در طول این گفتگو از فراز و فرود آماده شدن برای یک فشن شو که هر کدام از طراحان در آن یک کار به نمایش گذاشته بود صحبت کردیم، از داستان دعوت شدن، هماهنگی‌ها ، برگزاری و ماجراهای در حین آن شنیدیم. از سختی‌‌های بردن لباس‌های مفهومی به سفر ارمنستان شنیدیم و از اهمیت برگزاری ران‌وی یا فشن شو یا دفیله (هر کدام که بر زبانتان خوشایندتر است) گفتیم. نیلوفر فروتن از این اولین تجربه رفتن تا خط پایان یک پروژه طراحی لباس گفت و سارا مهدیان سوال‌هایی درباره توجه عمومی به کار طراحان جوان مطرح کرد. نشانی اینستاگرام کسانی که همراه خانم مهدیان و فروتن در این سفر بودند را در زیر آورده ایم.  فیلم فشن شوی سیکادا فشن ران‌وی رفورمیشن بهناز خانجانیمهسا هاشمیمهسا ملکشاهنرگس احمدینرگس حاتمیاستودیو سارا مهدیانسحر قاری‌زادهفروز قربانینامیرا دیزاینسبا خوش‌پناهشیدا شقاقیعلیرضا غلامیاینستاگرام قوارهکامیونیتی تلگرامکانال تلگرامتوییترلینکدین Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

مریم الماسی طراح بافتنی و نیت‌ور (انواع بافته‌های تک نخی) و فارغ ‌التحصیل انستیتو تکنولوژی فشن نیویورک است . در اوج دوران همه‌گیری کووید مشغول به کار پایان‌نامه‌اش بود که موفق شد در برند آلتوزارا که برندی کوچک و محبوب در میان نیویورکی‌هاست کارآموز شود. پایان‌نامه مریم از جمله کارهایی بود که توجه نویسندگان مجله ووگ را به عنوان استعداد درخشانی برای آینده جلب کرد. کارآموزی به استخدام و دستیاری طراح اصلی بافتنی برند ختم شد و مریم را به کاری مشغول کرد که همیشه به آن علاقه‌مند بود: دنیای نخ‌ها و میل‌ها و ماشین‌های بافت و طراحی لباسی که از تکنیک‌های بافندگی نخ در آن استفاده شده باشد. از مریم درباره درس‌خواندن در رشته نیت‌ور یا بافندگی در دو سال دوم مقطع لیسانس پرسیدیم. از کار در برند کوچکی چون آلتوزارا تا امروز که دیگر از دستیاری گذشته و خودش از طراحان اصلی رده لباس آماده برند توری برچ است. از تفاوت آموخته‌های دانشگاه تا محیط کار. از علاقه‌مندی‌اش به آنچه در خانه علایا با استفاده از تکنیک‌های بافندگی اتفاق می‌افتد. از کار با تکنیسین‌های دستگاه‌های بافندگی و اهمیت همکاری متقابل با آنها و از راه‌ها و روش‌هایی که بهره می‌گیرد تا خلاقیت را در خود زنده نگه دارد. صفحه لینکدین مریم الماسیصفحه مجله ووگ درباره فارغ ‌التحصیلان خوش آتیه از جمله مریم الماسی  صفحه مواد درسی رشته بافتنی و بافندگی نیت‌ور در وبسایت انستیتوی تکنولوژی فشن FITاینستاگرام قوارهکامیونیتی تلگرامکانال تلگرامتوییترلینکدین Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

این بار با خود آتفه مصاحبه می‌کنیم. درباره یک سالی که از تحصیل در رشته مطالعات مد در دانشگاه بولونیا ایتالیا گذشته است. تصورش از رشته مطالعات مد یا fashion studies پیش از آنکه وارد دانشگاه شود و حالا که یک سال از تحصیل در آن گذشته است. آتفه از مسیر انتخاب رشته و اینکه چطور قدم به قدم انتخاب‌هایش برای دانشگاه مورد نظر با توجه به شرایط مختلف تغییر کردند و نهایتا به چند دانشگاه در اروپا ختم شد توضیح می‌دهد. از کمک دوستانی می‌گوید که با توجه به شناختی از او و خواسته ‌اش از تحصیل داشتند توانستند مشاوره‌های خوبی به او بدهند. از اینکه چطور و تحت چه شرایطی می‌تواندبه دیگران کمک کند می‌گوید . بعد با هم درس‌هایی را که در سال اول گذراند را مرور می‌کنیم. از درس هویت بصری و کاربرد تئوری‌ها در تحلیل و تفسیر کارزارهای تبلیغاتی و ادیتوریال‌های مد می‌‌گوید. درباره درس فشن معاصر و تئوری‌های استاد درس درباره تاثیراتی که طراحان لباس از دوران‌های مختلف زندگی خود می‌گیرند نکات جالبی می‌شنویم. و به درس انگلیسی فشن می‌رسیم که محتوای کاملا خلاف انتظار دارد.  آتفه درباره مهارت‌هایی که فکر می‌‌کند ای کاش قبل از آمدن به دست آورده بود و مهارت‌های جدیدی که علاقه‌مند شده است تا فرا بگیرد می‌‌‌گوید. شنیدن این قسمت را به همه کسانی که کنجکاوند تا بدانند در رشته مطالعات فشن یا فشن استادیز در دانشگاه بولونیا چه می‌آموزند توصیه می‌کنیم. أتفه دوست دارد که در پایان این قسمت از چند نفر تشکر کند:«با تشکر از الماسی که همیشه برایم بود، و تلاش‌های پر‌ثمر مریمین در تیم روحیه‌سازی، همراهی‌های بی‌منت و وقت و بی‌وقت مهسا و پیام در تیم نظری، ریویوهای فنی نازنین، غزال، و تک تک کسایی که حتی دقیقه‌ای رو صرف کمک به من کردند. و لو و عرفان که بدون آنها نمی‌شد. و خودم.»اینستاگرام آتفهاینستاگرام قوارهکامیونیتی تلگرامکانال تلگرامتوییترلینکدین Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

سرانجام ماتیو بلازی اولین مجموعه خود برای خانه شانل را در یک شب باشکوه و با حضور مهمان‌های بسیار در گراند پاله پاریس به نمایش گذاشت. واکنش‌ها به این مجموعه بسیار متنوع و در مجموع مثبت بود اما درعین حال سوال‌های بسیاری درباره میراث برند، حضور طراح جوان  و صاحب سبک و اینکه طراحی برای یک برند قدیمی چطور باید باشد و چطور ماتیو بلازی در اولین نمایش این وظیفه را ایفا کرده بسیار بود. با حضور اعضای باهمستان قواره درباره این موضوع بحث کردیم. در ابتدا آتفه نگاهی کلی به این ماه مد می‌اندازد و بعد با از سر گذراندن یک ماه مد جنجال برانگیز که بسیاری از برندها طراح‌های کار اولی داشتند به پشت سر نگاه می‌کنیم و از خودمان می‌پرسیم آیا این ماه مد نشان داد که دوران جدیدی آغاز شده است؟ از صبا، انیس  و ترنج که در این گفتگو شرکت کردند سپاسگزاریم. مجموعه شانل برای بهار ۲۰۲۶اینستاگرام قوارهکامیونیتی تلگرامکانال تلگرامتوییترلینکدین Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.