នាទីសុខភាពនិងអនាម័យ

អ្នកលើសខ្លាញ់-ទឹកនោមផ្អែម អាចបរិភោគស៊ុតដោយគ្មានហានិភ័យឬ?

2026-01-0707:33

កូឡេស្តេរ៉ុល ជាខ្លាញ់ដ៏ចាំបាច់សម្រាប់ដំណើរការរបស់សរីរាង្គកាយ។ តែបើអត្រាកូឡេស្តេរ៉ុលក្នុងឈាមឡើងខ្ពស់ ឬលើស គេត្រូវប្រយ័ត្នរឿងហូបចុក ដោយត្រូវចៀសវាងអាហារមួយចំនួន។ តើស៊ុតជាប់ឈ្មោះក្នុងបញ្ជីអាហារត្រូវចៀសដែរឬទេ? តើអ្នកមានបញ្ហាលើសជាតិខ្លាញ់ និងទឹនោមផ្អែម ពិតជាត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នក្នុងការបរិភោគស៊ុតមាន់ស៊ុតទាឬ? ស៊ុតនាំឱ្យឡើងជាតិខ្លាញ់កូឡេស្តេរ៉ុល មែនទេ? តើការសិក្សាវិទ្យាសាស្ត្រពន្យល់យ៉ាងណាដែរ? នៅប្រទេសបារាំង ការបរិភោគស៊ុត បានកើនឡើងជាលំដាប់។ ទិន្នន័យនៃការសិក្សាបានបង្ហាញកាន់តែច្រើនឡើងៗថា ស៊ុតមិនមែនជាអាហារអាក្រក់សម្រាប់សុខភាពទេ តែជាប្រភពផ្តល់ជាតិប្រូតេអ៊ីនដ៏ល្អ។ គុណសម្បត្តិនៃស៊ុត មានតម្លៃថោក ងាយស្រួលចម្អិន សម្បូរទៅដោយប្រូតេអ៊ីន វីតាមីន និងមីក្រូជីវជាតិសំខាន់ៗ នៃអាហារូបត្ថម្ភ ស៊ុតជាអាហារដ៏ល្អខ្លាំងណាស់។ ប្រូតេអ៊ីនរបស់ស៊ុត មានគុណភាពល្អនិងខ្ពស់ខ្លាំងជាងគេ។ ល្អខ្លាំង និងជាងប្រូតេអ៊ីនរបស់សាច់សត្វ ឬសាច់ត្រីទៅទៀត ព្រោះប្រូតេអ៊ីនរបស់ស៊ុតផ្ទុកសារធាតុអាស៊ីតអាមីណេ ដ៏សំខាន់ចាំបាច់ទាំង៩មុខដែលសរីរាង្គកាយមនុស្សត្រូវការ ក្នុងបរិមាណដ៏សមាមាត្របំផុត ដើម្បីបង្កើតសាច់ដុំ ដើម្បីបណ្តុះកោសិកាស្បែក សក់ ក្រចក ដុះឡើងវិញ ព្រមទាំងដើម្បីជួយកោសិកានៃប្រព័ន្ធការពារខ្លួន ប្រព័ន្ធរំលាយអាហារ។ ស៊ុតតែ១គ្រាប់ អាចផ្តល់ជាតិប្រូតេអ៊ីនបាន៦ក្រាម ឬបីគ្រាប់ក្នុងថ្ងៃអាចបំពេញសេចក្តីត្រូវការរបស់សរីរាង្គកាយបានមួយភាគបី សម្រាប់ស្ត្រីដែលមានទម្ងន់៦០គីឡូក្រាម។ ស៊ុតមានផ្ទុកសារធាតុអាហារូបត្ថម្ភម្យ៉ាងដែលមានឈ្មោះថា កូលីន Choline។ កូលីនមានប្រយោជន៍ជាអ្នកបង្កើតមូលេគុលនៅក្នុងខួរក្បាលដែលអាចជួយចម្រើនផ្នែកចងចាំ ឬអាចនិយាយបានថាស៊ុតជាអាហារបង្ការសុខភាពខួរក្បាលផ្នែកបញ្ញានិងចូលរួមចំណែកជួយដល់ថ្លើម។ ហេតុផលដ៏ល្អមួយទៀត ដែលក្រុមគ្រូពេទ្យណែនាំឱ្យទទួលទានស៊ុតនោះ គឺស៊ុតបណ្តុំវីតាមីន៖ ក្នុងស៊ុតមានស្ទើរគ្រប់ប្រភេទនៃវីតាមីនB សំខាន់ជាងគេគឺវីតាមីនB12- B9 ដែលចាំបាច់ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ផលិតគ្រាប់ឈាមក្រហម និងសម្រាប់ដំណើរការដ៏រលូននៃប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទ។ វីតាមីន A, D, E K មានតួនាទីជាអង់ទីអុកស៊ីដង់ជួយការពារថែរក្សាគំឃើញ និងប្រព័ន្ធកោសិកា ព្រមទាំងប្រព័ន្ធការពារខ្លួន ស៊ុតមានផ្ទុកសារធាតុដែក ផូស្វ័រ zinc Sélénium ដែលជាអង់ទីអុកស៊ីដង់ដ៏ចម្បងនិងដ៏សំខាន់សម្រាប់សុខភាពឆ្អឹង និងជាជំនួយឱ្យឆាប់ជាសះ។ ប៉ុន្តែស៊ុតក៏ជាប្រភពផ្គត់ផ្គង់កូឡេស្តេរ៉ុលដ៏ចម្បង និងជាអាហារដែលមានជាតិកូឡេស្តេរ៉ុលខ្ពស់ជាងបំផុតដែរ។ ស៊ុតក្រហម មានផ្ទុកកូឡេស្តេរ៉ុលដល់ទៅជិត២០០មីល្លីក្រាម ឬត្រូវជាជាងពាក់កណ្តាលនៃសេចក្តីត្រូវការប្រចាំថ្ងៃ (៣០០មីល្លីក្រាម) របស់មនុស្សម្នាក់ៗ។ ហេតុដូច្នេះហើយបានជានៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ៧០ ស៊ុតត្រូវបានគេចាត់ទុកជាសត្រូវលេខមួយ សម្រាប់បេះដូង។ តែឥលូវអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រលែងហ៊ានអះអាងច្បាស់ៗដូច្នេះទៀតហើយ។ ពេលវេលាកន្លង ការសិក្សាកាន់តែច្រើនៗឡើងៗ បានលាតត្រដាងឱ្យឃើញថា ស៊ុត ឬចំណីអាហារមិនប្រាកដជាធ្វើឱ្យអ្នកបរិភោគឡើងកូឡេស្តេរ៉ូលទេ តែ៨០%នៃកូឡេស្តេរ៉ុលបណ្តាលមកពីថ្លើមជាអ្នកបំប្លែង និងអាស្រ័យខ្លាំងទៅលើភាពខុសគ្នាពីមនុស្សម្នាក់ទៅមនុស្សម្នាក់ អមដោយកត្តាពូជបន្ថែមផង។ មានន័យថា ប្រសិនបើអ្នកជាមនុស្សងាយឡើងកូឡេស្តេរ៉ុល នោះបរិភោគតែមួយ តែពីរ ក៏ឡើងដែរ។ ផ្ទុយទៅវិញបើអ្នកមិនបរិភោគស៊ុតព្រោះជំនឿខ្លាចឡើងកូឡេស្តេរ៉ុល នោះជាការគិតខុសទៅវិញទេ។ ឈប់ឬតមបរិភោគស៊ុត តែងាកទៅសាច់សត្វ និងអាហារកែច្នៃផ្សេងទៀត ដើម្បីប្រមូលផ្តល់ប្រូតេអ៊ីន នឹងបង្កគ្រោះថ្នាក់ និងធ្វើឱ្យអត្រាកូឡេស្តេរ៉ុលកាន់តែអាក្រក់ទៅវិញទេ។ មនុស្សម្នាក់ៗកើតមកមិនដូចគ្នាទេ! និងកាន់តែមិនស្មើភាពគ្នាទៀត លើផ្នែកសុខភាព។ អ្នកខ្លះហូបច្រើនមិនធាត់ ខ្លះបរិភោគតែច្រើនបន្តិចក៏ឡើងគីឡូភ្លាម។ ឯបញ្ហាកូឡេស្តេរ៉ុលដោយសារអាហារក៏ដូចគ្នា។ កូឡេស្តេរ៉ុលរបស់ស៊ុតអាចគ្មានឥទ្ធិពលអ្វីប៉ះពាល់ដល់កូឡេស្តេរ៉ុលក្នុងឈាមទេ សម្រាប់មនុស្សមួយភាគធំ។ ការសិក្សាចេញផ្សាយនៅឆ្នាំ១៩៩១ជាឧទាហរណ៍ ជាក់ស្តែងបញ្ជាក់ថា មានករណីមនុស្សទទួលទានស៊ុតដល់ទៅជាង២០គ្រាប់ក្នុងមួយថ្ងៃ ដោយគ្មានឡើងអត្រាកូឡេស្តេរ៉ុលទេ។ ឯមនុស្សខ្លះទៀត ឡើងកូឡេស្តេរ៉ុលខ្លាំងភ្លាម ដោយគ្រាន់តែទទួលទានស៊ុតតែពីរបីគ្រាប់ក្នុងសប្តាហ៍សោះ។ នៅពេលដឹងខ្លួនថាមានបញ្ហាកូឡេស្តេរ៉ុល ឬលើសជាតិខ្លាញ់ក្នុងឈាម ច្បាស់ណាស់ដែលអ្នកត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នរឿងចំណីអាហារ។ សម្រាប់អ្នកលើសជាតិខ្លាញ់ ពួកគាត់មិនហ៊ានបរិភោគស៊ុតទេ ឬពិសាតែស៊ុតស ដោយខ្លាចឡើងជាតិខ្លាញ់នៅក្នុងឈាម។ ប៉ុន្តែនេះជាជំនឿខុសទាំងស្រុង។ ស៊ុតស គឺជាប្រូតេអ៊ីនសុទ្ធ។ ឯស៊ុតលឿង ជាបណ្តុំវីតាមីន (អា ដេ អឺ) និងអង់ទីអុកស៊ីដង់ដែលការពារប្រសីភ្នែក និងដែលជាអ្នកពន្យឺតភាពទ្រុឌទ្រោមនៃកែវភ្នែកទៅតាមវ័យ។ ដូច្នេះវាពិតជាគួរឱ្យស្តោកស្តាយណាស់ដែលយើងជ្រើសរើសទទួលទានស៊ុតតែផ្នែកសនោះ។ តើគួរបរិភោគស៊ុតប៉ុន្មានគ្រាប់ក្នុងមួយថ្ងៃ? ចំពោះអ្នកមានសុខភាពល្អ មានអត្រាកូឡេស្តេរ៉ុលធម្មតា គេអាចបរិភោគស៊ុតបានប្រមាណពី ៥ទៅ៦គ្រាប់ក្នុងមួយសប្តាហ៍(មួយគ្រាប់ក្នុងមួយថ្ងៃ ឬពីរគ្រាប់ជារៀងរាល់ពីរថ្ងៃម្តង)។ នៅប្រទេសបារាំង អាជ្ញាធរជាតិផ្នែកសុវត្ថិភាពសុខភាពបានចេញអនុសាសន៍ណែនាំឱ្យទទួលទានស៊ុតបានរហូតដល់៧គ្រាប់ផងក្នុងមួយសប្តាហ៍ ព្រោះមានការសិក្សាធំៗជាច្រើនបានបញ្ជាក់ថាការទទួលទានស៊ុតល្មមសមរម្យ -មួយទៅពីរគ្រាប់ក្នុងមួយថ្ងៃ- មិនបង្កើនហានិភ័យកើតជំងឺសរសៃឈាមបេះដូងទេ សម្រាប់អ្នកមានសុខភាពល្អ។ តែត្រូវកំរិតត្រឹម៤គ្រាប់ក្នុងមួយសប្តាហ៍ ប្រសិនបើអ្នកមានជំងឺទឹកនោមផ្អែមជាប់នឹងខ្លួន។ អ្នកមានអត្រាកូឡេស្តេរ៉ុលខ្ពស់ ក៏គួរប្រយ័ត្ន ត្រឹមបួនគ្រាប់យ៉ាងច្រើនបំផុតក្នុងមួយអាទិត្យបានហើយ។ ដូច្នេះសូមស្វែងរកជំនួយពីគ្រូពេទ្យ ដើម្បីវាយតម្លៃអំពីផលវិបាកនិងឥទ្ធិពលនៃការទទួលទានស៊ុត ចំពោះជាតិខ្លាញ់ក្នុងឈាមកូឡេស្តេរ៉ុល ព្រោះមនុស្សម្នាក់ៗរងឥទ្ធិពលមិនដូចគ្នាទេ ! ចំពោះស្ត្រីមានផ្ទៃពោះវិញ ស៊ុតជាអាហារដ៏ល្អសម្រាប់ម្តាយផង និងការលូតលាស់របស់ទារកក្នុងផ្ទៃផង។ សូមជ្រើសរើសយកមកធ្វើម្ហូបតាមការចូលចិត្ត ប៉ុន្តែត្រូវចម្អិនស៊ុតឱ្យបានឆ្អិនល្អ។ ស្ត្រីមានគភ៌ ត្រូវចៀសវាងកុំបរិភោគស៊ុតឆៅ ឬមិនសូវឆ្អិន (ជ័រព្នៅ) ព្រោះវាអាចមានសល់បាក់តេរីកាចៗ ដូចយ៉ាង Listeriose Salmonelle ដែលមាននៅក្នុងចំណីអាហារសាច់ជាច្រើនមុខ និងដែលអាចបង្កឱ្យមានករណីពុលអាហារ ក្អួតរាគ ក្តៅខ្លួន ឈឺសាច់ដុំ ដល់ស្ត្រីម្តាយ និងធ្វើឱ្យទារកក្នុងផ្ទៃលូតលាស់យឺត កើតមុនខែ រលូត ស្លាប់ក្នុងពោះ ឬរលាកស្រោមខួរក្បាល៕

វេជ្ជសាស្ត្របុរាណឥណ្ឌា អាយុរវេទ ជាអ្វី?

2025-12-3109:16

ក្រៅពីវេជ្ជសាស្ត្របូរាណចិន ឥណ្ឌាក៏មានចំណេះនិងប្រពៃណីវប្បធម៌ផ្នែកសុខាភិបាលដ៏ចំណាស់និងល្បីល្បាញខ្លាំងដែរ។ វេជ្ជសាស្ត្របូរាណ “អាយុរវេទ” ដែលមានដើមកំណើតនៅភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសឥណ្ឌា មានអាយុកាលជាច្រើនពាន់ឆ្នាំហើយ។ តើវេជ្ជសាស្ត្រនេះរំពឹងលើគោលការណ៍អ្វី? និងមានគុណប្រយោជន៍ ព្រមទាំងប្រសិទ្ធភាពយ៉ាងណា? អង្គការសុខភាពពិភពលោកបានទទួលស្គាល់វេជ្ជសាស្ត្របូរាណឥណ្ឌា “អាយុរវេទ” ជាក្បួនវេជ្ជសាស្ត្រដ៏ពេញលេញបំផុត តាំងពីឆ្នាំ១៩៨២មក។ មានកំណើតនៅប្រទេសឥណ្ឌា និងមានអាយុជាង៥ពាន់ឆ្នាំ “អាយុរវេទ” មានប្រណិបត្តិ នៅប្រទេសឥណ្ឌា ស្រីលង្កា និងក្នុងសហគមន៍ជាច្រើននៅលើពិភពលោក។ “អាយុរវេទ” ក្នុងភាសាសំស្ក្រឹត គឺជាបន្សំរវាងពាក្យ “អាយុ” ដែលមានន័យថាជីវិត និងពាក្យ “វេទ” ដែលមានន័យថាចំណេះដឹង។ ដូច្នេះវេជ្ជសាស្ត្របុរាណឥណ្ឌា អាយុរវេទ ជាវិទ្យាសាស្ត្រនៃជីវិត ឬជាវិជ្ជាសម្រាប់ចម្រើនអាយុ -ចម្រើនសុខភាព។ តើអ្វីទៅជាគោលការណ៍នៃអាយុរវេទ? អាយុរវេទ ជាគម្ពីរវេជ្ជសាស្ត្របុរាណផង និង ជាទស្សនៈវិជ្ជានៃជីវិតផង ដែលចង់ឱ្យខ្លួនប្រាណ ព្រលឹង វិញ្ញាណ រស់ស៊ីចង្វាក់គ្នាតាមច្បាប់ធម្មជាតិ។ វេជ្ជសាស្ត្រអាយុរវេទ ចាត់ទុកខ្លួនប្រាណមនុស្ស ជាភពមួយ ដែលត្រូវមានលំនឹងរវាងធាតុធម្មជាតិចំនួន៥ មិនមែនបួនដូចដែលយើងធ្លាប់ស្គាល់ទេ។ ធាតុទាំង៥នោះ គឺ ទឹក ដី ភ្លើង ខ្យល់ និង អេទែរ (អវកាស)។ ខ្លួនប្រាណមនុស្សម្នាក់ៗផ្សំឡើងដោយធាតុទាំង៥ដូចគ្នា តែក្នុងអត្រាខុសៗគ្នា ទើបមនុស្សម្នាក់មានលក្ខណៈពិសេសជារបស់ខ្លួនផ្ទាល់ និងខុសគ្នាប្លែកគ្នាពីមនុស្សម្នាក់ទៅមនុស្សម្នាក់។ បើតាមសិក្ខាបទបុរាណឥណ្ឌា សរីរាង្គកាយមនុស្សមានដំណើរការដោយរំពឹងលើធាតុទាំង៥ (ទឹក ដី ភ្លើង ខ្យល់ និងអវកាស) ដែលផ្សំជាថាមពលសំខាន់ចាំបាច់បីយ៉ាង មានឈ្មោះថា doshas សម្រាប់កំណត់សណ្តានអារម្មណ៍របស់មនុស្ស។ គេអាចសម្គាល់ចំណុចខ្លាំង ចំណុចខ្សោយរបស់មនុស្សម្នាក់ៗ ដោយមើលទៅលើសណ្តានថាមពល Doshasនេះឯង។ ថាមពលចាំបាច់ទាំងបីនោះគឺ៖ ថាមពលភ្លើង Pitta (ធាតុភ្លើង+ធាតុទឹក) ជានិម្មិត្តរូបនៃភាពវ័យឆ្លាត ឬកម្លាំងថាមពលនៃការបំប្លែង។ បុគ្គលប្រភេទ ភីតា ច្រើនមានមហិច្ឆតាខ្ពស់ និងមានរបៀប ប៉ុន្តែឆាប់ខឹង ស្ត្រេសច្រើន ថាមពលខ្យល់ Vatta (ធាតុខ្យល់+ធាតុអវកាស) ជាតំណាងភាពស្វាហាប់ កម្លាំង នៃចលនាជីវសាស្ត្រទាំង៥ មានដូចជា ចង្វាក់បេះដូង ការផ្តោះប្តូរអន្តរកោសិកា ដង្ហើម ការកម្ចាត់ជាតិពុល និងប្រព័ន្ធប្រសាទ។ កម្លាំងថាមពលនេះ ធ្វើដំណើរនៅក្នុងពោះវៀនធំ ប្លោកនោម ឆ្អឹង ស្បែក ត្រចៀក និងភ្លៅ។ ថាមពលដី Kapha (ធាតុដី+ធាតុទឹក) ជាតំណាងនៃភាពអធន រឹងមាំ នឹងធឹងទាំងចិត្តទាំងកាយ មានស្បែកស្រទន់ និងការចងចាំល្អ បើតាមវេជ្ជសាស្ត្រអាយុរវេទ ថាមពលទាំងបីជាចរន្តរត់ពេញខ្លួន តាមបណ្តាញផ្សេងៗដែលអាយុរវេទហៅថា បណ្តាញShrotas ដែលអាចជាប្រព័ន្ធរំលាយអាហារ ប្រព័ន្ធចរន្តឈាម និងត្រូវរក្សាឱ្យមានលំនឹង។ នៅពេលខ្លួនប្រាណមានលំនឹងថាមពល មនុស្សនឹងមានសុខភាពល្អ។ ផ្ទុយទៅវិញ បើគ្មានលំនឹងថាមពលទេ រោគានឹងលេចឡើង។ ស្ត្រេស ធ្វើការហួសកម្លាំង និងចំណីអាហារ ជាដើមហេតុនាំឱ្យសរីរាង្គកាយបាត់បង់លំនឹងថាមពល និងបង្កឱ្យមានជំងឺផ្សេងៗ នៅពេលអនាគត។ អ្វីជាវិធីសាស្ត្រព្យាបាលតាមបែបអាយុរវេទ? ដូច្នេះគេត្រូវរិះរកវិធីព្យាបាលយ៉ាងណាដែលនាំអ្នកជំងឺឱ្យរកឃើញលំនឹងដើមឡើងវិញ តាមរយៈវិធីសាស្ត្រព្យាបាលជាច្រើន ខុសប្លែកពីគ្នា។ ជម្រើសវិធីសាស្ត្រព្យាបាលអាស្រ័យលើបុគ្គលអ្នកជំងឺ ប្រភេទថាមពលដែលលេចធ្លោខ្លាំងជាងគេ និងការបាត់លំនឹងតើថយផ្អៀងទៅខាងណា។ អាយុរវេទ ជាវេជ្ជសាស្ត្រព្យាបាលអ្នកជំងឺ មិនមែនព្យាបាលជំងឺទេ។ មានន័យថា គ្រូពេទ្យបុរាណឥណ្ឌា ស្វះស្វែងរកមូលហេតុដែលនាំឱ្យមានអ្នកជំងឺបាត់លំនឹងថាមពល ដើម្បីបណ្តេញបន្ធូរបន្ថយអាការៈសញ្ញាឈឺ ឱ្យបានយូរអង្វែង។ វេជ្ជសាស្ត្របុរាណឥណ្ឌាអាយុរវេទ មានវិធីសាស្ត្រព្យាបាល ដោយផ្តោតលើ សមាធិ ចង្វាក់ជីវិត ចំណីអាហារ ការផ្សំរុក្ខជាតិធ្វើជាថ្នាំឬចម្រាញ់ជាប្រេង សកម្មភាពហាត់ប្រាណ និងការធ្វើម៉ាស្សា។ ម៉ាស្សាអាយុរវេទ ៖ ការធ្វើម៉ាស្សាបែបអាយុរវេទ មានលក្ខណៈខុសគ្នា និងប្រែប្រួលពីមនុស្សម្នាក់ទៅមនុស្សម្នាក់ ដើម្បីសម្របទៅតាមប្រភេទថាមពលរបស់អ្នកជំងឺ ដោយលាបប្រេងធម្មជាតិ ផ្សំពិសេសតាមក្បួនបុរាណអាយុរវេទ។ សម្រាប់មនុស្សមានសណ្តានថាមពលខ្យល់ គេធ្វើម៉ាស្សាយឺតៗដោយប្រើប្រេងក្តៅលាបលនរុំពេញខ្លួននិងមានលក្ខណៈចិញ្ចឹម ដើម្បីផ្តល់សន្តិភាពនិងការធានារ៉ាប់រងដល់អ្នកជំងឺ។ ចំពោះក្រុម អ្នកមានថាមពលភ្លើង ត្រូវធ្វើម៉ាស្សា លឿនៗ បែបរំញោច ចុចជ្រៅ ដោយប្រើប្រេងតិចល្មម សម្រាប់ផ្តល់ភាពត្រជាក់ស្រស់ស្រាយ។ ត្រូវធ្វើម៉ាស្សាដោយប្រើប្រេងតិចបំផុត សម្រាប់អ្នកមានថាមពល។ ម៉ាស្សាឥណ្ឌា ដែលអាចធ្វើពេញលើដងខ្លួនទាំងមូល ឬតែផ្នែកក្បាល ឬចុងជើង ដោយប្រើ ដោយដៃ បាតដៃ កែងដៃ ឬដើមដៃ អាចផ្តល់គុណប្រយោជន៍ច្រើនដូចជា សម្រួលចរន្តឈាម ភ្ញោចជាលិកាសាច់ដុំ រក្សានិងចិញ្ចឹមជាលិកាស្បែក ដាស់ប្រព័ន្ធការពារខ្លួនឱ្យបំពេញតួនាទីបានប្រសើរឡើង បន្ទន់និងផ្តល់ភាពរស់រវើកដល់សន្លាក់និងឆ្អឹងដងខ្លួន បណ្តេញស្ត្រេស លក់ស្រួល និងបំបាត់ការនឿយហត់។ អាហារអាយុរវេទ ៖ របបអាហារអាយុរវេទជាសរសរគោលនៃវេជ្ជសាស្ត្រអាយុរវេទ ដែលអាចការពារ ឬស្តារលំនឹងឡើងវិញ។ ចំណីអាហារ ក្នុងគម្ពីរអាយុរវេទ គឺជាមធ្យោបាយចាំបាច់សម្រាប់ចាត់ចែង និងរក្សាភាពសុខដុមនៃរាងកាយ ផ្លូវចិត្ត និងព្រលឹងវិញ្ញាណ។ វេជ្ជសាស្ត្រអាយុរវេទ បានបែងចែកចំណីអាហារទៅតាមកំរិតថាមពល (អាហារផ្តល់ភាពក្តៅ ឬភាពត្រជាក់) ទៅតាមសកម្មភាពរំលាយអាហារ (លឿន យឺត និងជួយរំលាយ) និងទៅតាមរសជាតិដែលមាន៦យ៉ាងគឺ ផ្អែម ជូរ ប្រៃ ហិរ ល្វីង ចត់។ ម្ហូបមួយមុខៗត្រូវមានជាតិទាំង៦ លាយគ្នាដោយស្មើ ទើបមានរសជាតិឆ្ងាញ់ល្អ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ដោយយល់ថាការរំលាយអាហារជាគន្លឹះនៃសុខភាព (៨០%នៃរោគាក្នុងខ្លួនមនុស្សបណ្តាលមក ការរំលាយអាហារ) រសជាតិនីមួយៗសុទ្ធតែអាចធ្វើសកម្មភាពសម្រាប់ជាប្រយោជន៍សម្រាប់សរីរាង្គកាយ។ ក្នុងវេជ្ជសាស្ត្រអាយុរវេទ រសជាតិជូរជួយឱ្យឆ្ងាញ់បាយ ជួយប្រព័ន្ធរំលាយអាហារ និងការពារបេះដូង។ រសជាតិផ្អែមស្រទន់ ជួយឱ្យសប្បាយកក់ក្តៅក្នុងចិត្ត។ ល្វីង ជួយលាងសម្អាតថ្លើម។ ហិរផ្តល់ថាមពលក្តៅ ជួយរំលាយអាហារ អាយុរវេទមិនហាមការបរិភោគសាច់សត្វទេ តែផ្តល់អាទិភាពដល់បន្លែ ម្សៅ និងគ្រាប់ធញ្ញជាតិ ហើយអាចបំពេញបន្ថែមដោយគ្រឿងទេស ដើម្បីបង្កើនគុណប្រយោជន៍សម្រាប់សុខភាពបានកាន់តែខ្ពស់។ លំហាត់យ៉ូហ្កា និងសមាធិ ៖ ដូចម៉ាស្សាដែរ លំហាត់ប្រាណ យ៉ូហ្កា និងរបៀបធ្វើសមាធិ អាចមានលក្ខណៈផ្សេងៗ ដើម្បីសម្របទៅតាមបុគ្គលិកលក្ខណៈរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗ។ អនុវត្តលំហាត់ផ្លូវដង្ហើម និងតាំងសមាធិផ្ចង់ស្មារតី ជួយពង្រឹងភាពសុខដុមនិងស៊ីចង្វាក់គ្នារវាងខ្លួនប្រាណនិងស្មារតី។ ការផ្សំរុក្ខជាតិជាថ្នាំ៖ អាយុរវេទបែងចែករុក្ខជាតិ ជា៥ផ្នែកទៅតាមធាតុ ដែលមានរៀបរាប់ខាងដើម គឺ ទឹក ដី ភ្លើង ខ្យល់ និងអាកាស។ អាយុរវេទប្រើរុក្ខជាតិជាថ្នាំ ក្នុងទម្រង់ជារុក្ខជាតិទាំងមូល និងជាការចម្រាញ់យកក្លិននិងប្រេង។ ប្រេងរុក្ខជាតិត្រូវបានជ្រើសរើសយកមកប្រើ ទៅតាមសណ្តានថាមពលនិងវិបត្តិលំនឹងរបស់អ្នកជំងឺម្នាក់ៗ ដោយជាការលាបរិត ឬបញ្ជ្រាបលើស្បែកដោយម៉ាស្សា។ ការព្យាបាលដោយសំឡេងនិងថ្ម៖ ភាពញ័រខ្លះអាចជួយតម្រែតម្រង់រលកបុគ្គលឱ្យឈានដល់ភាពសុខដុមរមនា និងសុខមាភាពបាន។ ការយកថ្ម ត្បូង មកដាក់នៅតាមចំណុចឬតំបន់ថាមពល បើតាមអាយុរវេទ អាចជួយសរីរាង្គកាយឱ្យមានលំនឹងឡើងវិញ។ អ្នកចង់មានជីវិតបែបគោរពធម្មជាតិគ្រប់រូប អាចប្រកាន់និងអនុវត្តតាមក្បួនវេជ្ជសាស្ត្រអាយុរវេទបាន ជាកិច្ចបង្ការ និងដោយមិនចាំបាច់រង់ចាំទាល់តែមានបញ្ហា បាត់បង់លំនឹងក្នុងជីវិតទេ។ ប៉ុន្តែសូមប្រយ័ត្ន ថ្នាំឬប្រេងក្នុងក្បួនអាយុរវេទថ្វីបើជាផលិតផលធម្មជាតិពិតៗក៏ដោយ ក៏ផលិតផលខ្លះមិនទាន់ទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការទេ ខ្លះទៀតអាចបង្កផលរំខាន បង្កឱ្យមានអាល់ឡែកហ្ស៊ី៕

តើវេជ្ជសាស្ត្របុរាណចិន មានគុណសម្បត្តិយ៉ាងណា?

2025-12-2409:14

នៅថ្ងៃទី១៧ដល់ថ្ងៃទី១៩ធ្នូ អង្គការសុខភាពពិភពលោកបានបើកជំនួបកំពូលលើកទីពីរ ស្តីពីវេជ្ជសាស្ត្របុរាណ នៅប្រទេសឥណ្ឌា។ អង្គការសុខភាពពិភពលោកបានទទួលស្គាល់ថា វេជ្ជសាស្ត្របុរាណជាចង្កោមចំណេះដឹង សមត្ថភាព និងជាការព្យាបាលដែលឈរលើក្បួន លើជំនឿ និងបទពិសោធន៍ផ្ទាល់។ វេជ្ជសាស្ត្របុរាណត្រូវបានគេចាត់ទុកជាវេជ្ជសាស្ត្រស្រទន់ ជាជម្រើសបន្ថែមមួយទៀតនៃការព្យាបាលថែទាំសុខភាព។ នៅក្នុងចំណោមវេជ្ជសាស្ត្របុរាណជាច្រើននៅលើពិភពលោក វេជ្ជសាស្ត្របូរាណចិន មានអាយុចាស់ជាងគេបំផុតមួយ តើវេជ្ជសាស្ត្របុរាណចិន មានគុណសម្បត្តិនិងលក្ខណៈពិសេសយ៉ាងដូចម្តេចខ្លះ? វិធីព្យាបាលបែបបុរាណ ជាទម្លាប់ប្រពៃណីរបស់ជនជាតិដើម ជនជាតិភាគតិច ឬក្បួនថែទាំសុខភាពតាំងពីដូនតា ជាផ្នែកមួយនៃការរស់នៅប្រជាពលរដ្ឋនិងសហគមន៍នានា តាំងពីជាច្រើនសតវត្សរ៍មកហើយ និងបន្តមានចំណែកសំខាន់ក្នុងជីវភាពសុខភាពប្រចាំថ្ងៃ តាមបណ្តាប្រទេសនិងតំបន់ជាច្រើននៅលើពិភពលោក។ វេជ្ជសាស្ត្របុរាណកំពុងក្លាយជាបាតុភូតពិភពលោក។ សេចក្តីត្រូវការ និងការងាកទៅរកឱសថបុរាណ ដើម្បីទ្រទ្រង់សុខភាពនិងផាសុកភាព បានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង។ ជាក់ស្តែង បើតាមអង្គការសុខភាពពិភពលោក ក្នុងចំណោមសមាជិកសរុបទាំង១៩៤ប្រទេស មាន១៧០បានប្រកាសប្រើឱសថបុរាណផលិតពីរុក្ខជាតិ ការប្រើម្ជុលវិទ្យាសាស្ត្រ យូហ្កា និងវិធីព្យាបាលបែបជនជាតិ ព្រមទាំងទម្រង់ផ្សេងទៀតនៃវេជ្ជសាស្ត្របុរាណ។ ប្រទេសទាំងអស់នោះ បានទទួលស្គាល់វេជ្ជសាស្ត្របុរាណជាធនធានដ៏មានតម្លៃ ហើយមានវិធានការបញ្ចូលវេជ្ជសាស្ត្របុរាណ ដូចជារបៀប ព្យាបាល ផលិតផលថ្នាំបុរាណ និងគ្រូបុរាណ ទៅក្នុងប្រព័ន្ធសុខាភិបាលជាតិ។ អង្គការសុខភាពពិភពលោក ក៏បានទទួលស្គាល់អំពីភាពចម្រុះនៃវេជ្ជសាស្ត្របុរាណ ជាវេជ្ជសាស្ត្របំពេញបន្ថែម និងអាចយកទៅប្រើនៅក្នុងប្រទេសផ្សេងនៅលើពិភពលោក ដើម្បីចូលរួមចំណែកទ្រទ្រង់សុខភាព ក្នុងទម្រង់ជាការថែទាំសុខភាពសម្រាប់បុគ្គលដោយចំពោះ និងក៏ជាផ្នែកមួយនៃប្រព័ន្ធសុខភាពសកលមួយដែរ។ បញ្ចូលវេជ្ជសាស្ត្រទៅក្នុងប្រព័ន្ធសុខាភិបាលដ៏សមស្រប អាចជួយលើកកម្ពស់សុខភាព និងកំរិតនៃការព្យាបាលសុខភាពបឋម។ ហេតុដូច្នេះហើយបានជាអង្គការសុខភាពពិភពលោកត្រៀមលក្ខណៈជួយប្រទេសដែលចង់មានវេជ្ជសាស្ត្របុរាណ ឱ្យសម្រេចបំណងបាន ដោយមានវិទ្យាសាស្ត្រជាបង្អែក។ តើវេជ្ជសាស្ត្របុរាណជាអ្វី? វេជ្ជសាស្ត្របុរាណចិន មានវ័យចំណាស់ជាងគេបំផុតមួយនៅលើពិភពលោក និងមានអាយុលើសពី៥ពាន់ឆ្នាំ។ កាលពីឆ្នាំ២០១០ យូនេស្កូបានបញ្ចូលវេជ្ជសាស្ត្របុរាណចិន ជាបេតិកភ័ណ្ឌវប្បធម៌អរូបិយរបស់មនុស្សជាតិ។ នៅឆ្នាំ២០១៩ អង្គការសុខភាពពិភពលោកបានបញ្ចូលផ្នែកខ្លះនៃវេជ្ជសាស្ត្របុរាណចិន ទៅក្នុងបញ្ជីបែងចែងប្រភេទជំងឺអន្តរជាតិទៀត។ នៅក្នុងប្រពៃណីចិន អ្វីៗវិលតែ នៅជុំវិញកម្លាំងគ្រឹះមួយ គឺថាមពល។ បើតាមគោលការណ៍វេជ្ជសាស្ត្របុរាណចិន ថាមពលជាអ្នកចម្រើនកោសិកាក្នុងការបំបែកពង្រីកចំនួន ធ្វើឱ្យរុក្ខជាតិ និងសភាវៈមានជីវិតបង្កើនបរិមាណ។ ថាមពលជារបស់មើលមិនឃើញ មិនអាចប៉ះបាន ហើយអាចដឹងតាមរយៈឥទ្ធិពលរបស់វាតែប៉ុណ្ណោះ។ នៅក្នុងផ្នត់គំនិតចិន ថាមពល ជាអ្នកទ្រទ្រង់ដំណើរការរបស់ខ្លួនប្រាណនិងសតិ។ ដើរ គិត អារម្មណ៍ទទួលដឹង ... អាចប្រព្រឹត្តទៅបានដោយសារថាមពលនេះឯង។ ថាមពល ជាចរន្តរត់ជាប់ឥតដាច់ តាមខ្សែ ក្នុងពេញមួយខ្លួនប្រាណ។ ខ្សែថាមពលជាបណ្តាញមិនច្បាស់លាស់ ដែលមានចំណុចជាច្រើន មិនតិចជាង៣៦១ចំណុចទេ។ ជាចំណុចសម្រាប់ចុចចាក់ម្ជុល ដើម្បីបានជា។ នៅពេលមានថាមពលគ្រប់គ្រាន់ ហើយចរន្តថាមពលរត់ស្រួល នោះសរីរាង្គកាយយើងនឹងមានសុខភាពល្អ។ ផ្ទុយទៅវិញ បើថាមពលត្រូវរាំងស្ទះ កកនៅកន្លែងណាមួយនៅនឹងមានជំងឺលេចឡើងហើយ។ ខ្លួនប្រាណមនុស្សលែងមានលំនឹងផ្នែកថាមពល ឬថាមពលរត់មិនស្រួល បណ្តាលមកពីកត្តាក្រៅខ្លួន ដូចជាវីរ៉ុស ឬស្ត្រេស និង កត្តាក្នុងខ្លួន ដែលបណ្តាលមកពីមានសរីរាង្គណាមួយខូច ដំណើរការមិនប្រក្រតី។ ដើម្បីសម្រួលបញ្ហានេះ ក្បួនវេជ្ជសាស្ត្របុរាណចិន រំពឹងលើមធ្យោបាយ៥៖ លើម្ជុល (ការចាក់ម្ជុលវិទ្យាសាស្ត្រ) លំហាត់ថាមពល ដោយត្រូវហាត់ប្រាណធ្វើចលនា តាមក្បួន ឈីកុង និងតៃឈី របបអាហារ ឱសថ និងម៉ាស្សា ចិនមានប្រវត្តិ មានក្បួនផ្សំឱសថ ដែលមានអាយុកាលដ៏ចំណាស់ខ្លាំង តាំងពីរាប់ពាន់ឆ្នាំមុនមកម្ល៉េះ។ គ្រឿងផ្សំប្រើក្នុងវេជ្ជសាស្ត្របុរាណចិន អាចជារុក្ខជាតិ ជារ៉ែ និងអាចជាសត្វ។ ប៉ុន្តែរុក្ខជាតិផ្សំដ៏ល្បីល្បាញ និងស្គាល់ខ្លាំងជាងគេ គឺខ្ញី យិនស៊ិន។ បើតាមអ្នកជំនាញចិន ខ្ញីមិនមែនជាអាហារប៉ូវបំប៉នដំឡើងតណ្ហាទេ តែជាអាចជួយកិនរំលាយអាហារ និងជួយធាក់បញ្ចេញសំណល់ស្ទះនៅតាមទងសួត។ យិនស៊ិន មានគុណភាពល្អ អាចជួយទាំងផ្នែកផ្លូវកាយនិងបញ្ញា ការចងចាំនិងជួយបង្កើនការផ្ចង់អារម្មណ៍ឱ្យបានប្រសើរឡើង។ និយាយជារួម ក្នុងក្បួនវេជ្ជសាស្ត្របុរាណចិន រុក្ខជាតិនីមួយៗ មានថ្នាក់ មានក្រុម ដែលគេញែកចែកជាផ្នែកៗ និងតាមប្រភេទ យ៉ាងច្បាស់លាស់។ ដំបូងទៅតាមប្រភេទនៃរសជាតិ ៖ ជូរ ចត់ ល្វីង ហិរ ស្រទន់ និងប្រៃ។ បន្ទាប់មក គេបែងចែករុក្ខជាតិទៅតាមសណ្ឋានធម្មជាតិ ត្រជាក់ ក្តៅ ល្មម ឬស្រស់។ ឱសថមួយមុខៗ មានផ្សំទៅដោយរុក្ខជាតិច្រើនយ៉ាង ដែលមានតួនាទី និងឋានៈកំណត់យ៉ាងត្រឹមត្រូវក្នុងក្បួន។ រុក្ខជាតិជាគ្រឿងផ្សំគោលគេ សម្រាប់ព្យាបាលអាការៈសញ្ញារោគចម្បងគេនៃជំងឺ មានឈ្មោះថាអធិរាជ។ រុក្ខជាតិមន្ត្រី សម្រាប់ជួយគ្រឿងផ្សំគោល។ ជាជំនួយការសម្រាប់ទប់ស្កាត់ផលវិបាកនៃរុក្ខជាតិគោល។ ចុងក្រោយរុក្ខជាតិទូត មានតួនាទីដឹកនាំឱសថទៅកាន់តំបន់ឈឺ។ របៀបរៀបចំផ្សំឱសថ ក៏សំខាន់ខ្លាំងណាស់ដែរ ក្នុងក្បួនវេជ្ជសាស្ត្របុរាណចិន។ របៀបផ្សំខុសគ្នា ដូចដោយអប់ផ្សែង រុំទឹកឃ្មុំ ឬហាលសម្ងួត ឬដោយការស្ងោចម្អិនក្នុងទឹក អាចផ្តល់លទ្ធផលខុសគ្នា។ គ្រឿងផ្សំតែមួយអាចផ្តល់គុណប្រយោជន៍ផ្សេងគ្នា និងប្រែប្រួលទៅតាមរបៀបរៀបចំផ្សំឱសថ។ ថ្វីបើឱសថបុរាណចិន ច្រើនតែផ្សំឡើងដោយរុក្ខជាតិក៏ដោយ ក៏យើងត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នខ្លាំងដែរ។ ឱសថបូរាណចិនមិនមែនជាក្បួនសម្រាប់ផ្សំប្រើដោយខ្លួនឯង នៅផ្ទះខ្លួនឯងទេ។ គ្រឿងផ្សំមានច្រើនមុខលាយបញ្ចូល ដោយមានខ្នាតរង្វាស់ច្បាស់លាស់ជាពិសេស។ ហើយបើមានឈ្មោះថាជាថ្នាំ សម្រាប់ព្យាបាល មិនថាថ្នាំពេទ្យឬថ្នាំបុរាណ សុទ្ធតែមានហានិភ័យពុល ដោយចៀសមិនរួចឡើយ។ រុក្ខជាតិឱសថខ្លះ បានការទទួលស្គាល់ពីតាមបែបវិទ្យាសាស្ត្រ តែគ្រឿងផ្សំខ្លះទៀត ដែលកុយរមាស ឬស្រកាពង្រូល ពុំមានភស្តុតាងវិទ្យាសាស្ត្របញ្ជាក់អំពីគុណប្រយោជន៍ពិសេសក្នុងការព្យាបាលជំងឺទេ។ ឱសថបូរាណចិន មិនអាចជំនួសវេជ្ជសាស្ត្រសម័យទេ ! គឺអាចត្រឹមប្រើអមបន្ថែមដើម្បីទទួលបានលទ្ធផលល្អ ឆាប់ជា៕

"ភ្លេច" មានប្រយោជន៍សម្រាប់សុខភាពខួរក្បាល?

2025-12-1709:05

ការភ្លេចអាចរំខានការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃនិងគួរឱ្យខឹងខ្លួនឯងខ្លាំងណាស់នៅពេលខ្លះ។ អ្នកមានអាយុច្រើនវិញ បារម្ភនឹងខ្លាចភ្លេចមែនទែន។ ការភ្លេចជាបាតុភូតធម្មជាតិ ជារឿងធម្មតា ព្រោះខួរក្បាលត្រូវការភ្លេច។ ការចងចាំមិនសុទ្ធតែល្អ ដូចការគិតនិងប្រាកដថាពិតដូចពេលកើតជាក់ស្តែងទេ។ ប៉ុន្តែពេលណាគួរបារម្ភអំពីការភ្លេច? តើដូចម្តេចដែលហៅថាភ្លេចធម្មតា និងភ្លេចជំងឺ? នៅក្នុងបរិបទនៃភាពចាស់ជរារបស់ប្រជាពលរដ្ឋនៅលើភពផែនដី និងកំណើនជំងឺវង្វេងវង្វាន់អាល់ហ្សៃម៉ែរ ប្រាកដណាស់ដែលថា “ការភ្លេច” ត្រូវក្លាយជាពាក្យគួរឱ្យខ្លាច និងក្លាយជាពាក្យដែលមានអត្ថន័យ អវិជ្ជមាន ហើយត្រូវបានគេភ្ជាប់ថាជាកំហុស ពាក់ព័ន្ធនឹងស្មារតី ជា Bug របស់ខួរក្បាល។ អ៊ីចឹងហើយបានជាមនុស្សលោកបានប្រឹងប្រែងអភិវឌ្ឍវិធីផ្សំគ្នាជាច្រើន ដូចជាធ្វើលំហាត់បំប៉នបញ្ញាញាណផង ចំណីអាហារបំប៉នបន្ថែមផង និងប្រើប្រាស់ថ្នាំពេទ្យ ព្រមទាំងបង្កើតឃ្លាំងស្តុកទិន្នន័យទៀត ដើម្បីកុំឱ្យភ្លេច។ មែនហើយ ពិតជាល្អប្រពៃណាស់បើយើងនៅចងចាំអ្វីដែលបានភ្លេចកាលពីថ្ងៃមុន។ រកនឹកមិនឃើញនូវពាក្យអ្វីមួយពេលកំពុងសន្ទនា ពិតគួរឱ្យខឹងខ្នាញ់ខ្លួនឯងខ្លាំងណាស់។ អ្នកមានការចងចាំល្អ ត្រូវបានគេចាត់ទុកជាអ្នកមានបញ្ញាឆ្លាតវាងវៃ។ ផ្ទុយទៅវិញ នៅពេលចាប់ផ្តើមភ្លេច គេតែងគិតភ័យភ្លាម ថាជាការធ្លាក់ចុះនៃសុខភាពផ្នែកប្រព័ន្ធបញ្ញាញាណ។ ប៉ុន្តែទស្សនៈមិនត្រឹមត្រូវទេ។ យើងអាចភ្លេចកូនសោរ ភ្លេចឈ្មោះនរណាម្នាក់ នៅពេលហត់ខ្លាំង ឬអារម្មណ៍មិនមូល។ តាមការពិតទៅនោះ ការភ្លេចជាបាតុភូតធម្មជាតិ ជាដំណើរដ៏ចាំបាច់សម្រាប់ឱ្យខួរក្បាលអាចចងចាំបានល្អ។ ដំណើរចងចាំនិងភ្លេចដ៏ស្មុគស្មាញនេះ ជាប្រធានបទនៃការស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្ត្រច្រើនណាស់។ តើអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រប្រព័ន្ធប្រសាទសិក្សាឃើញយ៉ាងណាអំពីកម្លាំងលុបបំបាត់ការចងចាំ ឬការភ្លេចនេះ? ហើយហេតុអ្វីបានជាយើងចេះតែភ្លេច ? តើនឹងមានរឿងអ្វីកើតឡើង ប្រសិនបើអ្នកនឹកឃើញឬចងចាំគ្រប់យ៉ាង នូវអ្វីដែលបានកើតឡើង ទាំងអស់ ពីមួយម៉ោងទៅមួយម៉ោង ? ចម្លើយរបស់អ្នកស្រាវជ្រាវ នោះគឺជីវិតអ្នកដូចធ្លាក់នរក។ ការភ្លេច អាចជាសមត្ថភាពដ៏សំខាន់ និងមានគុណប្រយោជន៍ចាំបាច់សម្រាប់ជីវិតមនុស្សលោក។ បើតាមអ្នកស្រាវជ្រាវ ខួរក្បាលតែងតែច្បិចរើសព័ត៌មានទើបសម្រេចចិត្តប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។ បណ្តុះការភ្លេចអាចកាត់បន្ថយស្ត្រេសក្នុងអារម្មណ៍ និងធ្វើឱ្យការចងចាំបានប្រសើរឡើង។ និយាយជារួម ដើម្បីអាចរៀបចំគំនិត និងរៀនចេះ យើងត្រូវចេះរែង ជ្រើសរើស ច្រានចោល និងរក្សាទុកនូវអ្វីសំខាន់ប៉ុណ្ណោះ។ នៅក្នុងការសិក្សារបស់អ្នកស្រាវជ្រាវនៅក្រុងតូរ៉ង់តូ ប្រទេសកាណាដា លោក Paul Frankland និងលោក Blake Richards ចេញផ្សាយកាលពីឆ្នាំ២០១៧ បានសន្និដ្ឋានថា កម្មវត្ថុនៃការចងចាំ គឺធ្វើឱ្យអ្នកក្លាយជាមនុស្សមានសមត្ថភាពសម្រេចចិត្តបានត្រឹមត្រូវ ទៅតាមស្ថានការណ៍ជាក់ស្តែងណាមួយ។ ហើយដើម្បីអាចធ្វើបាន ទាល់តែអ្នកចេះភ្លេចព័ត៌មានខ្លះ។ អ្នកស្រាវជ្រាវទាំងពីរបានបន្ថែមទៀតថា វាជាការសំខាន់ខ្លាំងណាស់ដែលខួរក្បាលអាចបំភ្លេចចំណុចតូចតាច ល្អិតល្អោចមិនសំខាន់ មិនត្រូវកាល ដើម្បីអាចផ្ចង់គិតលើតែអ្វីដែលនាំឱ្យដល់ការសម្រេចចិត្តដ៏ត្រឹមត្រូវល្អ។ បើនឹកឃើញគ្រប់យ៉ាង ខួរក្បាលច្បាស់ជាពេញណែន។ រក្សាទុកគ្រប់អនុស្សាវរីយ៍ គ្រប់ការចងចាំ នឹងទៅស៊ីអស់មេម៉ូរី ហើយអាចនឹងធ្វើឱ្យមានការឈឺចាប់ ដល់ស្លាប់បានបើគិតតាមផ្លូវមនោសញ្ចេតនា។ ដូច្នេះប្រសិនបើគេអាចហាត់ពត់ខួរក្បាលឱ្យចេះចងចាំ គេក៏អាចបណ្តុះសមត្ថភាពផ្នែកភ្លេចបានដែរ។ ចេះជ្រើសរើសបែងចែកអ្វីសំខាន់ អ្វីមិនសំខាន់សម្រាប់ទុកក្នុងខួរក្បាល ជួនកាលជាការចាំបាច់ និងត្រូវការការបង្ហាត់បង្រៀនពីគ្រូពេទ្យជំនាញចិត្តសាស្ត្រ ដើម្បីអាចជួយបន្ធូរបន្ថយអាការៈសញ្ញារោគបាក់ទឹកចិត្ត ឬដើម្បីជំនះស្ត្រេសក្រោយការបាក់ស្បាត។ ភ្លេច ដើម្បីបង្កើនការចងចាំ? នៅក្នុងការសិក្សាមួយទៀតចេញផ្សាយក្នុងទស្សនាវដ្តី The Journal of Applied Research in Memory and Cognition អ្នកស្រាវជ្រាវបានពន្យល់ថា ការភ្លេច លេចឡើង ជាទូទៅ នៅពេលណាយើងបាត់ភាពប្រុងប្រយ័ត្ន ឬក៏ភាពប្រុងប្រយ័ត្នផ្តោតអាទិភាពទៅលើចំណុចលម្អិតណាមួយ ជាជាងអ្វីមួយផ្សេងទៀត។ នៅពេលទទួលព័ត៌មានថ្មីៗ ដោយមិនអាចពន្យល់ពីមូលហេតុបាន ខួរក្បាលតែងតែញែកចាប់ព័ត៌មានមួយឬពីរ។ ពេលកំពុងចាប់ព័ត៌មាននោះ ខួរក្បាលអាចភ្លេចវិភាគថាជាព័ត៌មានបញ្ច្រាសគ្នា ឬអាចភ្លេចជាព័ត៌មានដែលបានវិភាគត្រឹមត្រូវ។ អ្នកស្រាវជ្រាវបានសង្ខេប អំពីភាពចាំបាច់នៃការភ្លេចថាសម្រាប់សុខភាពមនុស្ស ថាមានបីផ្នែក ជាមួយនឹងគុណប្រយោជន៍៧យ៉ាង។ ទីមួយ ភ្លេចជាឆ្មាំ ការពារ ភាពស្ងប់ស្ងាត់និងស្ថិរភាព។ ដោយសារការភ្លេច យើងអាចបញ្ចៀសផលវិបាកប៉ះពាល់ដល់អារម្មណ៍ បណ្តាលមកពីរឿងអតីតកាលដ៏អាក្រក់ ដ៏ឈឺចាប់បាន ព្រោះលែងចាំហេតុការណ៍នោះ ឬលែងសូវចាំច្បាស់ ទើបស៊ាំលែងមានអារម្មណ៍ឆាបឆួលខ្លាំង ហើយអាចសម្រួលឱ្យមានការអភ័យ ព្រមទាំងអាចជំនះគំនិតអវិជ្ជមានបាន និងបើកចិត្តទទួលរបស់ថ្មី។ ភ្លេចជាការរក្សាភាពច្បាស់លាស់ ជម្រះអស់នូវអ្វីដែលមិនសំខាន់នៅពេលខាងមុខ តែជាការបើកផ្លូវឱ្យមានបទពិសោធន៍ថ្មី ការចងចាំព័ត៌មានថ្មី។ ជាចុងក្រោយ ភ្លេចជានវានុវត្តន៍ ដែលច្រាន និងបោះបង់ចោលគំនិតចាស់ៗ ផ្តល់ការច្នៃប្រឌិតថ្មី ស្វែងរកដំណោះស្រាយថ្មីឱ្យបញ្ហាថ្មី ពោលគឺផ្តល់សំណាងថ្មីដល់គ្រប់ផ្នែកទាំងអស់។ ហេតុអ្វីកាន់តែចាស់ កាន់តែភ្លេចច្រើន? មនុស្សគ្រប់រូប តែចូលដល់វ័យចំណាស់ហើយ តែងព្រួយបារម្ភអំពីសមត្ថភាពចងចាំរបស់ខ្លួន។ ហើយជាការពិតដោយមិនអាចប្រកែកបាន ដែលថា កាន់តែចាស់ កាន់តែភ្លេចច្រើននោះ។ ប៉ុន្តែ ការភ្លេចនេះ មិនមែនមានន័យទាំងស្រុងថា មានបញ្ហាផ្នែកចងចាំទេ។ ពេលវេលាកាន់តែកន្លង យើងកាន់តែមានអនុស្សាវរីយ៍ កាន់តែច្រើន ដែលយូរទៅងាយភ្លេច ហើយអាចច្រលំ ពិបាកបែងចែករឿងអតីតទាំងអស់នោះផង។ នេះជារឿងធម្មតាទេ ព្រោះអ្វីៗសុទ្ធតែមានកំរិតសមត្ថភាពរបស់វា។ សូមធ្វើការប្រៀបធៀប ជាឧទាហរណ៍ ស្តីពីរៀបចំទុកដាក់ឯកសារក្នុងកុំព្យូទ័រ។ នៅពេលដំបូង ប្រព័ន្ធរៀបចំមានលក្ខណៈច្បាស់លាស់។ ឯកសារនីមួយៗ ថតទុកក្នុងកន្លែងដ៏ត្រឹមត្រូវ ងាយរកឃើញយកមកប្រើវិញ។ ប៉ុន្តែនៅពេលមានឯកសារកាន់តែច្រើនៗ យើងច្បាស់ជាកាន់តែពិបាកសម្រេចថាគួររៀបចំថតទុកដាក់ក្នុងផ្នែកណា។ ឯកសារច្រើននៅក្នុងផ្នែកតែមួយ ដោយសារវាទាក់ទងគ្នា។ យូរៗទៅ គេកាន់តែពិបាករកឯកសារចង់បានកាន់តែខ្លាំង ព្រោះដោយមិនដឹងថាដាក់ក្នុងផ្នែកណា ឬជួនដោយមកពីដឹងថានៅកន្លែងណាហើយតែរកមិនឃើញមកពីវាមានឯកសារច្រើនចម្រុះគគ្នា ជ្រុលពេក។ យ៉ាងណាមិញមនុស្សចាស់ក៏ដូចគ្នា។ នៅពេលចាស់ បញ្ហាភ្លេចមិនមែនមកពីគាត់រកនឹកមិនឃើញ បាត់ការចងចាំទេ តែមកពីមនុស្សចាស់មិនបានផ្តុំផ្ចង់ការគិតការចាំទៅលើអ្វីដែលគាត់ត្រូវចាំ។ ខួរក្បាលត្រូវជម្រុះរឿងខ្លះចេញ ជាពិសេសរឿងមិនសូវសំខាន់ និងទុកតែអ្វីយើងចាប់អារម្មណ៍តែប៉ុណ្ណោះ។ អ៊ីចឹងហើយបានជានៅសាកល្បងរកនឹកចងចាំអនុស្សាវរីយ៍ចាស់ៗ យើងមិនអាចរកឃើញនូវអ្វីដែលយើងចង់បាននោះ។ ការភ្លេចបែបនេះ មិនមែនជាឧបសគ្គក្នុងការសម្រេចចិត្តឡើយ។ បទពិសោធន៍ជីវិត និងភាពវៀងវ័យរបស់មនុស្សចាស់ អាចបំពេញការភ្លេចម្តងម្កាលនេះបានយ៉ាងងាយ។ ប៉ុន្តែត្រូវបែងចែកឱ្យដាច់រវាងការភ្លេចជាដំណើរធម្មជាតិ និងការភ្លេចជាជំងឺដែលកើតមានដោយការខូចប្រព័ន្ធប្រសាទ ឬក្នុងករណីមានជំងឺភ្លេចវង្វេងវង្វាន់។ អាការៈភ្លេចរបស់មនុស្សចាស់ខ្លះ អាចជាសញ្ញាបញ្ជាក់អំពីស្ថានភាពសុខភាពធ្ងន់ធ្ងរ ដែលត្រូវរួសរាន់ទៅពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យ។ ការភ្លេចអមដោយការសួរដដែល ជាឧទាហរណ៍មួយដែលដាស់ឱ្យយើងបានដឹងថា មិនមែនជាបញ្ហាភ្លេចម្តងម្កាល ដោយខ្វះការប្រុងប្រយ័ត្ន ខ្វះការផ្ចង់អារម្មណ៍ ទើបត្រូវសួរនោះទេ។ ភ្លេចផ្លូវ ភ្លេចទីតាំងដែលធ្លាប់ស្គាល់ច្បាស់ ជាការទម្លាយឱ្យដឹងអំពីការធ្លាក់ចុះនៃសមត្ថភាពសម្គាល់ទិស។ ភ្លេចឈ្មោះនរណាម្នាក់ពេលនិយាយគ្នា នៅតុបាយ ក៏គ្មានអ្វីគួរឱ្យបារម្ភដែរ តែបើភ្លេចពីរបៀបកាន់ស្លាបព្រា កាន់សម ភ្លេចបរិភោគបាយ នោះទើបជាបញ្ហាធ្ងន់ធ្ងរ៕

ជំងឺគ្មានកូន ក្លាយជាអាទិភាពនៃសុខភាពសាធារណៈពិភពលោក

2025-12-1007:35

នៅថ្ងៃសុក្រទី២៨វិច្ឆិកា២០២៥ ជាលើកទីមួយ អង្គការសុខភាពពិភពលោក បានចេញផ្សាយសេចក្តីណែនាំពិភពលោក ទាក់ទងនឹងជំងឺអារ (គ្មានកូន) ដែលកើតមានលើប្រជាពលរដ្ឋរាប់លាននាក់ នៅលើភពផែនដី។ ហេតុអ្វីអង្គការសុខភាពចេញសេចក្តីណែនាំនៅពេលនេះ? តើសេចក្តីណែនាំមានខ្លឹមសារនិងកម្មវត្ថុយ៉ាងណា? ក្នុងពេលដែល ប្រទេសជាច្រើននៅលើពិភពលោក កំពុងស្វែងរកដំណោះស្រាយប្រយុទ្ធជំរុញអត្រាកំណើត ប្រឆាំងនឹងវិបត្តិប្រជាសាស្ត្រ ព្រោះប្រជាពលរដ្ឋកាន់តែចាស់ អង្គការសុខភាពពិភពលោក បានចេញអនុសាសន៍ណែនាំ ជាលើកទីមួយ ចំនួន ៤០ចំណុច ពាក់ព័ន្ធនឹងជំងឺអារ គ្មានកូន ដែលបានក្លាយជា អាទិភាពមួយនៃសុខភាពសាធារណៈពិភពលោក។ ពីមុនមក និងក្នុងរយៈជាច្រើនឆ្នាំកន្លងមកនេះ ជំងឺអារមិនសូវបានទទួលការចាប់អារម្មណ៍យកចិត្តទុកដាក់ទេ និងច្រើនតែត្រូវបានគេមើលរំលង បើទោះបីជាមានទិន្នន័យ និងការសិក្សាជាច្រើន បង្ហាញថា “គ្មានកូន” អាចបង្កឱ្យមានបញ្ហាប៉ះពាល់ដល់ខួរក្បាល ដល់ផ្លូវចិត្ត កើតជាជំងឺបាក់ទឹកចិត្ត ជំងឺព្រួយថប់បារម្ភ ក៏ដោយ។ គ្មានកូនជាវិបត្តិដែលបានញាំញី មនុស្សប្រមាណជាង១៧% នៅលើពិភពលោក ឬ ត្រូវជាមនុស្សម្នាក់ក្នុងចំណោម៦នាក់។ នេះបើតាមទិន្នន័យឆ្នាំ២០២៣ ផ្សព្វផ្សាយដោយអង្គការសហប្រជាជាតិ ដោយបញ្ជាក់ថាជំងឺអារបានកើនឡើងទៅគ្រប់ទិសទី តែការព្យាបាលនៅ មានកំរិត។ ហេតុដូច្នេះហើយបានជាអង្គការសុខភាពពិភពលោកចាប់ផ្តើមពង្រឹងការផ្តល់ព័ត៌មានទាក់ទងនឹងជំងឺអារផង ទាក់ទងនឹងការព្យាបាលជំងឺអារដោយប្រើថ្នាំ និងដោយការធ្វើតេស្តវិនិច្ឆ័យរោគអារផង។ ហើយនៅថ្ងៃនេះ ជាដំណាក់កាលថ្មី អង្គការសុខភាពពិភពលោកបានចេញសេចក្តីណែនាំកំរិតពិភពលោក។ បើគ្មានអនុសាសន៍ច្បាស់លាស់ទេ អ្នកជំនាញ មន្ទីរពេទ្យ នីមួយៗអាចប្រើ អាចជ្រើសរើសវិធីសាស្ត្រព្យាបាល របៀបអនុវត្ត តាមស្តង់ដារ ផ្សេងៗគ្នា ជាមួយលទ្ធផលក៏ខុសគ្នាខ្លាំងដែរ។ តែបើមានសេចក្តីណែនាំ ជាគោលមួយ ដោយឈរលើមូលដ្ឋាននិងទិន្នន័យវិទ្យាសាស្ត្រ គុណភាពព្យាបាលនឹងបានប្រសើរឡើង។ គ្រប់ប្រទេសជាសមាជិក អាចយកសេចក្តីណែនាំនេះទៅធ្វើជាគំរូសម្រាប់រៀបចំកម្មវិធីជាតិសម្របតាមស្ថានភាពរៀងៗខ្លួន ដើម្បីធ្វើយ៉ាងណាគិតគូរដល់ជំងឺអារ ឱ្យបានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ ពោលគឺទាំងផ្នែកនយោបាយសុខភាពសាធារណៈ ហិរញ្ញវត្ថុនិងការផ្តល់សេវាកម្មព្យាបាល។ ព្យាបាលរោគគ្មានកូន ថ្លៃខ្លាំង គ្មានកូនជាវិបត្តិដែលអាចកើតមានលើមនុស្សគ្រប់ស្រទាប់ វណ្ណៈ ពណ៌សម្បុរ និងគ្រប់ទិស នៃភពផែនដី។ ប៉ុន្តែគ្រប់គ្នាមិនប្រាកដថានឹងអាចមានលទ្ធភាពទទួលបានការព្យាបាលទេ។ សេវាថែទាំនិងព្យាបាលរោគអារ មានវិសមភាពខ្លាំងណាស់ ជាពិសេស នៅប្រទេសក្រីក្រនិងមធ្យម។ សូម្បីតែនៅក្នុងប្រទេសអ្នកមាន ដែលសេវាសុខភាពល្អសម្បូរបែបខ្លាំង ក៏សេវាផ្នែកបន្តពូជ ផ្តុំគ្នាច្រើននៅទីក្រុងធំៗ និងកម្រមាននៅទីជនបទណាស់។ ដូច្នេះ អ្នកក្រីក្រខ្លាំង អ្នកមានការអប់រំទាប អ្នករស់នៅជនបទ ក្រុមជនភាគតិចដែលរងការរើសអើងស្រាប់ សុទ្ធសឹងជាអ្នកដែលមិនងាយបានទទួលសេវាថែទាំព្យាបាលសុខភាពបន្តពូជ ជាពិសេសព្យាបាលរោគអារនេះទេ។ ជាងនេះទៅទៀត ជាការពិតមិនអាចប្រកែកបាន នៅតាមប្រទេសមានចំណូលទាបនិងមធ្យម តម្លៃព្យាបាលរោគអារ ខ្ពស់កប់ពពក។ ចង់បានកូនអាចនឹងធ្វើគ្រួសារធ្លាក់ក្រផង។ បើតាមការសិក្សាស្តីពីចំណាយរបស់គូស្វាមីក្នុងការព្យាបាលរោគអារ បានសម្គាល់ឃើញថា តម្លៃព្យាបាល នៅប្រទេសក្រីក្រនិងមធ្យមភាគច្រើន ថ្លៃហួសកំរិតថវិកាចំណាយផ្នែកសុខភាព។ ពាក្យថាថ្លៃហួសចំណាយ បើតាមអង្គការសុខភាពពិភពលោក គឺនៅពេលចំណាយព្យាបាលខ្លួន មានចំណែកធំជាងចំណាយសម្រាប់ចិញ្ចឹមគ្រួសារ ហើយអាចធ្វើឱ្យគ្រួសារធ្លាក់ខ្លួនក្រ ឬតម្រូវឱ្យជ្រើសរើសបោះបង់សេចក្តីត្រូវការចាំបាច់ណាមួយ។ ក្នុងករណីខ្លះ ចំណាយព្យាបាលដើម្បីបានកូន អស់ច្រើនជាងចំនូលប្រចាំឆ្នាំដល់ទៅទ្វេដង (១០០ទៅ២០០%លើសចំណូលសរុបពេញមួយឆ្នាំ)។ មានគូស្រករច្រើនណាស់ បានបង់ប្រាក់អស់ច្រើនហួសហេតុ ដើម្បីបានកូនទីមួយ។ ឯការពឹងលើបច្ចេកទេសបង្កកំណើតខាងក្រៅ (Fécondation in Vitro FIV) រួចទើបចាក់បញ្ចូលក្នុងស្បូនស្ត្រី ថ្លៃខ្លាំងណាស់ រហូតធ្វើស្វាមីភរិយាអាចធ្លាក់ខ្លួនក្របាន ឬត្រូវបង្ខំចិត្តអត់កូនរហូត។ ស្ត្រីអារ ស្រួលព្យាបាលជាងបុរសអារ? បើតាមនិយមន័យរបស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក អារជាជំងឺអសមត្ថភាពផ្នែកប្រព័ន្ធបន្តពូជ ដោយមិនអាចបង្កកំណើតបាន បើទោះបីជាគូស្វាមីភរិយារួមរស់ជាមួយគ្នា តាមគន្លងជីវិត ដោយគ្មានការការពារ អស់រយៈពេល១២ខែ។ មូលហេតុគ្មានកូន អាចបណ្តាលមកពីភាគីខាងស្រី ភាគីខាងបុរសនិងមកពីប្តីនិងប្រពន្ធទាំងពីរនាក់ ក្នុងចំណែកស្មើៗគ្នា ហើយមួយភាគតូច រកមូលហេតុមិនឃើញ ឬមិនអាចពន្យល់បាន។ តែ ដោយជាក់ស្តែង ឱ្យតែប្តីប្រពន្ធគ្មានកូន គេច្រើនតែបន្ទោស ទម្លាក់កំហុសភ្លាមទៅលើស្ត្រី។ នេះមានន័យថា បុរសមិនសូវ/មិនហ៊ានជួបគ្រូពេទ្យ មិនទៅព្យាបាល មិនទៅធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ ទំនួលខុសត្រូវទាំងអស់ត្រូវធ្លាក់លើស្ត្រី។ ជាផលវិបាកស្ត្រីអាចរងទុក្ខ និងរងគ្រោះ ធ្ងន់ធ្ងរ។ ៣៦%នៃស្ត្រីគ្មានលទ្ធភាពពរពោះ បានរងអំពើហិង្សាក្នុងគ្រួសារ ខ្លះរងសម្ពាធខ្លាំងពេកដល់ថ្នាក់លែងលះ។ ការរើសអើងនេះ បែងចែកភេទនេះ មានទំហំធំធេងណាស់។ ហេតុដូច្នេះហើយបានជាអង្គការសុខភាពពិភពលោកចេញអនុសាសន៍ឡើង ដើម្បីវែកបំភ្លឺឱ្យឃើញថា ជំងឺអារ ជាវិបត្តិសុខភាពសាធារណៈដ៏ចម្បង ដែលចាំបាច់ត្រូវមានអន្តរាគមន៍វេជ្ជសាស្ត្រ និងសង្គម។ អ្នកមានបញ្ហាពិបាកបង្កកំណើតកូនត្រូវដឹងអំពីអាការៈជំងឺអារ និងអាចដឹងថាជំងឺអារអាចព្យាបាលបានជោគជ័យ។ វេជ្ជសាស្ត្របានយល់និងដឹងច្រើនអំពីវិបត្តិអសមត្ថភាពពរពោះរបស់ស្ត្រី និងមានមធ្យោបាយព្យាបាលច្រើនសម្រាប់ផ្តល់ជូនស្ត្រី។ តែបុរសក៏ត្រូវរួសរាន់មករោគវិនិច្ឆ័យដែរ។ នៅក្នុងអនុសាសន៍ អង្គការសុខភាពពិភពលោក បានគូសបញ្ជាក់ថាអាជ្ញាធរសុខាភិបាល និងគ្រូពេទ្យអាចចូលរួមចំណែកបង្ការជំងឺអារបាន ដោយត្រូវបញ្ជ្រៀបឱ្យអំពីកត្តាហានិភ័យនាំឱ្យមានគ្រោះគ្មានកូន ដូចជាការជក់បារី មានជំងឺកាមរោគ (ជំងឺឆ្លងតាមផ្លូវភេទ) មិនព្យាបាល៕

ប្រេស៊ីលប្រកាសសម្រេចបានវ៉ាក់សាំងប្រឆាំងគ្រុនឈាម មួយដូស

2025-12-0310:30

ថ្នាំបង្ការប្រឆាំងនឹងជំងឺគ្រុនឈាម ចាក់តែមួយដូស ទើបត្រូវបានប្រេស៊ីល អនុម័តឱ្យប្រើប្រាស់ នៅថ្ងៃពុធទី ២៦វិច្ឆិកា ២០២៥។ អាជ្ញាធរប្រេស៊ីលបានចាត់ទុករបកគំហើញនេះថា ជាជោគជ័យ ជាប្រវត្តិសាស្ត្រ ព្រោះកាលពីឆ្នាំទៅ ជំងឺគ្រុនឈាមបានផ្តាច់ជីវិតពលរដ្ឋប្រេស៊ីលអស់ ជាង ៦ពាន់នាក់។ តើថ្នាំវ៉ាក់សាំងប្រឆាំងគ្រុនឈាមរបស់ប្រេស៊ីល មានប្រសិទ្ធភាពយ៉ាងណា? ប្រេស៊ីលប្រកាសសម្រេចបាននូវសមិទ្ធិផលថ្មីដែលអាចចាត់ទុកបានថា ជាជោគជ័យ ជាប្រវត្តិសាស្ត្រ ក្នុងវិស័យវិទ្យាសាស្ត្រវេជ្ជសាស្ត្រ នោះគឺ ថ្នាំបង្ការជំងឺគ្រុនឈាម ចាក់តែមួយដូស។ អភិវឌ្ឍន៍ដោយវិទ្យាស្ថានButantan នៃក្រុង Sao Paulo ថ្នាំបង្ការជំងឺគ្រុនឈាម បានទទួលការអនុម័តនៅថ្ងៃពុធទី២៦វិច្ឆិកា ពីសំណាក់ទីភ្នាក់ងារសុខាភិបាលជាតិប្រេស៊ីល ឱ្យធ្វើចរាចរណ៍និងប្រើប្រាស់។ ប្រេស៊ីលក៏បានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងរួចហើយដែរ ជាមួយក្រុមហ៊ុនចិន Wuxi ដើម្បីអាចផ្គត់ផ្គង់ថ្នាំវ៉ាក់សាំង ចំនួន ប្រមាណ៣០លានដូស នៅរវាងត្រីមាសទីពីរនៃឆ្នាំ២០២៦។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់របស់លោកAlexandre Padilha រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសុខាភិបាលប្រេស៊ីល។ បន្ទាប់ពីឆ្លងកាត់ការសាកល្បងជាច្រើនដំណាក់កាល ស្របតាមបទដ្ឋានស្រាវជ្រាវវេជ្ជសាស្ត្រ ថ្នាំបង្ការ ប៊ូតង់តង់ឌីវី បានចាក់សាកល្បងលើអ្នកស្ម័គ្រចិត្តចំនួន ជាង១៦០០០នាក់ រស់នៅក្នុងរដ្ឋចំនួន១៤របស់ប្រេស៊ីល ក្នុងរយៈពេល៨ឆ្នាំ។ ជាលទ្ធផល ថ្នាំមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ ដល់ទៅ ៩១,៦% ប្រឆាំងនឹងទម្រង់ធ្ងន់ធ្ងរនៃជំងឺគ្រុនឈាម។ Butantan DV ផ្សំឡើងដោយវីរ៉ុសរស់នៃគំរូវីរ៉ុសគ្រុនឈាមទាំងបួនប្រភេទ និងអាចចាក់លើគ្រប់បុគ្គលមានអាយុពី១២ទៅ៥៩ឆ្នាំ។ តាមរយៈវ៉ាក់សាំងថ្មី ប្រើតែមួយដូស ប្រេស៊ីលរំពឹងថានឹងអាចពន្លឿន និងសម្រួលយុទ្ធនាការចាក់ថ្នាំបង្ការប្រឆាំងជំងឺគ្រុនឈាមបាន ក្នុងទ្រង់ទ្រាយធំ ព្រោះជំងឺគ្រុនឈាមបាននិងកំពុងផ្ទុះឡើងយ៉ាងខ្លាំង។ ដោយមានអាវុធប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពខ្លាំង ប្រេស៊ីលពេលនេះអាចនឹងកម្ចាតជំងឺដែលបានញាំញីប្រទេសអស់ជាច្រើនទសវត្សរ៍។ នេះជាប្រសាសន៍របស់នាយកវិទ្យាស្ថានButantan Sao Paulo ទៅកាន់អ្នកសារព័ត៌មាន។ នៅឆ្នាំ២០២៤ ជំងឺគ្រុនឈាមបានផ្តាច់ជីវិតពលរដ្ឋប្រេស៊ីលអស់ជាង៦ពាន់នាក់ ឬត្រូវជាជិតពាក់កណ្តាលនៃអត្រាមរណៈដោយជំងឺគ្រុនឈាមនៅទូទាំងពិភពលោក។ ក្នុងកំរិតពិភពលោក ក្នុងមួយឆ្នាំៗ មានករណី កើតជំងឺគ្រុនឈាមប្រមាណពី ១រយទៅ៤រយលាននាក់ និងមានមនុស្សជិត៤ពាន់លាននាក់រស់ក្នុងតំបន់ប្រឈមនឹងជំងឺគ្រុនឈាម ដូចជាអាស៊ីអាគ្នេយ៍ អាហ្វ្រិក អាមេរិកកណ្តាលនិងខាងត្បូង។ ២០២៣ ជាឆ្នាំដែលមានករណីគ្រុនឈាមច្រើនជាងគេបំផុត មិនធ្លាប់មាន។ តែករណីកើតជំងឺគ្រុនឈាមអាចនឹងបន្តកើនឡើងរហូត ហើយតំបន់រងគ្រោះហានិភ័យក៏កាន់តែរីកធំដែរ ដោយហេតុបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ។ ការសិក្សារបស់សាកលវិទ្យាStandford ចេញផ្សាយនៅឆ្នាំ២០២៤ បានប៉ាន់ប្រមាណថាការឡើងកម្តៅសីតុណ្ហភាពនៃភពផែនដី មានចំណែកទទួលខុសត្រូវ ១៩% នៃករណីកើតជំងឺគ្រុនឈាមបច្ចុប្បន្ន។ អាចបង្កជាអាការៈក្តៅខ្លួនខ្លាំង ឈឺក្បាល ចុកចាប់សាច់ដុំ ក្អួត និងឡើងកន្ទួលលើស្បែក ហើយអាចបណ្តាលឱ្យស្លាប់បានក្នុងករណីធ្ងន់ធ្ងរខ្លាំង ព្យាបាលមិនទាន់ ជំងឺគ្រុនឈាម មានភ្នាក់ងារចម្លងជាសត្វមូសខ្លា។ មូសខ្លា មិនអាចទ្រាំទ្រនឹងអាកាសធាតុត្រជាក់បានទេ។ តាំងពីដើមមក មូសខ្លា កើតសុះសាយតែក្នុងតំបន់ត្រូពិក មានអាកាសធាតុក្តៅហើយសើម។ តែពេលនេះ មូសខ្លាបានមកដល់អឺរ៉ុប និងដល់តំបនធ្លាប់មានសីតុណ្ហភាពត្រជាក់ល្មមផ្សេងទៀត ដោយសារតែលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុប្រែប្រួល រដូវរងារឡើងក្តៅ រដូវក្តៅកាន់តែក្តៅខ្លាំង។ ជាងនេះទៅទៀតមូសខ្លា ដែលជាភ្នាក់ងារបង្កជំងឺគ្រុនឈាម ហ្ស៊ីកា គ្រុនឈីក គ្រុនលឿង ព្រមទាំងអាចចម្លងវីរ៉ុសដល់ប្រមាណ៥០មុខទៀត នៅពេលចុចខាំមនុស្ស បានបំប្លែងខ្លួន និងចាប់ស៊ាំខ្លាំងនឹងថ្នាំគីមីសម្លាប់សត្វល្អិត មានប្រើនៅលើពិភពលោកបច្ចុប្បន្ន។ ក្នុងមួយឆ្នាំៗ មូសបង្កើតកូនចៅ បន្តបានដល់ទៅ១៥ជំនាន់ ឯណោះ។ ពោលគឺលឿនខ្លាំងណាស់ ហើយ មូសខ្លះមានផ្ទុកហ្សែនបំប្លែង ទើបធ្វើឱ្យសត្វមូសទាំងអស់ធន់ហើយស៊ាំខ្លាំង ជាងមូសជំនាន់មុនៗ។ ចេះបំប្លែង ស៊ាំខ្លាំងនឹងផលិតផលគីមី និងធ្វើដំណើរបានកាន់តែឆ្ងាយ លុកលុយត្រួតត្រាភពផែនដី មូសខ្លា ជាតំណាងនៃការចំណាយដ៏ធំមួយសម្រាប់មនុស្សជាតិ។ ក្នុងរយៈពេល២០ឆ្នាំក្រោយមកនេះ ករណីគ្រុនឈាមបានកើនមួយជាដប់ នៅលើពិភពលោក។ យុទ្ធសាស្ត្រនាពេលបច្ចុប្បន្ន នេះ លែងសូវ មានប្រសិទ្ធភាពប្រឆាំង នឹង សត្វល្អិត ចង្រៃមូសហើយ។ គេចាំបាច់ ត្រូវតែ ស្វែងរកសារធាតុគីមីថ្មី ប៉ុន្តែ ទោះសារធាតុគីមីថ្មី ខ្លាំងយ៉ាងណាក៏អាចកម្ចាត់មូសខ្លា ដ៏ធន់ខ្លាំងនេះបានត្រឹមប្រមាណ៣០%ប៉ុណ្ណោះយ៉ាងច្រើន។ ដូច្នេះក្រៅអំពីរំពឹងលើវិធីកម្ចាត់មូស ដោយការរស់នៅស្អាត ដោយលុបបំបាត់ជម្រករបស់សត្វមូសនៅជុំវិញលំនៅឋាន មធ្យោបាយប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងជំងឺគ្រុនឈាមដ៏ប្រសើរបំផុត គ្មានអ្វីក្រៅពីចាក់ថ្នាំបង្ការទេ។ ប៉ុន្តែរហូតមកទល់នឹងពេលនេះ មានថ្នាំបង្ការជំងឺគ្រុនឈាមតែមួយមុខគត់ គឺTAK-003 ដែលអាចប្រើកំរិតពិភពលោក។ អង្គការសុខភាពពិភពលោកបានចុះថ្នាំវ៉ាក់សាំងជប៉ុននេះក្នុងបញ្ជីត្រៀមទទួលស្គាល់ កាលពីខែឧសភាឆ្នាំ២០២៤ និងបានផ្តល់អនុសាសន៍ឱ្យចាក់ថ្នាំបង្ការនេះ លើកុមារចាប់ពីអាយុពី៦ទៅ១៦ឆ្នាំ រស់នៅក្នុងតំបន់ងាយរងគ្រោះគ្រុនឈាម។ រកឃើញដោយអ្នកជំនាញជប៉ុននៃក្រុមហ៊ុនឱសថ Takeda ថ្នាំបង្ការជំងឺគ្រុនឈាម TAK-003 ឬQdengaប្រឆាំងនឹងបួនទម្រង់នៃជំងឺគ្រុនឈាម ត្រូវការចាក់ពីរដូស ជាចាំបាច់ ដោយឃ្លាតពីគ្នាចំនួន បីខែ។ នេះបើតាមអង្គការសុខភាពពិភពលោក។ នៅក្នុងបញ្ជីត្រៀមរបស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក មានឈ្មោះថ្នាំបង្ការ Dengvaxia® (CYD-TDV) ផលិតដោយក្រុមហ៊ុនបារាំង Sanofi Pasteur មួយទៀតដែរ តែក្រុម អ្នកឯកទេសជំនាញ របស់អង្គការ សុខភាពពិភពលោក ទទួលបន្ទុក ផ្នែកថ្នាំបង្ការ ផ្តល់អនុសាសន៍ នៅបីខែបន្ទាប់ ឱ្យតែ បណ្តាប្រទេសណា មានទីតាំងភូមិសាស្ត្រ ថ្នាក់ជាតិ ថ្នាក់តំបន់ ប្រឈមខ្លាំងនឹងជំងឺគ្រុនឈាមបំផុតប៉ុណ្ណោះ អាចប្រើថ្នាំបង្ការ Dengvaxia® (CYD-TDV)នេះ ព្រោះថ្នាំមានផលរំខានខ្លាំង អាចបង្កឱ្យមានភាពធ្ងន់ធ្ងរទៅវិញ ចំពោះអ្នក ជំងឺខ្លះ ជាពិសេសអ្នកដែលគ្មានប្រវត្តិ គ្មានមេរោគគ្រុនឈាម ក្នុងខ្លួនសោះ។ ហេតុដូច្នេះហើយបានជានាយកដេប៉ាតីម៉ង់ គ្រប់គ្រងនិងចុះបញ្ជីថ្នាំបង្ការរបស់ស្ថាប័នអង្គការសុខភាពពិភពលោក ទន្ទឹងចាំមើលក្រុមហ៊ុនផ្សេងៗ បង្ហាញសមិទ្ធផលស្រាវជ្រាវថ្នាំបង្ការថ្មីៗបន្ថែមទៀត សម្រាប់វាយតម្លៃ និងដើម្បីធានាផ្តល់ថ្នាំបង្ការមួយដែលគ្រប់សហគមន៍ត្រូវការ៕

កែសម្ផស្ស អាចមានហានិភ័យយ៉ាងណាខ្លះ?

2025-11-2609:20

វិធីកែសម្ផស្សរីកដុះដាលពេញបណ្តាញសង្គម។ ចង់ស្អាត ចង់ល្អ ចង់នៅក្មេង មានស្បែករលោង បបូរមាត់រីក សុដន់ប៉ោង កំប៉េះគូថទយ ត្រគៀកសាយ... ដូចរូបក្នុងបណ្តាញសង្គម មនុស្សសម័យថ្មីមិនខ្លាចនឹងទៅវះកាត់កែសម្ផស្សទេ។ ប៉ុន្តែ រាល់គ្រប់អន្តរាគមន៍ “វះកាត់” ចាក់ជួស សុទ្ធតែមានបង្កប់ហានិភ័យ។ ហើយបើអ្នកកែសម្ផស្សមិនមែនជាគ្រូពេទ្យ មិនបានឆ្លងកាត់ការសិក្សានិងការទទួលស្គាល់ត្រឹមត្រូវពីសំណាក់អាជ្ញាធរជំនាញទេ គ្រោះជួបផលវិបាកធ្ងន់ធ្ងរ និងមិនអាចស្តារបានវិញ មានកាន់តែធំ។ បច្ចុប្បន្នមានមនុស្សកាន់តែច្រើនឡើងៗបានទៅកែសម្ផស្ស កែមុខកែមាត់ កែច្រមុះ ចាក់លុបបំបាត់ស្នាមជ្រួញ ចាក់បំប៉ោងសុដន់ ត្រគៀក ប្តូរទម្រង់បបូរមាត់ ។ល។និង។ល។ ចង់ស្អាត ចង់ក្មេង ចង់មានស្បែកតឹងរលោង តែគ្មានមធ្យោបាយ ឬដើម្បីសំចៃថវិកា អ្នកចង់កែសម្ផស្សខ្លះ មិនខ្លាចនឹងទៅរកជំនួយក្រៅផ្លូវការ ដោយលួចលាក់ខុសច្បាប់ ឬលង់ធ្វើតាមការផ្សព្វផ្សាយរបស់មេពន្យុះតាមបណ្តាញសង្គមទេ។ ប៉ុន្តែគ្រប់ការវះកាត់ រាប់ទាំងការវះកាត់កែសម្ផស្ស ឬចាក់ជួសដោយប្រើផលិតផលផ្សេងៗ ដើម្បីកែសម្ផស្សតាមសេចក្តីត្រូវការ សុទ្ធតែមានបង្កប់ហានិភ័យទាំងអស់ ព្រោះក្នុងវិស័យវេជ្ជសាស្ត្រ គ្មានទេភាពប្រាកដ១០០%។ បើការកែសម្ផស្សធ្វើដោយលួចលាក់ ពីសំណាក់ពេទ្យគ្មានសញ្ញាប័ត្រ គ្មានឆ្លងកាត់ការសិក្សាជំនាញត្រឹមត្រូវទៀត ហានិភ័យមានកាន់តែខ្ពស់ ជាមួយផលវិបាក ជួនធ្ងន់ធ្ងរខ្លាំង និង មិនអាចកែកុនថយត្រលប់ក្រោយទៅរកសភាពដើមបានទេ។ ជាទូទៅ បើនិយាយពីទម្រង់នៃការវះកាត់កែសម្ផស្ស ក្រោមហេតុផលចង់ល្អ ឬដោយមូលហេតុសុខភាព គ្មានទេហានិភ័យដល់ជីវិត។ មានន័យថា គេមិនអាចស្លាប់ដោយសកម្មភាពវះកាត់កែសម្ផស្សឡើយ ប៉ុន្តែអ្នកជំងឺអាចបាត់បង់ជីវិតប្រសិនបើការវះកាត់ជួបបញ្ហាស្មុគស្មាញ និងមិនអាចសង្គ្រោះបានទាន់ពេលវេលា ដូចជាករណីមានការហូរឈាមខ្លាំង ឬករណីស្ទះសរសៃឈាមនៅសួត។ ជាករណីកម្រខ្លាំងមែន តែមិនអត់សោះនោះឡើយ។ ហានិភ័យខ្លះទៀត កើតមានជាលក្ខណៈរួម ក្នុងគ្រប់ឬស្ទើរគ្រប់អន្តរាគមន៍កែសម្ផស្សទាំងអស់។ នោះគឺ ការជាំដក់ឈាមប៉ោងជាថ្នក់ ដែលខុសពីសភាពជាំលើស្បែកពេលបុកឬប៉ះទង្គិច។ ការជាំដក់ឈាមនេះ អាចធ្ងន់ធ្ងរដល់ថ្នាក់ចាំបាច់ត្រូវបញ្ជូនទៅវះចាក់បង្ហូរឈាមចេញ ក្នុងករណីភាគច្រើន។ ការបង្ករោគ ក្រោយការវះកាត់។ ជាករណីកាន់តែកម្រឡើងៗ ដោយសារគ្រូពេទ្យជំនាញមានការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ និងយល់ពីវិធានការរក្សាអនាម័យក្នុងបន្ទប់វះកាត់។ តែយ៉ាងណាក៏ផលវិបាកនេះនៅតែអាចកើតមានបាន។ មនុស្សម្នាក់ៗមានសាច់ខុសគ្នា ខ្លះឆាប់សះស្នាមវះកាត់ ខ្លះត្រូវការពេលវេលាយូរ។ កន្លែងវះកាត់កែសម្ផស្សខ្លះក្រជា កន្លែងខ្លះទៀតក៏ឆាប់ ដោយបន្សល់ទុកនូវស្នាមផ្លែ ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យមើលឃើញ មើលដឹងថាមានការកែសម្ផស្ស។ នេះនៅមិនទាន់រាប់អំពីផលវិបាកធំមួយទៀត គឺ ក្រោយការវះកាត់កែសម្ផស្សចប់សព្វគ្រប់ លទ្ធផលជាក់ស្តែងមិនដូចក្តីស្រមៃចង់បាន។ ក្រៅអំពីហានិភ័យរួម អន្តរាគមន៍កែសម្ផស្សខ្លះ អាចនាំផលវិបាកពិសេស ដូចជា បាត់បង់ភាពរសើបលើស្បែក (ស្ពឹកស្បែក) មួយរយៈ អាចពីបីបួនសប្តាហ៍ឬដល់រាប់ខែ តែជួនស្ពឹកអស់មួយផ្នែកតែម្តង។ ករណីពិសេសនេះ ច្រើនកើតឡើងក្រោយពេលវះកាត់ដាក់សុដន់សិប្បនិម្មិត វះកាត់ធ្វើរាងឱ្យស្វែល ដោយកាត់ខ្លាញ់ពោះ ស្បែកយារក្រោមដើមដៃ នៅភ្លៅ ឬវះកាត់កែមុខ ធ្វើចង្ការព្រែក។ អ្នកមានជំងឺទឹកនោមផ្អែម ជំងឺរ៉ាំរ៉ៃជាប់នឹងខ្លួន សុទ្ធសឹងជាអ្នកងាយរងហានិភ័យខ្ពស់ក្នុងការវះកាត់កែសម្ផស្ស ដែលមិនគួរធ្វេសប្រហែសទេ។ ជាចុងក្រោយ ហានិភ័យនៃការវះកាត់ដែលគ្រប់គ្នាខ្លាចនិងព្រួយជាងគេ គឺការចាក់ថ្នាំសន្តំ។ ថ្នាំសន្តំបច្ចុប្បន្ន ទោះក្នុងការវះកាត់ជំងឺធម្មតា ឬជំងឺសម្ផស្ស មានប្រសិទ្ធភាពកាន់តែខ្ពស់ផ្តល់ផលរំខានតិចតួចបំផុត។ ហានិភ័យមិនភ្ញាក់មកវិញ សឹងតែគ្មានទេ។ តែបុគ្គលខ្លះអាចមានប្រតិកម្មនឹងថ្នាំសន្តំ ហើយតើអ្នកចាក់ថ្នាំសន្តំជាគ្រូពេទ្យជំនាញពិតឬយ៉ាងណា?! នៅប្រទេសបារាំង ការវះកាត់កែសម្ផស្ស ខុសច្បាប់ ដោយមានប្រើថ្នាំសន្តំសន្លប់ទាំងស្រុង មានកើនឡើងច្រើន ចំពោះករណីកែបំប៉ោងសុដន់ កាត់ត្របកភ្នែក កែច្រមុះនិងសម្រករាង។ ចុះការកែសម្ផស្សដោយការចាក់ផលិតផលវិញតើអាចបង្កផលវិបាកអ្វីខ្លះ? ការកែសម្ផស្សមានពីរទម្រង់ ៖ ដោយការវះកាត់ មានប្រើថ្នាំស្ពឹក ឬថ្នាំសន្តំ និងដោយការចាក់លើស្បែកមុខ បបូរមាត់ ឬកន្លែងមានស្នាមជ្រីវជ្រួញ។ វិធីចាក់ថ្នាំកែសម្ផស្សជាទីពេញនិយមបំផុតនាពេលនេះ គឺការចាក់ដោយប្រើផលិតផល Botox ឬអាស៊ីត hyaluronique។ Botox ឬ la toxine botulique ជាភាសាបារាំង គឺជាសារធាតុពុលធម្មជាតិម្យ៉ាងនៅក្នុងដីដែលឆ្លងចូលក្នុងខ្លួនមនុស្សតាមរយៈចំណីអាហារ ហើយអាចធ្វើឱ្យសាច់ដុំលែងកម្រើក។ ហេតុដូច្នេះហើយបានជាយកសារធាតុនេះមកផ្សំធ្វើជាថ្នាំចាក់លើសាច់ដុំ ឱ្យឈប់កន្ទ្រាក់សម្រាប់ប្រឆាំងនឹងភាពជ្រីវជ្រួញ។ ចំណែកអាស៊ីតHyaluroniqueវិញជាសារធាតុធម្មជាតិក្នុងខ្លួនមនុស្ស ស្ថិតនៅត្រង់ស្រទាប់Derme និងមានតួនាទីជាអ្នកចាប់ស្រូបនិងរក្សាជាតិទឹក។ ដោយហេតុតែបរិមាណនិងគុណភាពនៃអាស៊ីតHyaluronique ធ្លាក់ចុះទៅតាមវ័យរបស់មនុស្ស ទើបគេយកសារធាតុអាស៊ីតHyaluronique នេះទៅធ្វើជាធាតុសកម្មនៃផលិតផលសម្អាងជាច្រើន ឬថ្នាំសម្រាប់ប្រឆាំងនឹងភាពចាស់របស់ស្បែក។ ក្រៅពីត្រូវចាក់ជារៀងរាល់៦ខែដើម្បីបានស្អាត មានទម្រង់ដូចការចង់បាន អាស៊ីតHyaluronique អាចបង្កផលវិបាកធ្ងន់ធ្ងរជាច្រើនទៀត ប្រសិនបើការចាក់ធ្វើឡើងដោយអ្នកគ្មានជំនាញច្បាស់លាស់ត្រឹមត្រូវ។ បើតាមប្រធានសហជីពជាតិផ្នែកវះកាត់កែសម្ផស្សបារាំង លោក Adel Louafi មានអ្នកជំងឺជាច្រើនសិបនាក់បានបញ្ជូនទៅមន្ទីរពេទ្យសង្គ្រោះបន្ទាន់ ក្រោយពីបានចាក់ផលិតផលHyaluronique ដោយលួចលាក់និងខុសច្បាប់។ ការចាក់បំប៉ោងបបូរមាត់ អាចនឹងធ្វើមានដំបៅរលួយនៃជាលិក រហូតដល់ថ្នាក់ត្រូវកាត់សាច់បបូរមាត់នោះមួយផ្នែក ប្រសិនបើចាក់ទៅប៉ះចំសរសៃឈាមអាទែ។ ករណីចាក់ច្រមុះ ហានិភ័យអាចជាការរលាកនិងបន្សល់ទុកនូវស្នាមដែលមិនអាចកែប្រែបានឡើយ ប្រសិនបើសរសៃឈាមអាទែត្រូវស្ទះដោយសារធាតុអាស៊ីតនេះ។ ការចាក់បំបោងត្រគៀក ក៏អាចមានគ្រោះថ្នាក់បែបធ្ងន់ធ្ងរប៉ះពាល់ដល់ជីវិត ព្រោះជាទូទៅ ការចាក់នៅតំបន់នេះ ត្រូវការប្រើថ្នាំក្នុងបរិមាណច្រើន។ ប្រើថ្នាំច្រើន បើមានការបង្ករោគ រោគនឹងក្លាយ កើតជាបូស ជាដំបៅរលួយស្អុយ និងមានប្រតិកម្មបុកដល់សរីរាង្គសំខាន់ៗដូចជា សួត ថ្លើម តម្រងនោម តម្រូវឱ្យមានការសង្គ្រោះជាបន្ទាន់ទៀតផង៕

គុណសម្បត្តិពិសេសនៃគ្រឿងទេស សម្រាប់សុខភាព

2025-11-2107:27

រមៀត ខ្ញី ម្រេច ម្ទេស... គ្រឿងទេស មានគុណប្រយោជន៍សម្រាប់សុខភាពច្រើនណាស់ ដូចជាសម្រាប់ប្រឆាំងនឹងបាក់តេរី ប្រឆាំងនឹងការរោលរលាក ទល់ឬហើមពោះ។ បើចេះផ្សំប្រើ គ្រឿងទេសមិនត្រឹមតែជួយលើករសជាតិម្ហូបអាហារទេ តែអាចកាត់បន្ថយការប្រើអំបិល និងស្ករ បានទៀត។ ពីអាមេរិកឡាទីន ទៅចិន កាត់តាមអាហ្វ្រិក និងឥណ្ឌា ការទទួលទានអាហារហឹរ ជាវប្បធម៌ប្រពៃណីរបស់ប្រទេសនីមួយៗ។ ម្រេច ម្ទេស ខ្ញី ខ្ទឹម ឈើអែម គ្រាប់វ៉ាន់ស៊ុយ រមៀត ឈ្មោះគ្រឿងទេសប្រើក្នុងម្ហូបអាហារ បើចងក្រងជាបញ្ជីពិតជាវែងខ្លាំងណាស់។ អាស្រ័យទៅតាមវប្បធម៌ និងអាកាសធាតុ ចំណូលចិត្តប្រើគ្រឿងទេសអាចខុសគ្នា ពីតំបន់មួយទៅតំបន់មួយ ពីទ្វីបមួយទៅទ្វីបមួយ។ ប៉ុន្តែគេអាចចែកគ្រឿងទេសជាក្រុម ទៅតាមប្រភេទនៃចំណូលចិត្តទទួលទាន។ ឈើអែម វ៉ាន់នីឡា ជាប្រភេទគ្រឿងទេសស្រទន់ ដែលពាំនាំមកនូវរសជាតិផ្អែម និងក្រអូប ម្ទេស ម្រេច ខ្ញី ជាប្រភេទគ្រឿងទេសក្តៅ ជួយលើករសជាតិម្ហូបអាហារឱ្យមុតល្អ និងហឹរ រមៀត ជាប្រភេទគ្រឿងទេសល្វីងចត់ ដែលអាចផ្តល់លំនឹងដល់រសជាតិរបស់ម្ហូបកុំឱ្យមុតពេក។ បន្សំគ្រឿងទេស បង្កើនគុណប្រយោជន៍ ទោះស្ថិតនៅក្នុងក្រុមណាក៏ដោយ ក៏គ្រឿងទេស មានគុណសម្បត្តិច្រើន។ ប៉ុន្តែត្រូវចេះប្រើឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។ តាំងពីបូរាណកាលមក មនុស្សលោកធ្វើដំណើរឆ្លងទ្វីប ឆ្លងមហាសមុទ្ទ ដើម្បីស្វែងរកគ្រឿងទេសមកធ្វើម្ហូប និងព្យាបាលជំងឺ។ ជាច្រើនសតវត្សរ៍កន្លងមកនិងរហូតមកទល់ថ្ងៃនេះ គ្រឿងទេសនៅតែជាចំណាប់អារម្មណ៍របស់អ្នកស្រាវជ្រាវវេជ្ជសាស្ត្រក៏ដូចជាអ្នកជំនាញផ្នែកអាហារូបត្ថម្ភ។ សម្រាប់អ្នកជំនាញផ្នែកអាហារូបត្ថម្ភ គុណសម្បត្តិទីមួយនៃគ្រឿងទេស គឺជួយកាត់បន្ថយជាតិប្រៃ ជាតិផ្អែម ខ្លាញ់ តែម្ហូបអាហារមានឱជារសខ្ពស់។ គ្រឿងទេសជាប្រភពផ្តល់រសជាតិ និងជាប្រភេទអាហារបន្ថែម ព្រោះគ្រឿងទេសមានផ្ទុកសមាសធាតុល្អៗច្រើនសម្រាប់សុខភាព។ នេះបើតាមការគូសបញ្ជាក់របស់អ្នកស្រី Nathalie Hutter-Lardeau ជាអ្នកជំនាញផ្នែកអាហារូបត្ថម្ភម្នាក់នៅប្រទេសបារាំង។ គ្រឿងទេសខ្លះ មានគុណសម្បត្តិខ្ពស់ខ្លាំងមែនទែនសម្រាប់សុខភាព ជាពិសេសរមៀត។ ដុះច្រើននៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ឥណ្ឌាប្រើរមៀត តាំងពីជាងពីរពាន់ឆ្នាំមកហើយ។ ពេលនេះ អ្នកស្រាវជ្រាវបារាំងកំពុងពិសោធន៍រមៀតសម្រាប់ជួយព្យាបាលជំងឺមហារីកខ្លះ មានជាអាទិ៍មហារីកសុដន់ និងមហារីកប្រូស្តាត។ លទ្ធផលនៃការសិក្សាបឋម មានលក្ខណៈគួរទីសង្ឃឹម ដោយបានបង្ហាញថា ការទទួលទានរមៀតជាថ្នាំ (ម្សៅរមៀតបន្សុទ្ធខ្លាំងយកតែកំហាប់ធាតុសកម្ម) មុន-ក្រោយ និងទន្ទឹមពេលចាក់ថ្នាំគីមី បានជួយលើកតម្កើងប្រសិទ្ធភាពថ្នាំព្យាបាល និងជួយបន្ថយឥទ្ធិពលកំណាចរបស់កោសិកាមហារីកបាន៥៩%សម្រាប់អ្នកជំងឺមហារីកប្រូស្តាត និង៤០%សម្រាប់អ្នកជំងឺមហារីកសុដន់។ គ្រឿងទេសដូចយ៉ាងរមៀតនេះមានគុណសម្បត្តិខ្ពស់សម្រាប់សុខភាពហើយ ហើយកាន់តែខ្ពស់និងប្រសើរទៀតថែមទៀត ប្រសិនបើគេប្រើរមៀតលាយជាមួយគ្រឿងទេសផ្សេងទៀត។ បើតាមមេចុងភៅOlivier Roellinger និង អ្នកជំនាញផ្នែកអាហារូបត្ថម្ភ Hutter-Lardeau រមៀតស៊ីចង្វាក់ខ្លាំងនឹងម្រេច។ មានផ្ទុកអង់ទីស៊ីដង់ក៏ខ្លាំងក្លាដែលអាចប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងភាពចាស់ជរានៃកោសិកា ហើយបើបានប្រើលាយជាមួយម្រេចទៀត រមៀតកាន់តែមានមហិទ្ធិឫទ្ធិកាន់តែខ្ពស់ខ្លាំងប្រឆាំងនឹងមហារីក ព្រោះម្រេចក៏ជាគ្រឿងទេសមានគុណសម្បត្តិខ្លាំងផ្នែកប្រឆាំងបាក់តេរីនិងផ្នែកបំបាត់ការឈឺចាប់។ ចំណែក ឈើអែម ដែលផ្តល់រសជាតិផ្អែម មានសមាសធាតុស្រដៀងនឹងអាំងស៊ុយលីន អាចជួយគ្រប់គ្រងជំងឺទឹកនោមផ្អែម និងជាតិស្ករក្នុងឈាមបាន។ មានប្រភពនៅប្រទេសស្រីលង្កា និងប្រើជាថ្នាំតាំងពីជាង៥ពាន់ឆ្នាំមក ក្បួនបូរាណរបស់គម្ពីរវេទ។ ឈើអែម ជាគ្រឿងទេសឱសថមានអំណាចសម្លាប់មេរោគ មានសកម្មភាពជាបង់បិតក្រពះ បិតប្រព័ន្ធរំឡាយអាហារនៅពេលរោគរលាក និងក៏ជាស្តេចផ្នែកអង់ទីស៊ីដង់ដែរ។ បើប្រើវាលាយជាមួយនឹងវ៉ាន់នីឡាដែលសមត្ថភាពជួយបន្ធូរបន្ថយភាពតានតឹងទៀត គេនឹងទទួលបានកម្លាំងអង់ទីស៊ីដង់យ៉ាងខ្ពស់ត្រដែតតែម្តងសម្រាប់ពង្រឹងសុខភាព។ គុណសម្បត្តិនិងគុណវិបត្តិនៃម្ទេស សម្រាប់អ្នកចូលចិត្តរសជាតិហឹរ បានបរិភោគម្ទេសនឹងធ្វើឱ្យបាយម្ហូបឆ្ងាញ់ តែសម្រាប់អ្នកមិនចូលឬមិនចេះហឹរ ជាទណ្ឌកម្ម។ ទោះជាយ៉ាងដូច្នេះក្តី ក៏នៅតែមានមនុស្សចង់សាក និងចង់ភ្លក់។ ក្នុងទម្រង់ជាគ្រឿងទេស ដែលត្រូវបានគេសម្ងួតទាំងមូល ឬកិនឱ្យម៉ត់ សម្រាប់ប្រើក្នុងម្ហូប ឬជាផ្លែស្រស់ ធាតុសកម្មរបស់ម្ទេស ដែលផ្តល់ជាតិហឹរ មានឈ្មោះថា Capsaïcine មានគុណប្រយោជន៍ខ្លាំងផ្នែកអង់ទីអុកស៊ីដង់ និងប្រឆាំងការរលាក។ ទៅតាមកំរិតជាតិហឹរ ដាក់ចូលដល់មាត់ពេលណា ជាតិCapsaïcine ទៅតោងលើសសៃញាណជីវហា ដាស់ដល់ខួរក្បាល ប្រាប់ថាមានអ្វីក្តៅៗកំពុងរលាក នៅក្នុងមាត់។ ខួរក្បាលដឹងភ្លាម ចាប់បញ្ចេញប្រតិកម្ម ភ្ញោចដល់គ្រប់សរីរាង្គ។ ចំណែកមូលេគុល Capsaïcine ក៏ចាប់ចុចបើករំដោះអរមូនអង់ដូហ្វីន និងដូប៉ាមីន ឱ្យសាយភាយឡើង។ ហេតុដូច្នេះហើយបានជាក្រោយអាការៈហឹរពេញមាត់ អ្នកបរិភោគតែងមានអារម្មណ៍ធូរស្រាល ស្រួល ល្អឡើង។ សារធាតុគីមីធម្មជាតិរបស់ម្ទេស Capsaïcineនេះ ក៏នឹងទៅបំប៉ោងសរសៃឈាមតូចៗឱ្យរីកធំជាងមុន ដែលជួយសម្រួលលំហូរចរន្តឈាមផង និងអាចជួយគ្រប់គ្រងសម្ពាធឈាមផង។ ជាមួយឥទ្ធិពលប្រឆាំងនឹងការរលាក ជាតិCapsaïcine នឹងទៅបិទខ្ទប់ភ្នាក់ងារបង្កការលាកខ្លះ ដើម្បីការពារកោសិកានិងសរសៃឈាមអាទែ។ ប៉ុន្តែមនុស្សគ្រប់រូបធន់នឹងជាតិCapsaïcineមិនដូចគ្នាទេ។ ទាំងនេះគឺដោយមូលហេតុហ្សែនពីកំណើតផង និងដោយទម្លាប់ផង។ នៅឥណ្ឌា ថៃ ចិន ឬម៉ិចស៊ិក ក្មេងទម្លាប់ទទួលទានអាហារតាំងពីតូច ទើបប្រព័ន្ធប្រសាទពួកគេធ្លាប់ហើយទ្រទ្រង់ជាតិហឹរបានជាងក្មេងនៅអឺរ៉ុប។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ម្ទេសមានជាតិហឹរក្នុងខុសគ្នា។ ខ្លះហឹរខ្លាំង ខ្លះគ្មានជាតិCapsaïcineសោះតែម្តង ជាក់ស្តែងគឺម្ទេសប្លោក ម្ទេសហាវៃ។ តែសូមចងចាំថា គុណប្រយោជន៍នៃម្ទេសចំពោះសុខភាព មិនអាស្រ័យទៅលើភាពហឹរខ្លាំងឬអត់ទេ។ ទទួលទានម្ទេសមានផ្ទុកជាតិCapsaïcine ដ៏ទាប ប្រមាណតែ១ទៅ២មីល្លីក្រាម ក្នុងពេល គ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ភ្ញោចបំប៉នសុខភាពបានហើយ។ បើបរិភោគច្រើនខ្លាំងពេក មូលេគុលហឹរអាចបង្កប្រតិកម្មបញ្ច្រាសប៉ះពាល់ដល់សុខភាពវិញ ដោយធ្វើបង្កឱ្យរលាក រមួលក្រពះ ចង់ក្អួត ឬរាក។ ការសិក្សាខ្លះ បានសង្កេតឃើញមានហានិភ័យ កើតជំងឺមហារីកក្រពះឬបំពង់អាហារ ឡើងខ្ពស់នៅតាមប្រទេសដែលមានម្ហូបអាហារហឹរ ចំអិនដោយប្រើកម្តៅខ្លាំងជ្រុល។ ជាចុងក្រោយ នៅពេលទទួលទានអាហារមានជាតិហឹរជ្រុល សូមកុំបរិភោគទឹក ! ជាតិCapsaïcine រលាយតែក្នុងខ្លាញ់ទេ។ ដូច្នេះដើម្បីបំបាត់អារម្មណ៍ហឹរក្តៅពេលមាត់ គួរតែពិសាទឹកដោះគោមួយកែវ ឬយ៉ាអួរមួយម៉ាត់ពីរ ឬលេបដាក់ប្រេងអូលីវមួយខ្អឹកក៏បាន។ នំប៉័ង បាយ ចេក ក៏អាចជួយស្រូបមូលេគុលហឹរដែរ។ ទឹកឃ្មុំនឹងជួយបំបាត់ភាពក្តៅក្រហល់ក្រហាយនៅក្រពះនិងតាមភ្នាស៕

ភេសជ្ជៈផ្អែមប៉ូវកម្លាំងអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់សុខភាពយ៉ាងណា?

2025-11-1408:23

នៅថ្ងៃទី៣វិច្ឆិកា សប្តាហ៍មុន លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីហ៊ុនម៉ាណែត បានបញ្ជាឱ្យក្រសួងអប់រំ ពង្រឹងវិធានការហាមឃាត់ការលក់ ចែកចាយ ផ្សព្វផ្សាយ និងទទួលទានភេសជ្ជៈផ្អែម នៅក្នុងសាលារៀនរដ្ឋនិងឯកជន ដើម្បីលើកកម្ពស់សុខភាព។ តើភេសជ្ជៈផ្អែម ឬនិយាយជារួម ជាតិស្ករ បង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់សុខភាពយ៉ាងណា? ប្រៃធ្វើឱ្យឡើងឈាម ខ្លាញ់ធ្វើធាត់ ចុះផ្អែម? បើមិនឱ្យបរិភោគចេកមួយអាទិត្យក៏មិនអី ! មិនបរិភោគសាច់ក្រកមួយខែក៏បាន! ឱ្យតមគ្រាប់ស្វាយចន្ទីកន្លះខែ គ្មានអ្វីលំបាកសោះ! ចុះបើត្រូវខ្វែងឈប់បរិភោគគ្រឿងផ្អែម ភេសជ្ជៈផ្អែម ប៉ូវកម្លាំង តើអ្នកធ្វើបានទេ?! ចម្លើយតាមបែបវិទ្យាសាស្ត្រវេជ្ជសាស្ត្រ បើមិនទទួលទានជាតិផ្អែមសោះ អ្នកនឹងមានអារម្មណ៍មួរហ្មង ខ្វល់ខ្វាយ បាក់ទឹកចិត្ត មានវិបត្តិដំណេក ប្រៀបដូចជាខ្វះជាតិញៀនអ្វីម្យ៉ាងដូច្នោះ។ មានមនុស្សច្រើនណាស់ ដែលចូលចិត្តស្ករសូកូឡា ស្ករគ្រាប់ ការ៉េម គ្រឿងផ្អែមៗ ... យុវជនយុវនារី ក្មេងជំទង់ស្រីប្រុសសម័យថ្មី វក់វីនឹងភេសជ្ជៈផ្អែម ភេសជ្ជៈប៉ូវកម្លាំង យ៉ាងខ្លាំង... ពេញនិយមពេក រហូតមិនខ្វល់ មិនបានគិតផងថាជាតិស្ករផ្អែម ក្នុងអាហារទាំងអស់នេះ អាក្រក់សម្រាប់សុខភាព។ ចំណីអាហារ នំ មានជាតិផ្អែម ឬនិយាយជាទូទៅ ស្ករ បង្កឱ្យមានដង្កូវស៊ីធ្មេញ ជំងឺរលាករ៉ាំរ៉ៃ ជំងឺទឹកនោមផ្អែម ជំងឺថ្លើម ជំងឺសម្ពាធឈាម ជំងឺសរសៃឈាមបេះដូង ឬជំងឺធាត់ និងមានឥទ្ធិពលខ្លាំងណាស់ទៅលើខួរក្បាល។ បើមានទោសច្រើនម្លឹងៗ ហេតុអ្វីបានជាគេនាំគ្នាផលិតនិងនៅតែបន្តបរិភោគស្ករទៀត? មាននាទីជាអ្នកចុចភ្ជោចប្រព័ន្ធប្រសាទខួរក្បាលផ្នែករីករាយទទួលបានទទួលរង្វាន់ ស្ករជាតិផ្អែម ស្ករ ប្រៀបដូចជាគ្រឿងញៀន ដាក់ចូលមាត់កាលណា ស្ករ នឹងទៅរំញោចរំដោះអរមូនដូប៉ាមីន ដែលជាអរមូនរីករាយ។ ដូច្នេះកាន់តែញ៉ាំច្រើន យើងកាន់តែចូលចិត្ត ចង់បរិភោគទៀត។ ក្រុមហ៊ុនឧស្សាហកម្មចំណីអាហារបានយល់អំពីបាតុភូតនៃគ្រឿងញៀនស្រទន់នេះ ទើបលួចបញ្ចូលជាតិផ្អែមស្ករ ទៅក្នុងផលិតផលចំណីអាហារទាំងឡាយ រាប់ទាំងអាហារប្រៃផង។ ជាលទ្ធផល មនុស្សសម័យបច្ចុប្បន្ន បរិភោគស្ករ ច្រើនហួសកំរិតដែលបេះដូងអាចទ្រាំទ្របាន។ បើតាមអនុសាសន៍របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក មនុស្សម្នាក់ៗត្រូវការស្ករបន្ថែមប្រមាណ២៥ក្រាមក្នុងមួយថ្ងៃ ឬស្មើនឹង៦ស្លាបព្រាកាហ្វេ។ តែភេសជ្ជៈផ្អែមមួយកំប៉ុង៣៣០មីល្លីលីត្រ មានផ្ទុកជាតិស្ករលើសសេចក្តីណែនាំរបស់ភ្នាក់ងារសហប្រជាជាតិស្រេចបាត់ទៅហើយ។ ជាងនេះទៅទៀត ជាតិផ្អែម ស្ករនៅក្នុងភេសជ្ជៈ ជាប្រភេទស្ករមានសកម្មភាពលឿន ដែលអាចជ្រៀបចូលក្នុងសរីរាង្គបានយ៉ាងលឿនរហ័ស ជាហេតុធ្វើអត្រាជាតិស្ករក្នុងឈាម បុកឡើងខ្ពស់ ក្នុងពេលតែមួយប៉ប្រិចភ្នែក។ ភេសជ្ជៈប៉ូវកម្លាំង តើវាពិតជាជួយលើកកម្លាំងមែនឬ? ភេសជ្ជៈផ្អែមមានច្រើនម៉ាក ច្រើនទម្រង់ណាស់ ដាក់លក់យ៉ាងពោរពាស ក្នុងហាង ក្នុងតូប គ្រប់ទិសទីទាំងអស់។ ទីផ្សារភេសជ្ជៈប៉ូវកម្លាំងបានស្ទុះឡើងយ៉ាងខ្លាំង និងប្រមូលចំណូលបានច្រើនណាស់ ដល់ទៅជាង៦០០លានអឺរ៉ូនៅឆ្នាំ២០២៤នៅប្រទេសបារាំង។ ក្មេងៗជាផ្ទាំងស៊ីបនេះភេសជ្ជៈនេះខ្លាំងជាងគេ ព្រោះអ្នកទទួលទានចំនួនជាងពាក់កណ្តាល មានអាយុប្រមាណពី១៨ទៅ៣៥ឆ្នាំ។ ប៉ុន្តែមិនដូចការផ្សព្វផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម ភេសជ្ជៈប៉ូវកម្លាំង នេះ ជាគ្រាប់បែកស្ករប្រឆាំងសុខភាព ជាភេសជ្ជៈផ្តល់ថាមពលប្រហោង។ ហេតុដូច្នេះហើយបានជាសំឡេងប្រឆាំងបានផ្ទុះលាន់ឡើងនៅសភាបារាំង។ នៅថ្ងៃសុក្រទី៧វិច្ឆិកា សភាបារាំងបានអនុម័តច្បាប់យកពន្ធលើភេសជ្ជៈផ្អែម ប៉ូវកម្លាំង មានជាតិអាល់កុល ក្នុងកម្មវត្ថុរារាំងការដុះដាលនៃទីផ្សារភេសជ្ជៈផ្អែមថ្មី មានជាតិរំញោចរំភើប និងជាតិស្ករ ហើយដែលអាចយកទៅលាយជាមួយស្រាខ្លាំង។ គ្រប់គ្នាសុទ្ធតែដឹងថាសុរា ឬអាល់កុល អាក្រក់ចំពោះសុខភាព ថាជាកត្តានាំឱ្យ មានគ្រោះកើតជំងឺមហារីក ជំងឺសរសៃឈាមបេះដូង ជំងឺនៅប្រព័ន្ធរំលាយអាហារ (ក្រពះពោះវៀន) ព្រមទាំងអាការៈជំងឺស្រាលៗជាច្រើនដូចជា អស់កម្លាំងរ៉ាំរ៉ៃ មានវិបត្តិដំណេក វិបត្តិខួរក្បាលឬការចងចាំ។ ចំណែកភេសជ្ជៈប៉ូវកម្លាំង មានជាតិផ្អែម ស្ករខ្ពស់ហើយ មានសារធាតុរំញោចញ័រច្រើនមុខទៀត។ គ្រោះថ្នាក់ខ្លាំងបំផុតនៃភេសជ្ជៈប៉ូវកម្លាំង គឺជាតិស្ករ ដែលជាថ្នាំពុលសម្រាប់សរីរាង្គកាយ ដោយបំផុសឱ្យមានភាពច្របូកច្របល់បាត់សណ្តាប់ធ្នាប់ក្នុងខ្លួន។ ក្នុងមួយកំប៉ុង ២៥០ម.ល. មានជាតិស្ករដល់ទៅប្រមាណ២៧ក្រាម ឬត្រូវជាប្រមាណ ៥ទៅ៩ដុំ (៩កញ្ចប់ស្ករកាហ្វេ)។ បន្ទាប់មកគឺជាជាតិកាហ្វេអ៊ីន។ បរិភោគភេសជ្ជៈផ្អែមមួយកំប៉ុងប្រៀបដូចផឹកជាតិកាហ្វេអ៊ីន ស្មើនឹងកាហ្វេអេចប្រេសូពីរពែង។ ជាតិកាហ្វេអ៊ីនអាចដាស់ភ្ជោចសរីរាង្គឱ្យញ័ររញ្ជួយ។ បើមានត្រឹមកាហ្វេអ៊ីនដូចកាហ្វេខ្មៅ មិនជាថ្វីទេ! តែបញ្ហានៃភេសជ្ជៈផ្អែម គឺបណ្តុំនៃសារធាតុភ្ជោចដ៏ច្រើនមុខលាយចម្រុះគ្នា។ សារធាតុខ្លះ ដូចយ៉ាងសារធាតុតូរីន Taurine ប្រភេទអាស៊ីតអាមីណេម្យ៉ាងដែលមាននៅក្នុងខ្លួនស្រាប់សម្រាប់ជួយប៉ូវបំប៉នសាច់ដុំ និងបេះដូងហើយ ហើយត្រូវស្រូបចូលបន្ថែមទៅកកផ្តុំឱ្យថ្លើម ក្រលៀនចម្រាញ់ចម្រោះ ប្រឹងធ្វើការដោយឥតប្រយោជន៍ ដែលនាំឱ្យខូចសណ្តាប់ធ្នាប់សុខភាព។ ភេសជ្ជៈខ្លះមានថែមទាំងសារធាតុខ្លះ Guarana និងផលិតផលប៉ូវផ្សេងទៀត។ ល្បាយភេសជ្ជៈប៉ូវកម្លាំង មានជាតិផ្អែម ដែលបើលាយជាមួយស្រាទៅនឹងបិទបាំងជាតិអាល់កុល ធ្វើឱ្យអ្នកបរិភោគដែលភាគច្រើនជាក្មេងទើបចាប់ពេញវ័យ (១៦-២៥ឆ្នាំ) ផឹកបានស្រួលនិងបានច្រើន។ អ្នកបរិភោគភេសជ្ជៈផ្អែម ជាយុវវ័យអាយុ១៥-១៨ឆ្នាំចំនួន៧%បានទទួលស្គាល់ថាមានផលរំខានដល់សុខភាព នៅពេលផឹកទឹកប៉ូវនេះចូល។ ចំពោះផលប៉ះពាល់ដល់សុខភាពវិញ ទីភ្នាក់ងារសន្តិសុខសុខាភិបាលបារាំង បានរាប់ឃើញមានផលរំខានពាក់ព័ន្ធនឹងភេសជ្ជៈប៉ូវកម្លាំង ពីរផ្នែក៖ ទីមួយមាន អារម្មណ៍ថប់ ណែន ឬចុកក្នុងទ្រូង ញ័រខ្លួន បេះដូងលោតញាប់ ឡើងសម្ពាធឈាម បញ្ហាចង្វាក់ដែលអាចធ្វើឱ្យបេះដូងគាំង ទីពីរបញ្ហាផ្លូវចិត្តនិងអត្តចរិត ឆេវឆាវ ឆាប់ខឹង កើតទុក្ខ ឆាប់ស្លន់ និងរវើរវាយ ដើម្បីកាត់បន្ថយហានិភ័យចំពោះសុខភាព សូមបរិភោគភេសជ្ជៈផ្អែមប៉ូវកម្លាំង ជាលក្ខណៈពិសេស ម្តងម្កាលបំផុត ហើយតែមួយកំប៉ុងប៉ុណ្ណោះ ម្តង។ ចៀសវាងកុំបរិភោគភេសជ្ជៈនេះ នៅពេលមុន និងកំពុងធ្វើសកម្មភាពហាត់ប្រាណ បញ្ចេញកម្លាំងកាយសម្បទា ព្រោះវាអាចបង្កើនគ្រោះខ្សោះជាតិទឹកក្នុងខ្លួន។ បន្ទាប់មក សូមកុំពិសាភេសជ្ជៈលើកកម្លាំងលាយជាមួយសុរានិង អាល់កុល។ ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ កុមារ ឬអ្នកមានបញ្ហាសុខភាពជាប់នឹងខ្លួន ដូចជាបញ្ហាបេះដូង ថ្លើម ប្រព័ន្ធប្រសាទ បញ្ហាផ្លូវចិត្ត ឬខ្សោយតម្រងនោម មិនគួរពិសាភេសជ្ជៈផ្អែមប្រភេទប៉ូវដំឡើងថាមពលនេះទេ។ ថាមពលទទួលបានពីភេសជ្ជៈនេះ មានប្រភពចម្បងចេញពីជាតិស្ករ កាហ្វេអ៊ីន និងតូរីន និងជាថាមពលសើៗ ដែលនឹងរលាយបាត់ទៅវិញដោយការអស់កម្លាំងជាខ្លាំងនៅប្រមាណ មួយម៉ោងក្រោយ៕

ម្សៅកូនក្មេង មានគុណសម្បត្តិនិងគុណវិបត្តិចំពោះសុខភាពយ៉ាងណា?

2025-11-0508:42

ម្សៅកូនក្មេង ហុយៗពណ៌ស ក្រអូបឈ្ងុយ ដែលមានប្រើស្ទើរគ្រប់ផ្ទះ សម្រាប់លាបលើស្បែកទារកបង្ការភាពរលាក ឬសម្រាប់លើកសម្ផស្សការពារស្បែកចំពោះមនុស្សធំ ឬសម្រាប់លាបដៃរបស់អ្នកកីឡាលើកអាល់ទែ ។ល។ និង។ល។ ជាអ្វី? តើម្សៅដែលយើងទម្លាប់ហៅថាម្សៅកូនក្មេងនេះ មានអត្ថប្រយោជន៍ និងគ្រោះថ្នាក់យ៉ាងណាសម្រាប់សុខភាព? លោកអ្នកប្រហែលនៅចាំបាន ការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មម្សៅកូនក្មេង កាលពីប្រមាណ១០-២០ឆ្នាំមុន។ ពេលនោះ ម្សៅកូនក្មេង ពណ៌ស ក្រអូបឈ្ងុយ សឹងអាចចាត់ទុកថាជារបស់មិនអាចខ្វះបាន នៅក្នុងគ្រប់ផ្ទះ មិនមែនត្រឹមតែនៅផ្ទះដែលមានកូនទើបនឹងកើតទេ។ មនុស្សចាស់ មនុស្សធំ ក៏ធ្លាប់និងនៅបន្តប្រើម្សៅនេះច្រើនដែរ។ តើម្សៅនេះជាអ្វី? ផ្សំឡើងដោយសមាសធាតុស៊ីលីកាត ដឺម៉ាញេស្យូម (រ៉ែក្នុងចង្កោមគ្រួសារដីឥដ្ឋ) ម្សៅកូនក្មេង ឬម្សៅTalc បើហៅតាមភាសាបារាំង មានប្រើតាំងពីបុរណបុរាណកាលដ៏យូរលង់មកហើយ នៅទូទាំងពិភពលោក មិនថានៅប្រទេសបារាំង នៅប្រទេសផ្សេងឬកម្ពុជាទេ។ ម្សៅTalc មានគុណសម្បត្តិពិសេស ខាងស្រូបជាតិសើម និងបំបាត់ក្លិន បំបាត់សំណើម ប្រឆាំងនឹងភាពកកិត ព្រមទាំងជួយស្បែកឱ្យមានភាពទន់ល្មើយទៀត។ គេសង្កេតឃើញមានការប្រើប្រាស់ម្សៅនេះជាពិសេស ចំពោះក្មេងតូច ទើបខ្មែរប្រើពាក្យថាម្សៅកូនក្មេង សម្រាប់រោយលាបនៅលើកំប៉េះគូថកូនងារ តាមគន្លាក់ដៃគន្លាក់ជើង តាមផ្នត់ស្បែក ក្រលៀន ក្រោមឃ្លៀករបស់ទារក ដើម្បីកុំឱ្យមានសំណើម និងភាពស្អិត និងដើម្បីបញ្ចៀសគ្រោះរលាកតាមស្នាមភ្លីស្បែកទាំងអស់នោះ។ ខ្លះទៀត បានយកម្សៅកូនក្មេងនេះទៅចាក់ក្នុងស្បែកជើង លាបជើងដើម្បីបំបាត់ក្លិន ឬដើម្បីសម្អាត បំបាត់ស្នាម ដោយចាក់ម្សៅលើក្រណាត់ប្រលាក់សារធាតុខ្លាញ់។ល។ និង។ល។ និយាយជារួម ក្រៅអំពីបម្រើនៅក្នុងផ្ទះ ជាប្រចាំថ្ងៃ ម្សៅតាល់ ក៏ជាគ្រឿងផ្សំសម្រាប់លើកសម្រស់ ជាគ្រឿងសំអាង បន្ទន់ស្បែក ឱ្យឡើងរលោង ទន់ល្អ ដូចស្បែកកូនក្មេង និងសាប៊ូកក់សក់ស្ងួត សម្រាប់ប្រឆាំងនឹងអាការៈឡើងខ្លាញ់សេប៊ុមនៅក្បាល និងសម្រាប់បង្កើនទម្ងន់សក់ ដោយយកម្សៅនេះទៅដាក់រោយលាបតាមជើងសក់ រួចច្របាច់ស្បែកក្បាលឱ្យសព្វដោយឱនក្បាល រួចងើបរលាស់ឡើងវិញជាការស្រេច។ វិស័យឧស្សាហកម្ម ក៏មានប្រើម្សៅតាក់នេះច្រើនដែរ។ ប៉ុន្តែម្សៅកូនក្មេងនេះក៏មានគុណវិបត្តិច្រើនដែរ និងធ្លាប់ឆ្លងកាត់រឿងអាស្រូវម្តងជាពីរម្តង។ នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៧០ ឆ្នាំដែលមានប្រើម្សៅកូនក្មេងច្រើនខ្លាំង និងយ៉ាងពេញនិយមបំផុតនៅលើពិភពលោកនោះ ក៏ជាឆ្នាំដែលផ្ទុះរឿងអាស្រូវ និយាយជាលើកទីមួយ អំពីគ្រោះថ្នាក់នៃផលិតផលម្សៅតាល់ចំពោះសុខភាព។ កាលណោះម្សៅតាល់ជាប់ចោទ ថាមានផ្ទុកបាក់តេរីកំណាចចម្លងទៅទារកដែលប្រើម្សៅតាល់ ឱ្យមានជំងឺក្បាលធំ និងស្លាប់អស់ជាច្រើននាក់។ នៅឆ្នាំ១៩៨២ ក្រុមហ៊ុនឱសថអាមេរិក Johnson & Johnson បានទទួលស្គាល់ ជាលើកទីមួយដែរ អំពីគ្រោះថ្នាក់នៃផលិតផលម្សៅតាល់ ចំពោះសុខភាពទារក នៅពេលប្រើមិនត្រឹមត្រូវ តាមតំបន់រសើបៗងាយរងគ្រោះ។ នៅពេលនោះ ក្រុមហ៊ុននិងអាជ្ញាធរបានពន្យល់ថា គ្រោះថ្នាក់មិនមែនបង្កឡើងដោយសារធាតុរ៉ែតាល់ទេ គឺមកពីមានដីនៅតំបន់ជីកយករ៉ែតាល់នោះ ជាតិពុលផ្សេងទៀត ដូចយ៉ាងសារធាតុ អាមីញង់ ហើយដោយជាប់មកជាមួយ ទើបម្សៅតាល់អាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់សុខភាព។ ដូច្នេះគេនៅតែអាចបន្តប្រើម្សៅតាល់បាន ប្រសិនបើគេដឹងប្រភពច្បាស់លាស់នៃរ៉ែតាល់ ដែលបើសុទ្ធល្អជាតាល់១០០% មិនជីកចេញពីទីតាំងភូមិសាស្ត្រមានជាតិពុលផ្សេងទេ នឹងគ្មានគ្រោះថ្នាក់ឡើយ។ ប៉ុន្តែតើធ្វើម្តេចនឹងដឹងថាម្សៅកូនក្មេងនោះ ធ្វើរ៉ែតាល់សុទ្ធគ្មានប្រលាក់ប្រលូសជាតិពុលផ្សេង?! នេះហើយជាបញ្ហា។ នៅឆ្នាំ២០២៤ រឿងអាស្រូវតាល់បានផ្ទុះឡើងកាន់តែធំ ជាថ្មីម្តងទៀត។ ការសិក្សារបស់ក្រុមអ្នកជំនាញនៃមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវជំងឺមហារីកអន្តរជាតិ ដែលជាស្ថាប័នរបស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក បានចេញផ្សាយនិងប្រកាសតែម្តង នៅថ្ងៃទី៧កក្កដា ២០២៤ ក្នុងទំព័រទស្សនាវដ្តីវិទ្យាសាស្ត្រដ៏ល្បីល្បាញ The Lancet Oncology ចាត់ទុក រ៉ែធម្មជាតិTalc ថាជាភ្នាក់ងារអាចបង្កជំងឺមហារីក សម្រាប់មនុស្ស។ អ្នកស្រាវជ្រាវបានលម្អិតថា តាមរយៈ ការបូកផ្សំភស្តុតាងជាច្រើនទៅ គេអាចសន្និដ្ឋានបានថាការប្រឈមនឹងសារធាតុតាល់ ជាគ្រោះមានកំរិត អាចនាំឱ្យមានជំងឺមហារីកនៅសរីរាង្គស្បូន សម្រាប់មនុស្ស តែគ្រប់គ្រាន់នឹងធ្វើឱ្យសត្វក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ឈឺមហារីកបាន។ បើតាមអ្នកជំនាញ ពាក្យថាប្រឈមនឹងជាតិរ៉ែតាល់ គឺអាចជាការប្រឈម នៅពេលគាស់ នៅពេលកិន និងនៅពេលចម្រាញ់ជាតិរ៉ែតាលឬនៅពេលផ្សំរ៉ែតាល់ធ្វើផលិតផលអ្វីមួយ។ នេះជាហានិភ័យដែលពាក់ព័ន្ធការងារ។ ចំណែកប្រជាជនទូទៅ អាចឆ្លងជាតិតាល់ចូលក្នុងខ្លួន តាមរយៈការប្រើប្រាស់ម្សៅជាផលិតផលសំអាងលាបលើខ្លូន លើស្បែក។ បើសារធាតុតាល់អាចហុយចូលតាមផ្លូវដង្ហើម អាចនឹងបង្កឱ្យមានហានិភ័យកើតជំងឺមហារីកនៅសួត។ បើប្រើលាបនៅក្រលៀនក្បែរប្រដាប់ភេទ វាអាចឆ្លងចូលនាំហានិភ័យកើតមហារីកនៅសរីរាង្គស្បូន។ នៅប្រទេសបារាំង គ្មានទេអនុសាសន៍ជាផ្លូវការទាក់ទងនឹងការប្រើប្រាស់ផលិតផលធ្វើពីរ៉េតាល់ តែអាជ្ញាធរសុខភាពបានសរសេរនៅក្នុងទំព័រវេសាយថា “កុំប្រើម្សៅតាល់ ព្រោះធាតុល្អិតអាចហុយហើរចូលដល់សួតរបស់ទារកបាន”។ នៅកាណាដា បានចេញសេចក្តី ណែនាំជាផ្លូវការនិងជាលាយលក្ខណ៍អក្សរថា ការប្រើប្រាស់ម្សៅកូនក្មេងតាល់ ក្នុងទម្រង់ជាម្សៅផាត់ ជាសាប៊ូកក់សក់ស្ងួត ជាម្សៅបំបាត់ក្លិននៅជើង និងលើស្បែក។ ផ្ទុយទៅវិញ ហានិភ័យចំពោះសុខភាពមានពីរយ៉ាងប៉ះពាល់ដល់សួតនិងប្រដាប់ភេទ បើម្សៅតាល់ហុយចូលខ្លួនពេលស្រូបដង្ហើម និងបើលាបប៉ះចូលដល់ប្រដាប់ភេទ។ បច្ចុប្បន្ន ម្សៅកូនក្មេងតាល់ មិនសូវពេញនិយមទេ និងក៏មិនមានតាំងដាក់លក់ពោរពាសដូចមុនដែរ។ តើមានផលិតផលជំនួសម្សៅតាល់ដែរឬទេ? មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ប្រឆាំងនឹងការរលាក រោល និងការកកិត ម្សៅកូនក្មេងតាល់ធ្លាប់ជាផលិតផលដ៏ចាំបាច់ខ្លាំងសម្រាប់កូនងារ ប៉ុន្តែដោយយល់អំពីគ្រោះថ្នាក់នៃជាតិម្សៅនេះ អ្នកជាម្តាយច្បាស់ជាមិនហ៊ានប្រថុយប្រើ ហើយគិតគូរស្វែងរកផលិតផលផ្សេង មានគុណភាពដូច តែមិនបង្កគ្រោះថ្នាក់ មកជំនួស។ តើជាផលិតផលអ្វី? ជម្រើសបែបធម្មជាតិបំផុត គ្មានអ្វីប្រសើរជាង ម្សៅពោត ម្សៅសាគូ ម្សៅដំឡូង ឬម្សៅដីឥដ្ឋសទេ ព្រោះម្សៅទាំងអស់នេះមានរចនាសម្ព័ន្ធ និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ខាងស្រូបសំណើម ដូចម្សៅតាល់ដែរ។ ម្សៅក្នុងចង្ក្រានបាយ មានសមត្ថភាពប្រឆាំងនឹងជាតិសើម ហើយអាចជួយការពារថែបំប៉នស្បែកឱ្យទន់រលោងទៀត។ ជាជម្រើសដ៏ជាពិសេសសម្រាប់ស្បែកងាយរងអាល់ឡែហ្ស៊ី ដូចយ៉ាងស្បែកទារកនេះ។ ឡេអនាម័យ អាចជាជម្រើសមួយទៀត សម្រាប់បង្ការនិងនៅពេលមានករណីស្បែករោលរលាក ឡើងកន្ទួល នៅកំបេះគូថ ដែលក្តៅហប់ដោយស្លៀកខោទឹកនោម។ ក្រោយមុជទឹក ឬក្រោយការលាងសម្អាតគូថទារកហើយ ត្រូវជូនផ្តិតស្បែកឱ្យស្ងួតសព្វកន្លៀតកន្លុក រួចទើបលាបលនឡេតាមក្រោយ៕

ស្រុតស្បូន មិនបង្កគ្រោះថ្នាក់ធ្ងន់ធ្ងរ តែកុំប្រហែស

2025-10-3009:41

មានអារម្មណ៍ថាធ្ងន់ស្រយ៉ុងនៅផ្នែកខាងក្រោមនៃពោះ ... នេះអាចជាអាការៈស្រុតសរីរាង្គណាមួយនៅអាងត្រគៀក។ សម្រាប់ស្ត្រី សរីរាង្គដែលងាយស្រុតនិងលូនចេញមកក្រៅជាងគេ គឺស្បូន។ ហេតុអ្វីសរីរាង្គទាំងនេះស្រុត ? តើមានមធ្យោបាយទប់ស្កាត់ និងព្យាបាលយ៉ាងណា? ស្រុតសរីរាង្គ ជាអាការៈចុះខ្សោយខុសប្រក្រតីនៃសរីរាង្គណាមួយនៅតំបន់អាងត្រគៀក ដូចជាប្លោកនោម ស្បូន ឬពោះវៀនទ័ល (ថង់លាមក) ដែលតម្រៀបតគ្នាជាថ្នាក់ៗនាំឆ្ពោះទៅទ្វារតូច (រន្ធនោម) រន្ធភេទសម្រាប់រួមរក្សនិងបង្កើតកូន និងរន្ធលាមក (ទ្វារធំ)។ មានទម្ងន់គួរសម តាមធម្មតា សរីរាង្គនៅក្នុងអាងត្រគៀក អាចឈរជាប់ដោយមានសរសៃសាច់ដុំនិងសរសៃពួរខាងក្នុង នៅបាតអាងត្រគៀក ចងប្រទាក់គ្នាជាទម្រ។ ប៉ុន្តែនៅពេល សរសៃចង និងប្រព័ន្ធសាច់ដុំក្នុងអាងត្រគៀកនោះ យារ រលា ឬចុះខ្សោយ សរីរាង្គទាំងនោះ មិនអាចនៅជាប់ត្រង់កន្លែងដើមដ៏ត្រឹមត្រូវទេ ដោយបាតុភូតនៃទំនាញផែនដី វាត្រូវតែធ្លាក់ចុះមកក្រោម។ ដូច្នេះហើយទើបគេប្រើពាក្យថា ស្រុតសរីរាង្គ ឬ prolapsus ជាភាសាបារាំង។ ស្បូន ប្លោកនោម ពោះវៀនទ័ល ជាសរីរាង្គងាយស្រុតជាងគេ។ ផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រ បែងចែងការស្រុតសរីរាង្គជាបួនដំណាក់កាល។ ទីមួយ ជាការស្រុតចុះខុសកន្លែងដើម តែនៅក្នុងអាងត្រគៀកដដែល និងទីបួន ជាករណីធ្ងន់ធ្ងរខ្លាំង សរីរាង្គដូចយ៉ាង ស្បូន អាចស្រុតធ្លាក់ខ្លាំង រហូតរុលចេញមកផ្នែកខាងក្រៅតែម្តងផង ដែលបណ្តាជនខ្មែរមានទម្លាប់ហៅថាស្បូនលូន។ តាមការពិត បុរសក៏អាចជួបករណីស្រុតសរីរាង្គនេះដែរ តែការលូនលៀនចេញមកក្រៅតាមរន្ធគូថ និងជាករណីកម្រខ្លាំងណាស់។ ស្ត្រីទើបជាជនងាយរងគ្រោះខ្លាំងជាងគេ ជាពិសេសស្ត្រីចាប់ពីអាយុ៥០ឆ្នាំឡើងទៅ ព្រោះតែច្រកទ្វារមាសរបស់ស្ត្រីជាតំបន់ខ្សោយ ងាយរងគ្រោះ។ បើតាមការចុះផ្សាយក្នុងទំព័រអ៊ីនធ័រនែតរបស់មន្ទីរពេទ្យកាល់ម៉ែត្រ ស្ត្រីខ្មែរប្រមាណ៣០% ជួបបញ្ហាស្រុតស្បូន នៅពេលចូលវ័យចំណាស់និងអស់រដូវ។ អត្រាស្ត្រីមានវិបត្តិស្រុតស្បូន បានឡើងដល់៤៩,៧% នៅអាយុចាប់ពី៨០ឆ្នាំឡើងទៅ និងប្រមាណដល់ទៅ ៩,៧%ដែរ ចំពោះស្ត្រីវ័យក្មេងចន្លោះពី២០ទៅ៣០ឆ្នាំ។ នេះបើតាមតួលេខរបស់មន្ទីរពេទ្យកាល់ម៉ែត្រដដែល។ ហេតុអ្វីស្បូនស្រុត? សរសៃនិងសាច់ដុំនៃតំបន់អាងត្រគៀកដែលមានភារៈទ្រទ្រង់សរីរាង្គក្នុងអាងត្រគៀក ដូចយ៉ាងស្បូនជាដើមនេះ អាចនឹងយារ ឬរលា ហើយចុះខ្សោយ ដោយហេតុ បានជួបបាតុភូត ប្រឹងប្រើកម្លាំងខ្លាំង ដោយបញ្ហាអរម៉ូន ឬដោយការលើកដាក់រុញរបស់ធ្ងន់ ដែលមានសម្ពាធខ្លាំងសង្កត់លើផ្នែកខាងក្រោមនៃពោះ លើប្រព័ន្ធអាងត្រគៀក ញឹកញាប់ពេក។ ក្នុងន័យនេះ ការពរពោះ មានកូនច្រើន ហើយប្រសូតបុត្រតាមផ្លូវធម្មជាតិ (តាមទ្វារមាស) ច្រើនដង ជាមូលហេតុចម្បងទីមួយនៃការស្រុតសរីរាង្គ។ នៅពេលឆ្លងទន្លេ (សម្រាលកូន) ស្ត្រីជាម្តាយត្រូវប្រឹងខ្លាំងណាស់ ដែលជាហេតុធ្វើសរសៃសរសូង ក្នុងតំបន់អាងត្រគៀក ជាអ្នកទ្រទ្រង់សរីរាង្គស្បូន ប្លោកនោម... ត្រូវគ្រាំ ឬរបួសស្នាមតិចតួច ដោយកម្លាំងប្រឹងបង្កើតកូន។ ករណីខ្លះ ទារកក្នុងផ្ទៃធំពេក ការប្រសូតត្រូវជួបការលំបាកខ្លាំង និងត្រូវមានជំនួយពីផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រ ដូចជាការបូម ការគាបទាញទារក ក៏ប៉ះពាល់ខ្លាំងដល់ប្រព័ន្ធអាងត្រគៀករបស់ស្ត្រីដែរ។ ហេតុដូច្នេះហើយបានជានៅស្រុកបារាំង គ្រូពេទ្យតែងណែនាំឱ្យស្ត្រីធ្វើលំហាត់ពង្រឹងសាច់ដុំនិងប្រព័ន្ធអាងត្រគៀកឡើងវិញ នៅក្រោយពេលឆ្លងទន្លេរួច ដើម្បីបញ្ចៀសផលវិបាកនៃការស្រុតសរីរាង្គស្រុតស្បូន នៅជាច្រើនឆ្នាំក្រោយ។ ក្រៅអំពីមូលហេតុឆ្លងទន្លេ ក្អករ៉ាំរ៉ៃ ធាត់ជ្រុលចុកខ្លាញ់ក្នុងពោះ ឧស្សាហ៍ទល់លាមក ធ្លាប់ឆ្លងកាត់ការវះកាត់ធំតូចណាមួយត្រង់តំបន់អាងត្រគៀក ក៏ជាកត្តាដែលអាចសម្រួលឱ្យមានបញ្ហាស្រុតសរីរាង្គដែរ។ ថ្វីបើជំងឺស្រុត មានពាក់ព័ន្ធខ្លាំងនឹងកត្តាអាយុមែន ប៉ុន្តែវិបត្តិស្រុតសរីរាង្គអាចកើតមានលើស្រ្តីវ័យក្មេងបាន ដោយហេតុតែប្រឹងធ្វើកីឡាខ្លាំងជ្រុល បែបអាជីព ឬដោយខុសបច្ចេកទេស ជាពិសេសកីឡា លោតត្រំប៉ូលីន ឬរត់ប្រណាំង លើកដុំដែក និងលក្ខខណ្ឌការងារលំបាក ដោយធ្វើការធ្ងន់លើកដាក់រុញវត្ថុធ្ងន់ៗ ជាប្រចាំ និងពរកូនច្រើន។ ជាច្បាប់ធម្មជាតិ ភាពចាស់ជរានៃរាងកាយ តែងចុះខ្សោយទៅតាមវ័យ។ ដូច្នេះ សរីរាង្គប្រព័ន្ធសាច់ដុំនិងសរសៃនៃតំបន់អាងត្រគៀក ត្រូវតែចុះខ្សោយ ស្រុតទៅតាមវ័យដែរ។ អស់រដូវជាបាតុភូតដែលស្ត្រីមិនអាចគេចបាន បានមកចូលចំណែក បោកច្រានពន្លឿន សរីរាង្គឱ្យចាស់ ហើយអាចធ្លាក់ស្រុតបាន ព្រោះ នៅពេលស្ត្រីអស់រដូវ អរម៉ូនអឺស្ត្រូហ្សែន ដែលមានតួនាទីដ៏សំខាន់ក្នុងការទ្រទ្រង់ភាពយឺតយារនៃជាលិកាខ្លាញ់ ជាលិកាសរសៃនានា បានធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង ទើបសាច់ដុំនិងសរសៃនៅតំបន់អាងត្រគៀក ក៏នៅតំបន់ផ្សេងទៀត ចាប់យារ រួមស្វិត។ ប៉ុន្តែខុសពីជំនឿដែលផ្តល់ការអៀនខ្មាសរហូតលែងសូវហ៊ាននិយាយអំពីករណីស្រុតស្បូន សកម្មភាពផ្លូវភេទ ការរួមរក្ស គ្មានទាក់ទងនិងបង្កឱ្យមានបញ្ហាស្រុតសរីរាង្គនៅអាងត្រគៀកទេ។ គ្មានផ្តល់រោគសញ្ញានិងការរំខានអ្វីទាំងអស់ នៅដំណាក់កាលដំបូង ស្រុតស្បូនឬស្រុតសរីរាង្គ ចាប់បញ្ចេញអាការៈសញ្ញា នៅពេលសភាពស្រុតសរីរាង្គ ចាប់ធ្ងន់ធ្ងរ។ អាស្រ័យទៅលើសរីរាង្គ ឬជាលិកាដែលស្រុត រោគសញ្ញាអាចខុសប្លែកគ្នា តែនឹងបង្ហាញឱ្យឃើញច្បាស់លាស់ខ្លាំងនៅពេលប្រឹងប្រើកម្លាំងកាយ ធ្វើអ្វីមួយ ឬលើកអ្វីមួយ ឬនៅពេលអង្គុយចោងហោង និងនៅពេលល្ងាច បន្ទាប់ពីស្ថិតក្នុងជំហរដើរឈរអស់ពេញមួយថ្ងៃ។ ស្រុតសរីរាង្គមានអាការៈសញ្ញា សម្គាល់ពិសេស ដោយភាពរំខាននៅផ្នែកខាងក្រោមនៃពោះដូចមានរបស់សំយ៉ុងសង្កត់នៅបាតអាងត្រគៀក មានអារម្មណ៍ធ្ងន់ដក់នៅម្តុំទ្វារមាស ពិបាកបត់ជើងតូច ចេះតែចង់លេចនោម រាគនោម នោមមិនចេញមិនអស់ ឬពិបាកបត់ជើងធំ ទល់លាមក បត់ជើងមិនចេញទល់ៗ និងអាចមានអាការៈឈឺចាប់ឬមានអ្វីមករំខានពេលរួមរក្ស។ មានអារម្មណ៍ថាមានដុំមូលលូនលៀនចេញនៅបឹមៗមាត់ទ្វារ នៅពេលឈរយូរ ឬអង្គុយចោងហោង ឬនៅពេលប្រឹងធ្វើអ្វីមួយ ឬនៅពេលក្អក។ ដល់ដំណាក់កាលដែលស្បូនលូនចេញដល់ក្រៅ អ្នកជំងឺអាចស្ទាបប៉ះ មើលឃើញផ្ទាល់ភ្នែក និងមានការឈឺចាប់នៅប្រដាប់ភេទ ដោយសកម្មភាពកកិត។ សភាពឈឺចាប់កើនឡើងនៅពេលឈរ នៅពេលដើរ និងនៅពេលល្ងាច ហើយបានធូរស្បើយនៅពេលបានសំរាន្ត សំរាក និងនៅពេលព្រឹកទើបភ្ញាក់ពីដំណេក។ ទៅពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យរោគស្ត្រី ឬគ្រូពេទ្យជំនាញផ្នែកតម្រងនោម ទើបអាចទទួលបានការវិភាគរោគវិនិច្ឆ័យច្បាស់លាស់ ថាតើសរីរាង្គមួយណាបានស្រុត និងស្រុតក្នុងកំរិតណា។ វិធីព្យាបាលក៏មានច្រើនយ៉ាង ដែលអាស្រ័យទៅលើស្ថានភាពជាក់ស្តែងនៃការស្រុត អាយុរបស់អ្នកជំងឺ ស្ថានភាពជីវិតគូ ឬស្ថានភាពបត់ជើងតូច។ ប៉ុន្តែការព្យាបាលគោលមានបីដំណាក់កាល ការធ្វើលំហាត់ប្រាណតំបន់អាងត្រគៀក ពាក់កងទ្រទប់សរីរាង្គស្រុត ឬលាបថ្នាំមានអរម៉ូនអឺស្ត្រូហ្សែនបន្តឹងសាច់ដុំនៅតាមទ្វារ និងចុងក្រោយគឺការវះកាត់។ បើសរសៃពួរ សរសៃចង សរសៃសាច់ដុំ នៃប្រព័ន្ធអាងត្រគៀក យារខ្លាំងជ្រុលហើយ ដំណោះស្រាយមានតែមួយចុងក្រោយ គឺការវះកាត់តែ់ចងសរីរាង្គ ឬកាត់ចេញតែម្តងផង សម្រាប់ករណីស្រុតស្បូន។ ទន្ទឹមពេលជាមួយគ្នានេះ ត្រូវគិតគូរលុបបំបាត់កត្តាហានិភ័យ ដូចជាត្រូវសម្រកទម្ងន់ បើធាត់ជ្រុល ប្តូរទម្លាប់និងឥរិយាបថពីការធ្វើអ្វីៗដោយកញ្ឆក់ៗទៅជាសកម្មភាពទន់ភ្លន់ប្រយ័ត្នប្រយែង និងជាពិសេសត្រូវព្យាបាលអាការៈក្អករ៉ាំរ៉ៃ ជំងឺទល់លាមករ៉ាំរ៉ៃ។ ដោយហេតុថាជិតពាក់កណ្តាលនៃស្ត្រីចាប់អាយុ៤៥ឆ្នាំឡើងទៅ ងាយនឹងមានវិបត្តិស្រុតសរីរាង្គ (ប្លោកនោម ស្បូន ផ្នែកខាងចុងពោះវៀនធំដែលនៅជាប់ទ្វារធំ) ការធ្វើលំហាត់ប្រាណពង្រឹងបន្ទះសាច់ដុំនៅបាតអាងត្រគៀក អាចកាត់បន្ថយហានិភ័យបានច្រើន ក្នុងករណីស្រុតសរីរាង្គមួយចំនួនធំ។ ប៉ុន្តែការបង្ហាត់សាច់ដុំក្នុងតំបន់ប្រព័ន្ធអាងត្រគៀកឱ្យចេះរួម-លាៗ ត្រូវប្រព្រឹត្តទៅដោយមានការវាយតម្លៃ និងក្រោមការណែនាំពីសំណាក់គ្រូពេទ្យជំនាញផ្នែកចលនា។ ការហាត់ពង្រឹងសាច់ដុំនៅបាតអាងត្រគៀក ដែលជាតំបន់ច្រកចេញដោយមានរន្ធបី គឺរន្ធនោម រន្ធភេទ និងរន្ធលាមលក មានប្រសិទ្ធភាពខ្លាំង ក្នុងករណីស្រុតដំបូង និងល្មមៗ មិនថាចំពោះអ្នកជំងឺវ័យចំណាស់ឬវ័យក្មេងទេ និងត្រូវធ្វើជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ ប៉ុន្តែសូមប្រយ័ត្ន កុំចេះតែធ្វើតាមគេថា ធ្វើតាមវីដេអូក្នុងអ៊ីនធ័រនែត ត្រូវហាត់ជាមួយគ្រូពេទ្យជំនាញហើយ សឹមបន្តហាត់នៅផ្ទះ ដោយខ្លួនឯងនូវលំហាត់ប្រឹងបង្រួមរួច-លាៗ សាច់ដុំនៃអាងត្រគៀក។ ត្រូវចេះបិទខ្ជិបសាច់ដុំនៅបាតអាងត្រគៀកនេះ ពេលក្អក និងកណ្តាស់។ សូមសាកល្បងព្យាបាលខ្លួនកុំមានរោគទល់លាមក ព្រោះការប្រឹងបន្ទោរបង់បញ្ចេញលាមក ធ្វើឱ្យសាច់ដុំបាតអាងត្រគៀកឆាប់ចុះខ្សោយខ្លាំងណាស់។ គួរចៀសវាងធ្វើកីឡាណា ដែលប្រើកម្លាំង បែបស្ទុះខ្លាំង ដូចជាការហក់លោត តែងាកមកហែលទឹក ឬធ្វើលំហាត់កាយសម្បទាបែបហាត់ប្រាណវិញ៕

លើសជាតិខ្លាញ់កូឡេស្តេរ៉ុល និងទ្រីគ្លីសេរីត មានគ្រោះថ្នាក់យ៉ាងណា?

2025-10-1608:59

កាត់បន្ថយជាតិខ្លាញ់ ជាតិស្ករ ជាតិប្រៃនេះជាសារដែលអាជ្ញាធរសុខាភិបាល បាននិងកំពុងប្រឹងប្រែងផ្សព្វផ្សាយដើម្បីណែនាំដល់ប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់រូប គ្រប់វ័យ គិតគូរអំពីប្រយោជន៍សុខភាព។ ឧទាហរណ៍ លើសស្ករនឹងធ្វើឱ្យកើតជំងឺទឹកនោមផ្អែម លើសជាតិប្រៃនឹងធ្វើឱ្យមានសម្ពាធឈាមខ្ពស់ ។ល។ និង។ល។ ចុះបើលើសខ្លាញ់នឹងបង្កឱ្យមានផលវិបាកយ៉ាងណាខ្លះ? ខ្លាញ់ជាសារធាតុមិនអាចខ្វះបានសម្រាប់សរីរាង្គកាយមនុស្ស។ ប៉ុន្តែនៅពេលសារធាតុនេះមានបរិមាណច្រើនជ្រុល លើសសេចក្តីត្រូវការរបស់សពាង្គកាយ ច្បាស់ណាស់ដែលថា ខ្លាញ់អាចនឹងក្លាយទៅជាសត្រូវវិញ។ លើសជាតិខ្លាញ់ គ្មានផ្តល់រោគសញ្ញាអ្វីទាំងអស់ ក្នុងដំណាក់កាលដំបូង។ ដើម្បីបានដឹងអំពីបរិមាណជាតិខ្លាញ់នៅក្នុងខ្លួនថាច្រើន-តិចឬល្មម វិធីមានតែមួយគឺការជួសធ្វើតេស្តវិភាគឈាម ដើម្បីវាល់កំរិតជាតិខ្លាញ់ក្នុងឈាម ដែលមានឈ្មោះ បច្ចេកទេសថា កូឡេស្តេរ៉ុល និងទ្រីគ្លីសេរីត។ តើកូឡេស្តេរ៉ុល និង ទ្រីគ្លីសេរីតជាអ្វី? នៅក្នុងលទ្ធផលនៃការវិភាគឈាមឆែកមើលសុខភាពជាទូទៅ គេតែងឃើញមានរបាយការណ៍ ស្តីពីកូឡេស្តេរ៉ុល និងទ្រីគ្លីសេរីត នៅត្រសងគ្នា។ កូឡេស្តេរ៉ុល មានអ្នកស្គាល់ច្រើនជាង និងគួរឱ្យខ្លាចជាង។ តែតាមការពិត អត្រាជាតិខ្លាញ់កូឡេស្តេរ៉ុល និងអត្រាជាតិខ្លាញ់ទ្រីគ្លីសេរីត គួរតែទទួលបានការតាមដានដោយប្រុងប្រយ័ត្នដូចគ្នា ព្រោះកូឡេស្តេរ៉ុលនិងទ្រីគ្លីសេរីត អាចបង្កបញ្ហាដូចគ្នាដល់សុខភាព ជាពិសេសដល់សុខភាពសរសៃឈាមបេះដូង ប្រសិនបើយើងជាតិខ្លាញ់ទាំងពីរមានបរិមាណច្រើនជ្រុល ឬឡើងខ្ពស់ពេក នៅក្នុងឈាម។ ផលិតដោយសរីរាង្គកាយ និងតាមរយៈចំណីអាហារ កូឡេស្តេរ៉ុល និងទ្រីគ្លីសេរីត ជាប្រភេទសារធាតុលីពីតដ៏ចាំបាច់ដូចគ្នាសម្រាប់សរីរាង្គកាយ ឬនិយាយឱ្យចំ គឺជាខ្លាញ់ដែលនៅក្នុងឈាម និងដែលមានប្រភពនិងតួនាទីខុសគ្នា។ កូឡេស្តេរ៉ុល ប្រៀបដូចប្រេងរំអិល មានតួនាទីសំខាន់ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ដំណើរការរបស់កោសិកានៃខ្លួនប្រាណទាំងមូល សម្រាប់ការសំយោគស្រូបទាញវីតាមីន D ពីផ្ទៃស្បែក សម្រាប់ដំណើរការនៃថង់ប្រមាត់ ឬដំណើរការនៃអរមូនមួយចំនួនដូចជា អរមូនករទីហ្សូន និងអរមូនតេស្តេរ៉ូន។ ៦៥%នៃខ្លាញ់កូឡេស្តេរ៉ុល បានមកពីការផលិតរបស់ថ្លើម សល់ប៉ុន្មានបានមកពីចំណីអាហារ។ និយាយជារួម កូឡេស្តេរ៉ុល មានចំណែកចាំបាច់ណាស់សម្រាប់ទ្រទ្រង់ឱ្យមានសុខភាពល្អជាទូទៅ។ ដូច្នេះ បរិមាណជាតិខ្លាញ់កូឡេស្តេរ៉ុលនេះមិនត្រូវឱ្យខ្វះទេ តែក៏មិនត្រូវច្រើនជ្រុលដែរ។ ហេតុអ្វីមិនត្រូវឱ្យខ្វះ និងមិនឱ្យលើស? នៅក្នុងឈាម ខ្លាញ់កូឡេស្តេរ៉ុល ចែកជាពីរទម្រង់ទៀត គឺកូឡេស្តេរ៉ុល LDL ដែលជាប់ឈ្មោះថាជាខ្លាញ់មិនល្អ ព្រោះវាងាយនឹងកកជាប់នៅតាមផ្ទៃនៃជញ្ជាំងសរសៃឈាមអាទែ (សរសៃហូរចេញពីបេះដូង) និងកូឡេស្តេរ៉ុល HDL ឬហៅថាខ្លាញ់កូឡេស្តេរ៉ុលល្អ។ កូឡេស្តេរ៉ុលល្អHDL ជាអ្នកដឹកជញ្ជូនប្រមូលខ្លាញ់កូឡេស្តេរ៉ុលក្នុងឈាមដែលហួសចំណុះ -លើសសេចក្តីត្រូវការ នាំទៅថ្លើម ដើម្បីបំប្លែងចោល។ មានន័យថាកូឡេស្តេរ៉ុលHDLនេះ បានដើរតួនាទីជាអ្នកការពារមិនឱ្យមានបញ្ហាសុខភាពសរសៃឈាមបេះដូង។ ដូច្នេះមិនត្រូវឱ្យខ្វះខ្លាញ់ល្អប្រភេទនេះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ ខ្លាញ់មិនល្អកូឡេស្តេរ៉ុល LDL បើមានច្រើនកាលណាវានឹងសម្រួលឱ្យមានផលវិបាកច្រើន ដូចជាបណ្តាលឱ្យសរសៃឈាមរួមតូច ដោយមានការកកខ្លាញ់នៅតាមជញ្ជាំងសរសៃឈាម។ បើសរសៃឈាមរួមតូច និងមានកាកសំណល់កករាំងចរន្តឈាម គ្រោះហានិភ័យជួបករណីស្ទះឬដាច់សរសៃឈាម នៅបេះដូង (ស្លោកបេះដូង) និងនៅខួរក្បាល (ស្ត្រូប) អាចកើតបានគ្រប់ពេល។ ចំណែកជាតិខ្លាញ់ទ្រីគ្លីសេរីត ក៏ផលិតដោយថ្លើម និងចំណីអាហារដែរ។ ជាតិស្ករ ជាតិម្សៅ និងអាល់កុល ដែលយើងទទួលទានចូលទៅច្រើនជ្រុលនឹងត្រូវបានថ្លើមបំប្លែងទៅជាទ្រីគ្លីសេរីត រួចនាំទៅស្តុកទុកក្នុងជាលិកាស្បែក ក្នុងទម្រង់ជាជាតិខ្លាញ់ និងថាមពលបម្រុង កកនៅក្រោមស្បែក។ នៅពេលអត្រាជាតិទ្រីគ្លីស្តេរីតឡើងខ្ពស់ មានបរិមាណច្រើនជ្រុល វាមិនបង្កផលប៉ះពាល់ដល់សរសៃឈាមអាទែដោយផ្ទាល់ ដូចកូឡេស្តេរ៉ុលទេ តែវាអាចបង្កើនគ្រោះហានិភ័យកើតជំងឺសរសៃឈាមបេះដូងផង និងអាចសម្រួលឱ្យមានបញ្ហានៅសរីរាង្គលំពែង ព្រមទាំងជំងឺរលាកលំពែងដែលជួនកាលជាជំងឺដ៏ធ្ងន់ធ្ងរផង។ អ្វីជាគ្រោះថ្នាក់បំផុតនៃការលើសជាតិខ្លាញ់ មិនថាខ្លាញ់កូឡេស្តេរ៉ុល ឬទ្រីគ្លីសេរីតទេ សុទ្ធតែប្រព្រឹត្តទៅដោយគ្មានផ្តល់រោគសញ្ញាអ្វីទាំងអស់។ ខ្លាញ់អាចបន្តកកតាមសរសៃឈាម បន្តិចម្តងៗជាលំដាប់ ជារៀងរាល់ថ្ងៃ ហើយនៅថ្ងៃណាមួយសរសៃឈាមនោះក៏ហូរលែងស្រួល ឬក៏ត្រូវស្ទះ។ ដូច្នេះគ្រោះភ័យមានជំងឺសរសៃឈាមបេះដូង ក៏កើនឡើងដោយស្ងាត់ៗ ជាមួយផលវិបាកច្រើនដែលគេពិបាកបរិយាយឱ្យចំ។ នៅប្រទេសបារាំង ជំងឺសរសៃឈាមបេះដូង និងផលវិបាកនៃជំងឺសរសៃឈាមបេះដូង ជាមូលហេតុទីពីរនៃមរណភាព បន្ទាប់ពីជំងឺមហារីក។ ការលើសជាតិខ្លាញ់កូឡេស្តេរ៉ុល មិនមែនជាកត្តាតែមួយជំរុញឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់បាត់បង់ជីវិតនេះមែន តែជាកត្តាដាស់ប្រាប់ពីភាពអាសន្ន។ តើត្រូវបញ្ចុះជាតិខ្លាញ់អាក្រក់ក្នុងឈាមយ៉ាងដូចម្តេច? ភាពមិនប្រក្រតីនៃជាតិខ្លាញ់ក្នុងឈាមកូឡេស្តេរ៉ុល ឬទ្រីគ្លីសេរីត ឬលើសទាំងកូឡេស្តេរ៉ុលទាំងទ្រីគ្លីសេរីតទាំងពីរតែម្តង ដែលអាចជំរុញឱ្យមានជំងឺរឹងរួមសរសៃឈាម ជំងឺសរសៃឈាមបេះដូង ... ច្រើនតែបណ្តាលមកពីទម្លាប់អាក្រក់ប្រចាំថ្ងៃ ដូចជារបៀបរបបរស់នៅ ហូបចុក និងភាពស្រណុកហួសហេតុ។ លទ្ធផលនៃការធ្វើតេស្តវិភាគឈាម រកមើលភាពមិនប្រក្រតីនៃអត្រាជាតិខ្លាញ់ក្នុងឈាមកូឡេស្តេរ៉ុលនិងទ្រីគ្លីសេរីត អាចតម្រង់គ្រូពេទ្យទូទៅ ឬគ្រូពេទ្យឯកទេសបេះដូង ឱ្យសម្រេចផ្តល់ការព្យាបាលដ៏សមស្របមួយ ទៅតាមករណីជាក់ស្តែងរបស់អ្នកជំងឺម្នាក់ៗ។ ប៉ុន្តែជាទូទៅ បើតាមគេហទំព័ររបស់ទីភ្នាក់ងារធានារ៉ាប់រងសុខភាពបារាំង វិធីព្យាបាលបញ្ចុះអត្រាជាតិខ្លាញ់កូឡេស្តេរ៉ុល និងទ្រីគ្លីសេរីត មានតែពីរប៉ុណ្ណោះ គឺ ប្តូរផ្លាស់ទម្លាប់រស់នៅ និងបើចាំបាច់ ទើបត្រូវប្រើថ្នាំ។ ជាញឹកញាប់ ការប្តូរផ្លាស់ទម្លាប់រស់នៅ និងអនាម័យជីវិត អាចមានប្រសិទ្ធភាពគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការឡើងជាតិខ្លាញ់ក្នុងឈាម ដូចជាត្រូវកាត់បន្ថយការទទួលអាហារមានជាតិខ្លាញ់សត្វ-ខ្លាញ់ប្រភេទកូឡេស្តេរ៉ុល កាត់បន្ថយការទទួលទានអាហារមានជាតិផ្អែម-ស្ករ ខ្ពស់ ព្រមទាំងត្រូវប្រឹងបញ្ចេញកម្លាំងកាយសម្បទា ធ្វើចលនា ហាត់ប្រាណ ធ្វើខ្លួនឱ្យសកម្ម និងដើរចេញពីភាពស្រណុករកស្រួលខ្លាចហត់។ ដោយមូលហេតុពូជ ឬដោយហេតុមានជំងឺរ៉ាំរ៉ៃផ្សេងទៀតជាប់នឹងខ្លួន ការប្តូរផ្លាស់ទម្លាប់រស់នៅអាចមិនគ្រប់គ្រាន់ ទើបគ្រូពេទ្យជំនាញនឹងចេញវេជ្ជបញ្ជាឱ្យលេបថ្នាំដែលមានសមត្ថភាពទៅបញ្ចុះជាតិខ្លាញ់ក្នុងខ្លួន។ ជំងឺលើសខ្លាញ់ គ្មានរោគសញ្ញា គ្មានអ្វីអាចសម្គាល់បានជាមុនទេ។ ទាល់តែទៅជួសឈាមយកទៅវិភាគទើបអាចដឹងអំពីភាពមិនប្រក្រតីនៃអត្រាជាតិខ្លាញ់បាន។ ត្រូវចាប់ធ្វើតេស្តវិភាគជាតិខ្លាញ់នៅពេលណា? នៅវ័យណា? ក្នុងវ័យដូចគ្នាមនុស្សប្រុសងាយជួបគ្រោះលើសជាតិខ្លាញ់ជាងស្ត្រី លើកលែងតែស្ត្រីចាប់ពីវ័យ៦៥ឆ្នាំឡើងទៅ និងស្ត្រីមានប្រើថ្នាំពន្យារកំណើត។ ចំពោះអ្នកមានសុខភាពល្អធម្មតា គ្មានកត្តាហានិភ័យនៃជំងឺសរសៃឈាមបេះដូងជាប់នឹងខ្លួនទេ អាជ្ញាធរសុខភាពបារាំងណែនៃឱ្យទៅឆែកសុខភាពមើលឈាម ចាប់ពីអាយុ៤០ឆ្នាំឡើងទៅសម្រាប់បុរស ជារៀងរាល់បីឆ្នាំម្តង និងស្ត្រីចាប់ពីអាយុ៥០ ជារៀងរាល់៥ឆ្នាំម្តង។ ស្ត្រីមុនផ្តើមប្រើមធ្យោបាយពន្យារកំណើតមានជាតិអរមូន ក៏គួរតែធ្វើតេស្តវិភាគឈាមរកមើលអត្រាជាតិខ្លាញ់កូឡេស្តេរ៉ុលនិងទ្រីគ្លីសេរីតដែរ។ ការឆែកសុខភាពរកមើលភាពមិនប្រក្រតីនៃជាតិខ្លាញ់ក្នុងឈាម ត្រូវឆាប់និងឧស្សាហ៍ធ្វើដោយមិនគិតចាំដល់អាយុដូចការណែនាំខាងលើ សម្រាប់អ្នកមានកត្តាហានិភ័យជាប់ខ្លួន ដូចជា មានជំងឺរ៉ាំរ៉ៃ មានជំងឺសរសៃឈាមបេះដូង រលាកសន្លាក់ ចុកទ្រូង លើសឈាម ទឹកនោមផ្អែម ខ្សោយតម្រងនោម និងជំងឺធាត់ជ្រុលចុកខ្លាញ់ ធាត់ដុះក្បាលពោះធំ (ប្រុសលើស៩០ស.ម- ស្រីលើស៨០ស.ម.) និងមានឪពុកឬម្តាយ ឆាប់កើតជំងឺសរសៃឈាមបេះដូង (ឪពុកមុនអាយុ៥៥ឆ្នាំម្តាយមុន៦៥ឆ្នាំ) ឬជំងឺលើសជាតិខ្លាញ់៕

ហេតុអ្វីមហារីកសុដន់មានកើតលើស្ត្រីវ័យក្មេងកាន់តែច្រើនឡើងៗ

2025-10-0808:26

តុលា ជាខែដែលពិភពលោកឧទ្ទិសដល់យុទ្ធនាការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងជំងឺមហារីកសុដន់។ ដូចជារៀងរាល់ឆ្នាំ ពេញមួយខែតុលានេះ អាជ្ញាធរសុខាភិបាលនានាបានរៀបចំកម្មវិធីផ្សេងៗជាច្រើនដើម្បីបញ្ចៀបពលរដ្ឋឱ្យបានយល់ដឹងអំពីសារៈសំខាន់នៃការធ្វើតេស្តេវែករក ជំងឺមហារីកសុដន់ ដែលបើគេឆាប់ដឹង ឆាប់បានទទួលការព្យាបាល នោះសំណាងបានជាសះស្បើយពីជំងឺក៏ខ្ពស់ខ្លាំង។ ប៉ុន្តែទន្ទឹមពេលជាមួយគ្នានេះ មានចំណោទសួរថាតើហេតុអ្វីបានជាមានស្ត្រីវ័យក្មេងកាន់តែច្រើនឡើងៗកើតជំងឺមហារីកសុដន់? រហូតមកទល់នឹងពេលបច្ចុប្បន្ននេះ មហារីកសុដន់ នៅតែជាមូលហេតុទីមួយនៃមរណភាពស្ត្រីដោយជំងឺមហារីក។ ក្នុងមួយឆ្នាំៗ ជំងឺមហារីកសុដន់បានសម្លាប់ស្ត្រីប្រមាណ១២០០០នាក់ នៅក្នុងប្រទេសបារាំង។ ការវែករកឃើញជំងឺមហារីកសុដន់បានឆាប់ តាំងពីដំណាក់កាលដំបូងៗ មុនចេញរោគសញ្ញា ផ្តល់លទ្ធភាពខ្ពស់ដល់ការព្យាបាល ឱ្យបានជាសះស្បើយ ក្នុង៩ករណីលើ១០។ ហេតុដូច្នេះហើយបានជា ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ពិភពលោកតែងរៀបចំយុទ្ធនាការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងជំងឺមហារីកសុដន់ ពេញមួយខែតុលា តាមរយៈព្រឹត្តិការណ៍ផ្សេងៗ ដូចជាការលម្អទីកន្លែងដោយចងបូពណ៌កុលាប បំភ្លឺអាគារសាធារណៈ អាគារប្រវត្តិសាស្ត្រ ទេសចរណ៍ ឧទាហរណ៍ តួអេហ្វែល នៅក្រុងប៉ារីស បានប្តូរទៅជាមានពណ៌កុលាបនៅពេលយប់ពេញមួយតែតុលា ព្រមទាំងកម្មវិធីជួបជុំ បែបកំសាន្ត បែបអប់រំ បែបកីឡា ។ល។ កម្មវិធីដ៏ពេញនិយមជាងគេនៅប្រទេសបារាំង គឺការជួបជុំរត់ បែបពាក់កណ្តាលម៉ារ៉ាតុង ដើរជាគ្រួសាររយៈឆ្ងាយ ... កម្មវត្ថុនៃការរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍ មានតែមួយគឺ ដើម្បីបញ្ចៀប បំផុស ព័ត៌មាន និងបញ្ចុះបញ្ចូលស្ត្រីឱ្យទៅធ្វើតេស្តវិភាគក្រែងមានកើតជំងឺមហារីកសុដន់ ជាទូទៅ អាយុ៥០ឆ្នាំទ់ៅ៧៤ឆ្នាំ ជាវ័យងាយរងគ្រោះកើតជំងឺមហារីកសុដន់ជាងគេ។ ដោយមូលហេតុនេះទើបពលរដ្ឋបារាំងភេទស្រី ក្នុងវ័យនេះ បានទទួលការអញ្ជើញនិងណែនាំឱ្យធ្វើតេស្តដោយឥតគិតថ្លៃជារៀងរាល់ពីរឆ្នាំម្តង។ ប៉ុន្តែមហារីកសុដន់ជាជំងឺដែលកើតមានជាញឹកញាប់ជាងគេបង្អស់សម្រាប់ស្ត្រី កំពុងកើនឡើងជាលំដាប់ និងកាន់តែច្រើនឡើងៗលើរូបស្រ្តីវ័យក្មេង។ នេះបើតាមតួលេខផ្តល់ដោយវិទ្យាស្ថានជាតិប្រឆាំងនឹងជំងឺមហារីកបារាំង។ ស្ត្រីកាន់តែក្មេងឡើងៗ និងកាន់តែច្រើនឡើងៗមានជំងឺមហារីកសុដន់ នៅអាយុក្រោម៤០ឆ្នាំ។ ដូច្នេះត្រូវមានកម្មវិធីវិភាគរកជំងឺមហារីកសុដន់ជាស្វ័យប្រវត្តិលើស្ត្រីគ្រប់វ័យឬ? មិនទេ! ការធ្វើតេស្តវិភាគវែកជំងឺមហារីកសុដន់ ថ្វីបើផ្តល់គុណប្រយោជន៍មែន តែនៅមានកំរិត និងអាចផ្តល់ផលអវិជ្ជមានវិញ។ ឆាប់ទៅធ្វើតេស្តពេក ក៏អាចក្លាយជាការវិភាគធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យជ្រុលហួសហេតុ និងនាំឱ្យមានជាការព្យាបាលដុំដំបៅដែលមិនប្រាកដថានឹងវិវឌ្ឍន៍ទៅដុំមហារីក។ ការថតឆ្លុះដោយកាំរស្មីX ក្នុងករណីខ្លះ ក៏អាចជំរុញឱ្យមានផលវិបាកបញ្ច្រាសខ្យល់ ដោយអាចនឹងបង្កើនលទ្ធភាពមានជំងឺមហារីកទៅវិញ។ នេះជាមូលហេតុចម្បងមួយដែលក្រុមអ្នកជំនាញផ្តល់អនុសាសន៍ឱ្យតែស្ត្រីចាប់ពីវ័យ៥០ឆ្នាំឡើងទៅ ទៅធ្វើតេស្តថតសុដន់វិភាគរកជំងឺមហារីក ជារៀងរាល់ពីរឆ្នាំម្តងនោះ។ ចំណែកស្ត្រីវ័យក្មេង ត្រូវរំពឹងលើការវិភាគគ្លីនិក មានន័យថា ត្រូវតាមដានសុខភាពសុដន់ ដោយផ្ទាល់ភ្នែក ដោយខ្លួនឯង ឬដោយទៅជួបគ្រូពេទ្យជំនាញរោគស្ត្រី។ ចាប់ពីអាយុ២៥ឆ្នាំឡើងទៅ ស្ត្រីត្រូវចេះនិងឧស្សាហ៍ពិនិត្យមើលសុដន់ មើលរូបភាពខាងក្រៅ ក្រែងសុដន់មានទម្រង់ខុសប្រក្រតី។ នៅពេលឃើញមាន- ដុំ សាច់ពកនៅក្នុងសុដន់ ឬនៅតំបន់ក្រោមឃ្លៀក - មានស្នាមក្រហម ឬស្បែកសុដន់ឡើងពណ៌លឿង - ក្បាលដោះប្រទាញប្រទង់ លិប ខុសប្រក្រតី ឬមានហូរទឹកដោះ ត្រូវរួសរាន់ទៅជួបគ្រូពេទ្យជំនាញភ្លាម។ បន្ថែមពីលើការតាមដានស្ថានភាពសុដន់ ស្ត្រីអាយុក្រោម៥០ឆ្នាំ ត្រូវគិតគួរត្រួតពិនិត្យសុដន់ខ្លួនឯងដោយការចុចស្ទាបឱ្យបានសព្វជ្រុងជ្រោយ ត្រង់តំបន់ដោះនិងជុំវិញដោះរហូតដល់ក្រោមឃ្លៀក យ៉ាងហោចណាស់ម្តងក្នុងមួយឆ្នាំ។ ណែកស្ត្រីចាប់ពី៥០ឆ្នាំឡើងទៅក៏មិនត្រូវធ្វេសប្រហែសដែរ ត្រូវឧស្សាហ៍ចុចស្ទាបសុដន់ ក្នុងចន្លោះពេលរង់ចាំទៅធ្វើការកៀបថតសុដន់ ជាថ្មី។ វិធីចុចស្ទាបសុដន់ ត្រូវធ្វើនៅពេលទើបអស់រដូវភ្លាម និងយ៉ាងដូច្នេះ៖ ហេតុអ្វីករណីមហារីកសុដន់កើនឡើងជាលំដាប់ លើស្ត្រីវ័យក្មេង? ករណីស្ត្រីវ័យក្មេងកើតមហារីកសុដន់វ័យក្មេង ហាក់កើនឡើងជាលំដាប់មែន។ ប៉ុន្តែ ក្រុមគ្រូពេទ្យមិនចង់ស្រែកអាសន្នភ្លាម និងយល់ថាមិនមែនជាកំណើនជាពិសេសប៉ះពាល់តែករណីជំងឺមហារីកសុដន់លើស្ត្រីវ័យក្មេងទេ តាមការពិតទៅនោះ កំណើនជំងឺមហារីកបានកើនឡើងជាលក្ខណៈទូទៅ ក្នុងគ្រប់វ័យទាំងអស់ ដោយទំនងបណ្តាលមកពីរបៀរបបរស់របស់យើង។ គ្រប់ការសិក្សានិងការព្យាករណ៍វិទ្យាសាស្ត្រសុទ្ធតែ បង្ហាញថា ជំងឺមហារីកនឹងកើនឡើងខ្លាំង និងខ្លាំងគួរជាទីកត់សម្គាល់តែម្តងទៀតនៅ២៥ឆ្នាំខាងមុខ ជាមួយអត្រាមរណដ៏ខ្ពស់។ មហារីកសុដន់ ជាជំងឺពហុកត្តា មានន័យថា មានមូលហេតុច្រើនអាចបង្កើនហានិភ័យបណ្តាលឱ្យលេចជំងឺមហារីកឡើង។ ក្រៅអំពីកត្តាអាយុ និងហ្សែនពីកំណើត ដែលគេមិនអាចបញ្ចៀសបាន នៅមានកត្តាហានិភ័យនាំឱ្យកើតជំងឺមហារីកសុដន់ ច្រើនទៀតពាក់ព័ន្ធនឹងរបៀបរបបរស់នៅ ដូចជា ធាត់ជ្រុល ឡើងគីឡូ ក្រោយអស់រដូវ កង្វះសកម្មភាពកាយសម្បទា និងការបរិភោគសុរា អាល់កុល។ ឆាប់ពេញក្រមុំ ក៏ជាតត្តាហានិភ័យនៃជួយបង្កើនគ្រោះកើតជំងឺមហារីកសុដន់ដែរ។ ប្រវត្តិអ្នកជំងឺ ធ្លាប់មានមហារីកនៅប្រព័ន្ធបន្តពូជ ឬសុដន់ម្ខាងហើយ ងាយនឹងធ្លាក់ខ្លួនមានមហារីកនៅសុដន់ម្ខាងទៀត ដល់ទៅបួនដងលើសស្ត្រីដែលមានប្រវត្តិជំងឺសោះ។ ទិន្នន័យផ្សព្វផ្សាយក្នុងទំព័រទស្សនាវដ្តីវិទ្យាសាស្ត្រសុខាភិបាល The Lancet បានបញ្ជាក់ថាស្ត្រីទទួលថ្នាំអរមូនព្យាបាលអាការៈអស់រដូវ មានហានិភ័យខ្ពស់ខ្លាំង នឹងកើតជំងឺមហារីកសុដន់។ ថ្នាំពន្យារកំណើតមានជាតិអរមូន បង្កើនគ្រោះកើតជំងឺមហារីកសុដន់ដល់ទៅប្រមាណ២០%។ នេះបើតាមការសិក្សាដ៏ធំមួយលើស្ត្រីជិតពីរលាននាក់ក្នុងរយៈពេលមធ្យម១១ឆ្នាំ។ ផ្ទុយទៅវិញ ការក្រមានរដូវ (ពេញក្រមុំ) បានបង្កើតកូននៅមុនអាយុ២៥ឆ្នាំ និងបំបៅដោះកូនយ៉ាងហោច៦ខែ ព្រមទាំងឆាប់អស់រដូវទៅវិញ អាចការពារស្ត្រីបានច្រើនពីគ្រោះកាចមហារីកសុដន់៕

ដេកថ្ងៃមួយស្រលេតជាដំណោះស្រាយនៃវិបត្តិខ្វះដំណេក

2025-10-0107:54

កាលពីចុងខែកក្កដា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសុខាភិបាលបារាំង បានលើកទឹកចិត្តឱ្យក្រុមហ៊ុនសហគ្រាស និងស្ថាប័នសិក្សានានា ផ្តល់ឱកាសឱ្យបុគ្គលិកបានសម្រាកថ្ងៃមួយភ្លែត ដើម្បីបង្កើនសមត្ថភាព និងសក្តិសិទ្ធភាពការងារ។ គេងថ្ងៃតែមួយភ្លែតប៉ុណ្ណោះ មិនឱ្យលើស២០នាទីទេ។ តើត្រូវសម្រាកដូចម្តេច? ការសម្រាកថ្ងៃ ជាប្រពៃណីដ៏យូរលង់មកហើយ នៅតាមបណ្តាប្រទេសច្រើននៅអាស៊ី និងនៅប្រទេសចិន ដែលថែមទាំងមានចែងក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញតាំងពីឆ្នាំ ១៩៤៨មកផង។ នៅជប៉ុន មិនកម្រទេដែលក្រុមហ៊ុនតម្រូវឱ្យបុគ្គលិកសម្រាកថ្ងៃ។ Power Nap គុណប្រយោជន៍នៃដំណេកថ្ងៃ ក៏បានទទួលស្គាល់យ៉ាងទូលំទូលាយនៅសហរដ្ឋអាមេរិកដែរ។ នៅអឺរ៉ុប ទម្លាប់គេងថ្ងៃ មិនសូវមានគេនិយមប៉ុន្មានឡើយ បើទោះបីជាមានការសិក្សាច្រើនឡើងៗបានបញ្ជាក់អំពីគុណប្រយោជន៍នៃការគេងថ្ងៃចំពោះសុខភាព ជាទូទៅ និងចំពោះសមត្ថភាពបំពេញការងារក៏ដោយ។ ប្រទេសបារាំងក៏គ្មានច្បាប់ទាក់ទងនឹងការសម្រាកថ្ងៃនេះដែរ។ បារាំងទើបផ្តើមចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំង នឹងការសម្រាកថ្ងៃ តាំងពីផ្ទុះវិបត្តិកូវីដមក តែបារាំងមានច្បាប់ស្តីពីសិទ្ធិផ្តាច់ខ្លួនពីការងារ មិនឆ្លើយទូរស័ព្ទ មិនឆ្លើយអ៊ីមែល នៅម៉ោងឈប់ និងមានម៉ោងសម្រាកក្រោយបាយថ្ងៃត្រង់ ដែលអាចឱ្យបុគ្គលិកឆ្លៀតធ្មេចភ្នែកបានមួយភ្លែត។ ជាងនេះទៀត កាលពីចុងខែកក្កដា២០២៥ នៅក្នុងផែនការណែនាំអន្តរក្រសួងដើម្បីលើកកម្ពស់គុណភាពដំណេក រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសុខាភិបាលបារាំង លោកវេជ្ជបណ្ឌិត Yannick Neuder បានឯកភាពលើគំនិតផ្តួចផ្តើមដាក់ឱ្យមានការសម្រាកថ្ងៃនៅកន្លែងធ្វើការ និងសាលារៀន ពីព្រោះគុណភាពដំណេករបស់ប្រជាពលរដ្ឋបារាំង បន្តធ្លាក់ចុះជាលំដាប់។ ពលរដ្ឋធំពេញវ័យបារាំង សំរាន្តតិចជាងកាលពី ៥០ឆ្នាំមុន ចំនួនជាងមួយម៉ោងកន្លះ ពោលគឺមានដំណេកជាមធ្យមប្រមាណតែ៧ម៉ោង ក្នុងមួយយប់ និងជាងពាក់កណ្តាលរអ៊ូថាសំរាន្តមិនឆ្អែត មិនស្កប់ស្កល់។ កង្វះដំណេក ឬដេកមិនស្កប់ ជាប្រភពបង្កើនគ្រោះកើតជំងឺផ្លូវចិត្ត និងជំងឺសរសៃឈាមបេះដូង ព្រមទាំងជំងឺជាច្រើនផ្សេងទៀត។ ហើយបើតាមវិទ្យាស្ថានវិទ្យាសាស្ត្រនិងស្រាវជ្រាវសុខាភិបាលជាតិ ពលរដ្ឋបារាំងប្រមាណ២៨% សម្រាន្តមិនគ្រប់គ្រាន់ ដោយតិចជាងសេចក្តីត្រូវការរបស់សពាង្គកាយយ៉ាងហោចមួយម៉ោងក្នុងមួយយប់។ ៣០%នៃកុមារ និង៧០%នៃក្មេងជំទង់ គេងមិនគ្រប់គ្រាន់។ ហេតុដូច្នេះហើយបានជាលោករដ្ឋមន្ត្រីចង់ឃើញស្ថាប័នរដ្ឋ សាលារៀន ក្រុមហ៊ុនសហគ្រាសនានា នៅក្នុងស្រុកបារាំង បើអាចធ្វើទៅបាន គួរតែរៀបចំឱ្យមានកន្លែងសម្រាប់បុគ្គលិកសម្រាកថ្ងៃ បានមួយភ្លែត។ “ត្រូវធ្វើយ៉ាងណាឱ្យក្មេងបានសម្រាកថ្ងៃខ្លះ ព្រោះវាសំខាន់ខ្លាំងមែនទែនសម្រាប់សុខភាព ហើយក្រុមហ៊ុនសហគ្រាសនានាក៏គួរតែគិតគូរធ្វើដែរ។ មិនមែនជាកាតព្វកិច្ចផ្តល់ដោយក្រសួងសុខាភិបាលតម្រូវឱ្យនិយោគជកបំពេញទេ ប៉ុន្តែជាអនុសាសន៍ ដែលបើអាច ក្រុមហ៊ុនសហគាសគួរតែរៀបចំឱ្យបន្ទប់ ឬកន្លែងស្ងប់ស្ងាត់សម្រាប់ឱ្យបុគ្គលិកបានគេងថ្ងៃមួយភ្លែត។ នេះក៏មិនមែនជាវិធានការចាំបាច់ដាក់តម្រូវលើក្រុមហ៊ុនឱ្យប្រឹងធ្វើហួសលទ្ធភាពដែលមានដែរ។ គឺគ្រាន់តែជាការលើកទឹកចិត្តដល់ក្រុមហ៊ុន ក្នុងក្របខ័ណ្ឌនៃទំនួលខុសត្រូវ និងការចេះគិតគូរអំពីផាសុកភាពរបស់បុគ្គលិក។ មានក្រុមហ៊ុនច្រើនហើយបានចាប់ផ្តើមពិចារណាសំណើនេះហើយ។ នេះបើតាមប្រសាសន៍របស់លោករដ្ឋមន្ត្រីទៅកាន់អ្នកសារព័ត៌មានកាលពីថ្ងៃទី២២កក្កដា២០២៥។ ដូចម្តេចដែលហៅថា សម្រាកថ្ងៃមួយភ្លែត? តើការគេងថ្ងៃមួយភ្លែត ផ្តល់គុណប្រយោជន៍សម្រាប់សុខភាពយ៉ាងណា? យើងធ្លាប់ឮជាញយពាក្យថា មីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ តែពេលនេះ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសុខាភិបាលបារាំងបានប្រើពាក្យ មីក្រូដំណេក ដោយសំដៅទៅលើរយៈពេលដ៏ខ្លីនៃការសម្រាកថ្ងៃមួយភ្លែត ដើម្បីស្រូបកម្លាំងនិងបំពេញកង្វះដំណេកកាលពីពេលយប់។ សម្រាប់លោកវេជ្ជបណ្ឌិតជារដ្ឋមន្ត្រី មីក្រូដំណេកថ្ងៃ អាចជាដំណោះស្រាយមួយនៃករណីខ្វះដំណេកនៅពេលយប់។ អ្នកជំនាញផ្នែកដំណេក ក៏ធ្លាប់អះអាងជារហូតមកដែរថា ប្រសិនបើសេចក្តីត្រូវការផ្នែកដំណេកនៅពេលយប់មិនបានបំពេញឱ្យគ្រប់គ្រានទេ ការសម្រាកថ្ងៃដែលត្រូវមានរយៈពេលយ៉ាងខ្លីបំផុតត្រឹមពី១៥ទៅ២០នាទី នឹងផ្តល់គុណប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់ ក្នុងការពង្រឹងស្មារតីនិងបង្កើនសមត្ថភាពប្រសិទ្ធភាពការងារ។ គុណប្រយោជន៍នៃការសម្រាកថ្ងៃ មានច្រើនប្លែកៗគ្នា តែសំខាន់។ បើតាមការសិក្សារបស់ក្រុមភ្នាក់ងារណាសា ការដេកថ្ងៃ២០នាទី បង្កើនសមត្ថភាពការងារ៣៤% បង្កើនស្មារតីប្រុងប្រយ័ត្នបាន៥៤%។ សម្រាកថ្ងៃ១៥នាទី អាចបញ្ចៀសគ្រោះងងោកងងុយ (ពុលបាយ) នៅពីរម៉ោងក្រោយបាយថ្ងៃរួច។ ដោយអាចបង្កើនស្មារតីប្រុងប្រយ័ត្ន ការគេងថ្ងៃ បានជួយកាត់បន្ថយហានិភ័យបុគ្គលិកជួបគ្រោះថ្នាក់នៅកន្លែងធ្វើការបានយ៉ាងច្រើនគួរជាទីកត់សម្គាល់។ ផ្តល់ពេលវេលាឱ្យសម្រាកនិងបានសម្រាកថ្ងៃតែមួយភ្លែត ស្ត្រេសរបស់បុគ្គលិកនឹងធា្លក់ចុះអស់មួយចំនួន។ បើស្ត្រេសចុះថយ នោះបុគ្គលិកនឹងធ្វើការបានល្អជាងមុន ហើយមិនសូវធ្លាក់ក្នុងគ្រោះមានជំងឺក្នុងអាជីព ដូចយ៉ាងជំងឺបាក់ទឹកចិត្តលែងចង់ធ្វើការ បឺនអៅ ហើយយប់ឡើង ពួកគេអាចនឹងសម្រាន្តលក់បានច្រើន ដោយមិនសូវមានស្ត្រេសសល់ពីថ្ងៃ។ ម្យ៉ាងទៀត សម្រួលឱ្យបុគ្គលិកអាចដេកថ្ងៃ ជាកត្តាដ៏ទាក់ទាញពិតៗសម្រាប់បុគ្គលិក ព្រោះការសម្រាកថ្ងៃ ជានិម្មតរូបនៃការគិតគូរដល់គុណតម្លៃការងារឱ្យបានប្រសើរឡើង និងប្រសើរជាងការរៀបចំឱ្យមានល្បែងកំសាន្តបន្ធូរអារម្មណ៍ ក្នុងកន្លែងធ្វើការទៅទៀត។ ប៉ុន្តែសូមប្រយ័ត្ន និងត្រូវមានទំនួលខុសត្រូវ ព្រោះនៅក្នុងក្រុមហ៊ុនតែងមានអ្នកនិយមត្រូវការសម្រាកថ្ងៃនិងអ្នករិះគន់ប្រឆាំងនឹងការសម្រាកថ្ងៃ។ ដូច្នេះ ត្រូវប្រព្រឹត្តប្រកបដោយទំនួលខុសត្រូវ។ សូមចងចាំឱ្យច្បាស់ថា ការសម្រាកថ្ងៃ ដែលនាំមកនូវគុណភាព និងគុណប្រយោជន៍សម្រាប់សុខភាព មិនត្រូវវែងដល់រាប់ម៉ោងទេ។ ១០ ទៅ២០នាទីយ៉ាងច្រើន។ តើធ្វើដូចម្តេចទើបអាចសម្រាន្តលក់លឿន និងតែមួយភ្លែត? បើតាមលោក Maxime Elbaz បណ្ឌិតផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រប្រព័ន្ធប្រសាទ ជំនាញខាងដំណេក មានវិធីសាស្ត្រជួយឱ្យដេកថ្ងៃឆាប់លក់និងតែមួយភ្លែត។ នោះគឺវិធីសាស្ត្រ "Napspresso" ដែលជាការផ្គុំក្នុងភាសាអង់គ្លេស រវាង ពាក្យ "nap"ដេកថ្ងៃ និង espresso និងដែលមានន័យថា ដំណេកថ្ងៃប្រកបដោយអំណាច ឬអំណាចនៃការគេងថ្ងៃ។ មុនទៅទម្រេតគេងថ្ងៃ សូមពិសាកាហ្វេខ្មៅអិចប្រេសូមួយពែង។ ២០នាទីក្រោយកាហ្វេចាប់បញ្ចេញឥទ្ធិពល ហើយនឹងរំញោចដាស់អ្នកឱ្យភ្ញាក់ពោរពេញទៅដោយកម្លាំងពលំហើយ។ ដើម្បីលក់ឆាប់ ត្រូវធ្វើតាមយោធាបារាំង ដោយផ្តោតលើដង្ហើម។ ត្រូវស្រមៃថាយើងគូសរូបការ៉េ ក្នុងខួរក្បាល។ បន្ទាប់មកដកដង្ហើមបួនវិនាទី ដោយគិតគូសជ្រុងម្ខាង។ ឈប់ដកដង្ហើមបួនវិនាទី ដោយគិតស្រមៃគូសជ្រុងការ៉េម្ខាងទៀត។ ដកដង្ហើមវិញបួនវិនាទី ដើម្បីគូសម្ខាងជ្រុងមួយទៀត និងអត់ដង្ហើមបួនវិនាទីទៀតដើម្បីបង្ហើយជ្រុងការ៉េចុងក្រោយ។ រួចសម្រាក៥វិនាទី ហើយគិតគូរការ៉េសាឡើងវិញដដែលៗ ១២ដង អ្នកនឹងលក់។ តែត្រូវឱ្យលក់យ៉ាងយូរ២០នាទី។ បើលើសដេកជ្រុលលើសពី៣០នាទី នោះមិនល្អទេ។ អ្នកនឹងងើបឡើងសើងមម៉ើងលែងធ្វើការកើត។ នេះជាការដាស់តឿនរបស់លោក Maxime Elbaz ដដែល៕

ខ្យល់ពុលក្នុងបរិយាកាសបង្កើនគ្រោះកើតជំងឺវង្វេងវង្វាន់

2025-09-2709:00

នៅក្នុងរបាយការណ៍ចេញផ្សាយកាលពីឆ្នាំមុន អ្នកស្រាវជ្រាវបានផ្តល់សេចក្តីសន្និដ្ឋានរួចហើយថា ការស្រូបខ្យល់ពុលអាចបំផ្លាញសុខភាពខួរក្បាល។ ការសិក្សាថ្មី ក្នុងទ្រង់ទ្រាយធំខ្លាំង បានបញ្ជាក់បន្ថែមដោយចំៗ ថាខ្យល់កខ្វក់ក្នុងបរិយាកាសអាចបង្កើនគ្រោះហានិភ័យនាំឱ្យកើតជំងឺវង្វេងវង្វាន់អាល់ហ្សៃម៉ែរ។ ជំងឺវង្វេងវង្វាន់ជាអាការៈរោគដែលលេចឡើងដោយយឺតៗ ហើយដោយគ្មានថ្នាំព្យាបាលប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ទេ រហូតមកទល់នឹងពេលនេះម៉ោងនេះ។ នៅដើមខែកញ្ញានេះ អាជ្ញាធរសុខាភិបាលបារាំង ក៏ទើបផ្តល់សេចក្តីសម្រេចចិត្តបដិសេធមិនឱ្យប្រើប្រាស់ថ្នាំ Lecanemab ចំពោះអ្នកជំងឺវង្វេងវង្វាន់ដំណាក់កាលដំបូងទេ។ មានន័យថា ថ្នាំប្រឆាំងនឹងជំងឺវង្វេងវង្វាន់មួយនេះមិនអាចធ្វើចរាចរណ៍នៅក្នុងប្រទេសបារាំងទេ ក្នុងពេលភ្លាមៗនេះ បើទោះបីជាអឺរ៉ុបផ្តល់ការអនុញ្ញាតរួចហើយក៏ដោយ។ សមាគមក្រុមអ្នកជំងឺនិងអ្នកជំនាញខ្លះ ខកចិត្តយ៉ាងខ្លាំង ប៉ុន្តែសម្រាប់អាជ្ញាធរជាន់ខ្ពស់បារាំង ថ្នាំLecanemab (liqembi) គ្មានប្រសិទ្ធភាពគ្រប់គ្រាន់ និងផ្តល់ផលរំខានច្រើនជាងផលល្អដល់អ្នកជំងឺ។ សូមរំលឹកថា ជំងឺវង្វេងវង្វាន់ មានច្រើនទម្រង់ណាស់។ ជួនចាប់ផ្តើមឡើងដោយលក្ខណៈមិនច្បាស់ ប៉ះពាល់ដល់ផ្នែកបញ្ញាញាណ ដល់ការចងចាំ និងជួនមានអមដោយការផ្លាស់ប្តូរអត្តចរិក ក្លាយជាមនុស្សលែងមានឆន្ទៈ រួចភ្លេចរឿងរាវទើបកើតឡើងថ្មី ភ្លេចថ្ងៃភ្លេចខែ ភ្លេចពេលវេលា ភ្លេចកូនភ្លេចចៅ ភ្លេចបាយភ្លេចទឹក និងវង្វេង។ ជំងឺអាល់ហ្សៃម៉ែរ ដែលជាមូលហេតុចម្បងមួយនៃការបាត់បង់ការចងចាំ កើតមានកាន់តែច្រើនឡើងៗនៅលើពិភពលោក ក្នុងបរិមាណជាច្រើនសិបលាននាក់ណាស់។ បច្ចុប្បន្ន មានមនុស្សប្រមាណ៥៧លាននាក់ មានជំងឺវង្វេងភ្លេចភ្លាំង ដែលបណ្តាលមកពីកោសិកាប្រព័ន្ធប្រសាទក្នុងខួរក្បាលដាច់ ឬខូចខាតលែងប្រទាក់គ្នាល្អ។ អាយុ (ភាពចាស់ជរា) ជាមូលហេតុសំខាន់ដែលគេបានដឹងយ៉ាងជាក់ច្បាស់ និងដែលគេមិនអាចបញ្ចៀសបានទេ ប៉ុន្តែបញ្ហាដ៏គួរឱ្យព្រួយបារម្ភបំផុតមួយដែលនាំឱ្យងាយកើតជំងឺវង្វេងវង្វាន់ថែមទៀតនោះ ជាកត្តាដែលគេអាចបញ្ចៀសបាន។ នៅចន្លោះពីឆ្នាំ២០១៧ ដល់ឆ្នាំ២០២០ គណៈកម្មការLancet ដែលបានចងក្រងទុកនូវគ្រប់ព័ត៌មានទាក់ទងនឹងជំងឺអាល់ហ្សៃម៉ែរ បានរាប់ឃើញមានកត្តាហានិភ័យ១២មុខនាំឱ្យមានជំងឺវង្វេងវង្វាន់។ ខ្យល់ពុលស្ថិតក្នុងចង្កោមកត្តាហានិភ័យមួយដែរ។ ខ្យល់ពុលក្នុងបរិយាកាស មានឈ្មោះមិនល្អសោះ។ នៅក្នុងការសិក្សានោះ គេបានសន្និដ្ឋានរួចហើយថា ខ្យល់ពុលក្នុងបរិយាកាសដែលមនុស្សយើងដកដង្ហើមស្រូបចូលជារៀងរាល់ថ្ងៃ មិនត្រឹមតែធ្វើឱ្យប្រលាក់ខូចសួត និងប្រព័ន្ធផ្លូវដង្ហើមទេ តែថែមទាំងអាចបំផ្លាញសុខភាពខួរក្បាលទៀត។ ខ្យល់នាំឱ្យឆាប់ភ្លេចភ្លាំង? ឥលូវ ការព្រួយបារម្ភរីកកាន់តែធំ ព្រោះបើតាមការសិក្សាខ្នាតអន្តរជាតិ ដ៏ធំបំផុតមិនធ្លាប់មានទើបចេញផ្សាយនាពេលថ្មីៗចុងក្រោយនេះ នៅក្នុងទំព័រទស្សនាវដ្តីវិទ្យាសាស្ត្រដ៏ល្បីល្បាញ The Lancet ដដែលបានបញ្ជាក់បន្ថែមអំពីចំណងទំនាក់ទំនងរវាងខ្យល់ពុលក្នុងបរិយាកាស និងសុខភាពខួរក្បាល។ ខ្យល់ពុលអាចវាយប្រហារដល់ខួរក្បាល ដោយបង្កើនគ្រោះហានិភ័យកើតជំងឺខូចខួរក្បាលបាត់ការចងចាំ និងជំងឺវង្វេងវង្វាន់។ នេះបើតាមប្រភពដដែល។ ទិន្នន័យវិភាគដ៏ធំមិនធ្លាប់មាន ដែលជាការប្រមូលផ្តុំការសិក្សាចំនួន៥១លើមនុស្សជិត៣០លាននាក់នៅលើពិភពលោក រស់នៅជាពិសេសក្នុងបណ្តាប្រទេសជឿនលឿនមានចំណូលខ្ពស់ នៅទ្វីបអាមេរិក ទ្វីបអឺរ៉ុប និង អាស៊ី បានចង្អុលបង្ហាញឱ្យឃើញថាមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធរវាងហានិភ័យធ្លាក់ខ្លួនវង្វេងនិងការស្រូបខ្យល់ពុលមានធាតុល្អិតឆ្មារនិចល ក្នុងខ្យល់បរិយាកាស។ ធាតុពុលក្នុងបរិយាកាសបីយ៉ាងចម្បងគេ កំពុងជាប់សង្ស័យខ្លាំងជាងគេថាជាដើមហេតុនាំឱ្យមានជំងឺវង្វេងវង្វាន់។ នោះគឺ ធាតុល្អិតឆ្មារខ្លាំង ក្រោម2,5PM អាចបង្កើនគ្រោះហានិភ័យដល់ទៅ១៧% ធាតុពុលឌីអុកស៊ីតដាហ្សូត ៣% និងផ្សែងឡាន ផ្សែងអុស ផ្សែងហ្កាស ១៣% បើជាតិពុលនោះមានកំហាប់ក្នុងបរិយាសស្ថិតក្នុងចន្លោះ១០µg/m³។ ធាតុពុលទាំងនេះមានប្រភពហុយចេញចរាចរណ៍លើផ្លូវថ្នល់ ពីបំពុងផ្សែងឡាន មជ្ឈមណ្ឌលអគ្គីសនី ធូលី ឬក៏ផ្សែងពុលចេញពីចំហេះឧស្សាហកម្ម ប្រេងធ្យូងថ្ម ឧស្ម័ននិង ចំហេះក្នុងផ្ទះ ការដុតធ្យូង ឬឧសចម្អិតម្ហូបឬកម្តៅផ្ទះ។ ខ្យល់ពុលប្រភេទទាំងអស់នេះ ទំនងជាមានពាក់ព័ន្ធខ្លាំងនឹងការភ្លេចភ្លាំងវង្វេងដោយចរន្តឈាមមិនអាចហូរបានល្អនៅក្នុងខួរក្បាល ពោលគឺធ្វើឱ្យមានជំងឺវង្វេងវង្វាន់អាល់ហ្សៃម៉ែរ ដែលជាទម្រង់នៃចង្កោមជំងឺខូចខួរក្បាលភ្លេចភ្លាំង ដែលកើតមានជាញឹកញាប់ជាងគេ។ ខ្យល់ពុលក្នុងបរិយាកាសមិនមែនគ្រាន់តែជាបញ្ហាបរិស្ថានទេ តែជាការគំរាមកំហែងយ៉ាងខ្លាំងក្លា និងខ្លាំងឡើងៗសម្រាប់សុខភាពខួរក្បាល។ នេះបើតាមប្រសាសន៍របស់លោកវេជ្ជបណ្ឌិត អ្នកទទួលខុសត្រូវផ្នែកស្រាវជ្រាវជំងឺវង្វេងវង្វាន់ អាល់ហ្សៃម៉ែរ នៅអង់គ្លេស។ ប៉ុន្តែអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រនៅពុំទាន់យល់អំពីយន្តការជាក់ស្តែង និងមិនទាន់កំណត់បានអំពីរយៈពេល ថាតើការស្រូបខ្យល់ពុលយូរប៉ុនណា ទើបត្រូវធ្លាក់ខ្លួនឈឺភ្លេចភ្លាំង ហើយប្រភេទធាតុពុលណាគ្រោះថ្នាក់ជាងគេសម្រាប់សុខភាពចងចាំរបស់ខួរក្បាលទេ។ គេក៏មិនដឹងថាតើក្រុមមនុស្សក្នុងវ័យណាងាយរងគ្រោះជាងគេដែរ។ អ្នកជំនាញបានត្រឹមតែរកឃើញថា ខ្យល់ពុលអាចបង្កឱ្យមានអាការៈរលាក និងអាចបំផ្លាញកោសិការខួរក្បាល អាដេអិន ឱ្យខូច។ កោសិកាខួរក្បាល និងអាដេអិនរងការខូចខាត ជាបាតុភូតពីរនាំឱ្យលេចរោគភ្លេចភ្លាំង វង្វេង និងធ្វើឱ្យជំងឺភ្លេចវង្វេងលូតលាស់ទៅមុខ។ សរីរាង្គកាយមនុស្សគ្មានប្រព័ន្ធការពារខ្លួនប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពចាំរារាំងធាតុល្អិតមហាតូចឆ្មារ ដែលមនុស្សខ្លួនឯងជាអ្ននកបំពុលបរិយាកាសខាងក្រៅ។ ដោយហេតុថា នៅឆ្នាំ២០៥០ ចំនួនអ្នកមានជំងឺវង្វេងវង្វាន់អាចឡើងដល់១៥២លាន៨សែននាក់ អ្នកដឹកនាំការសិក្សាបានអំពាវនាវឱ្យមានសកម្មភាពលឿនរហ័សក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងជំងឺអាល់ហ្សៃម៉ែរ ដោយផ្តល់អនុសាសន៍ ដោយ កំរិតបទដ្ឋានបញ្ចេញផ្សែងពុលយ៉ាងតឹងតែងបំផុតុ។ ត្រូវមាននយោបាយដៅឱ្យចំទិសលើមធ្យោបាយដឹកជញ្ជូន និងឧស្សាហកម្មបញ្ចេញផ្សែងពុលខ្លាំង និងដាក់ឱ្យដំណើរការនយោបាយតំបន់ នយោបាយអន្តរជាតិប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងផ្សែងពុលប្រកបដោយសមធម៌។ ការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងកត្តាហានិភ័យនៃជំងឺអាល់ហ្សៃម៉ែរ ទំនងជាមធ្យោបាយល្អជាងការចំណាយអភិវឌ្ឍថ្នាំព្យាបាលដែលគ្មានផ្តល់ក្តីសង្ឃឹមសោះរហូតមកទល់ពេលនេះ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ការវែករកជំងឺអាល់ហ្សែម៉ែរទៀតសោត ក៏ត្រូវការចំណាយពេលវេលាច្រើន ខ្លះទាល់តែរាប់ឆ្នាំ និងជួបវេជ្ជបណ្ឌិតឯកទេសរាប់សិបនាក់ ទម្រាំអាចកំណត់បានថាជាជំងឺអាល់ហ្សៃម៉ែរ។ បើតាមសហនិពន្ធការសិក្សា លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះ សឱ្យឃើញអំពីភាពចាំបាច់នៃដំណោះស្រាយដែលត្រូវភ្ជាប់ជាមួយវិធីការពារកុំឱ្យធ្លាក់ខ្លួនឈឺភ្លេចភ្លាំង។ ការពារជំងឺខូចខួរក្បាលភ្លេចភ្លាំង មិនមែនជាទំនួលខុសត្រូវផ្នែកថែទាំព្យាបាលសុខភាពទេ តែក៏ត្រូវមានការពង្រឹងនយោបាយនគរូបនីយកម្ម មធ្យោបាយដឹកជញ្ជូន និងវិន័យបរិស្ថាន ដែរ៕

តើមានដំណោះស្រាយប្រឆាំងនឹងអាការៈស្រៀវធ្មេញទេ?

2025-08-2008:36

ទំពារទឹកកក ខាំការ៉េម ឬបរិភោគទឹកត្រជាក់ស្រេបពេលមេឃក្តៅខ្លាំង ឬបរិភោគទឹកក្តៅពេលអាកាសធាតុត្រជាក់ ជាចំណង់មួយដែលអាចលេចឡើងលើមនុស្សគ្រប់រូប។ ប៉ុន្តែភាពរីករាយអាចក្លាយជាទុក្ខភ្លាមនៅពេលដាក់ចំណីទាំងនោះចូលទៅដល់ក្នុងមាត់ ស្រាប់ឈឺធ្មេញយ៉ាងខ្លាំង។ អាការៈឈឺធ្មេញបែបនេះ បណ្តាលមកពីមានបញ្ហាស្រៀវធ្មេញ។ នៅប្រទេសបារាំង មួយភាគបួននៃមនុស្សពេញវ័យ មានបញ្ហាឈឺស្រៀវធ្មេញនេះ។ ហេតុអ្វីធ្មេញមានអាការៈរោគបែបនេះ និងតើត្រូវធ្វើដូចម្តេច? ឈឺធ្មេញជាអាការៈដែលពិបាកទ្រាំណាស់ជាទូទៅ។ មូលហេតុនៃការឈឺធ្មេញក៏មានច្រើនយ៉ាង។ ជាញឹកញយអាការៈឈឺធ្មេញ តែងចាប់ឡើងភ្លាមៗ និងតិចតួចដែលឈឺម្តងបន្តិចៗ។ ការឈឺធ្មេញ អាចគ្រាន់តែជាឈឺបែបរំខាន ទៅជាការឈឺខ្លាំង ចាប់ខ្ទោកៗ ខ្លាំងឡើងៗ ឬឈឺងំ រាលដាលដល់ឈឺក្បាល ឈឺថ្គាម ឈឺត្រចៀក និងរំខានសកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃតែម្តង។ ការឈឺធ្មេញក៏អាចបណ្តាលមកពីធ្មេញប៉ះធាតុត្រជាក់ ក្តៅ ផ្អែម ឬជូរ។ ការឈឺស្រួចស្រាវ ទាំងធ្មេញមានដង្កូវស៊ីសោះបែបនេះ អាចជាអាការៈរោគស្រៀវធ្មេញ។ ឈឺធ្មេញ ស្រួចស្រាវ នៅពេលប៉ះជាតិត្រជាក់ ជាតិផ្អែម ឬក្តៅ ទាំងធ្មេញល្អចែស គ្មានដង្កូវស៊ីសោះ បណ្តាលមកពីអាការៈស្រៀវធ្មេញ អាចបង្អាក់ចំណង់ទទួលទាន និងរំខានការបរិភោគអាហារ និងភេសជ្ជៈច្រើនមុខណាស់។ ហេតុអ្វី ធ្មេញ ស្រៀវ ? ធ្មេញ ប្រៀបដូចជាស៊ុត។ ពងមាន់ពងទា មានសម្បកក្រៅរឹងសម្រាប់ការពារ។ ចំណែកធ្មេញក៏មានស្រទាប់ក្រៅរឹងសម្រាប់ការពារដែរ ដែលគេហៅតាមភាសាបច្ចេកទេសថា កាចាធ្មេញ។ កាចាធ្មេញនេះមានសភាពរឹងដូចពេជ្រនិងធន់ខ្លាំងណាស់។ ប៉ុន្តែវាងាយនឹងខូច ហើយមិនអាចធន់នឹងជាតិស្ករ ដែលបំប្លែងទៅជាអាស៊ីតនិងមីក្រុបអាស៊ីតបានទេ។ ជាប់នឹងស្រទាប់កាចា គឺសាច់ធ្មេញ បើប្រៀបទៅនឹងស៊ុត គឺពងស។ សាច់ធ្មេញមិនសូវមានធាតុរ៉ែទេ ព្រោះវាជាភាគមួយនៃសរីរាង្គមនុស្ស។ ៣២%នៃសាច់ភ្លុកជាសរីរាង្គរបស់យើង មានន័យថាបើប៉ះ យើងនឹងឈឺ។ នៅក្នុងសាច់ធ្មេញ មានកូនបំពង់ ផ្ទុកសរសៃញាណ ជាច្រើន ប្រទាក់តភ្ជាប់ទៅសរសៃធ្មេញ ដែលស្ថិតនៅចំកណ្តាល (ស្នូល)នៃធ្មេញ។ សរសៃធ្មេញនេះទន់ និងជាអ្នកចិញ្ចឹមធ្មេញ ដែលបើប៉ះពាល់ត្រូវវា ក៏នឹងបង្កឱ្យឈឺខ្លាំងណាស់។ ក្នុងមួយតួធ្មេញ មានតែផ្ទៃខាងក្រៅ ឬកាចាធ្មេញទេ ដែលគ្មានញាណ ប៉ះមិនឈឺ រឹងអាចទ្រាំទ្រនឹងធាតុត្រជាក់ក្តៅគ្រប់បែបយ៉ាង។ កាចានេះជាអ្នកការពារស្រោបសាច់ធ្មេញ ត្រង់ផ្នែកដុះចេញមកក្រៅ ផ្នែកដែលគេមើលឃើញនៅពេលសើច ពេលនិយាយ និងដែលជួបប៉ះពាល់នឹងចំណីអាហារដោយផ្ទាល់។ ចំណែកសាច់ធ្មេញ នៅផ្នែកខាងឫសធ្មេញវិញ បានទទួលការគ្របការពារដោយឆ្អឹង និងអញ្ចាញ។ ដូច្នេះចំពោះអ្នកមានសុខភាពមាត់ធ្មេញល្អ សាច់ធ្មេញត្រូវបានការពារយ៉ាងល្អដោយកាចា និងអញ្ចាញ និងគ្មានជំនួបជាមួយអ្វីៗនៅក្នុងមាត់ទេ។ ប៉ុន្តែជួនទៅ កាចាស្រាប់តែសឹករិចរិល រងការបំផ្លាញ ឬអញ្ចាញសន្តក គឺនៅពេលនោះហើយដែលអាការៈឈឺស្រៀវធ្មេញ ចាប់លេចឡើង ព្រោះសាច់ធ្មេញមានទំនាក់ទំនងដោយផ្ទាល់ជាមួយប្រអប់មាត់ ។ ដូច្នេះ នៅពេលមានសកម្មភាពអ្វីតែបន្តិចនៅក្នុងមាត់ មិនថាជាការដុះធ្មេញ ឬគ្រាន់តែដាក់ចំណីអាហារ ក្តៅ ត្រជាក់ ជូរផ្អែមចូលទេ ជាតិនោះនឹងជ្រាបដល់សាច់ធ្មេញភ្លាម ហើយញាណរបស់សាច់ធ្មេញចាប់ផ្តើមញោច ដែលស្តែងដោយការឈឺចាប់យ៉ាងស្រួចស្រាវ ឬញាក់ដល់ព្រឺស្បែកតែម្តង។ ដូចបានជម្រាបពីខាងដើមស្រាប់ កាចាធ្មេញជាស្រទាប់រឹងខ្លាំងណាស់ រុំស្រោបសាច់ធ្មេញមិនឱ្យអ្វីទៅប៉ះដល់ទេ។ តែកាចាធ្មេញអាចខូចខាតបានដោយយន្តការមេកានិកសឹករិចរិល ក្រោមកម្លាំងកកិតរាល់ថ្ងៃរបស់ច្រាស នៅពេលដុះធ្មេញខ្លាំងៗពេក ហើយសរសៃច្រាសរឹងខ្លាំង និងដោយដុះទទឹងធ្មេញ។ កាយវិការនេះអាចធ្វើឱ្យស្រទាប់ធ្មេញងាយដាច់ដាច ស្នាមរលកក្រោមកម្លាំងកកិត ដែលធ្វើឱ្យបរិស្ថានក្នុងមាត់ ទឹក ខ្យល់ ចំណីអាហារ ។ល។ អាចជ្រាបទៅប៉ះដល់សាច់ធ្មេញ និងនាំឱ្យឈឺឈៀប។ កត្តាទីពីរ ដែលអាចធ្វើឱ្យកាចាធ្មេញខូចខាតបានដែរនោះ គឺជាតិគីមី។ នៅពេលអ្នកឧស្សាហ៍ទទួលទានភេសជ្ជៈឬអាហារមានជាតិជូរខ្លាំង ដូចយ៉ាងភេសជ្ជៈ ទឹកក្រូច ទឹកកូកា ទឹកផ្អែមកំប៉ុង ញយៗ ជាប់ៗគ្នាច្រើនពេក ជាតិស្ករអាស៊ីតនោះនឹងទៅស៊ីកាចាធ្មេញ។ ជាតិអាស៊ីត ច្រាលពីក្នុងខ្លួន នៅពេលក្អួត ពេលចាញ់កូន ឬដោយបញ្ហាក្រពះ ក៏បំផ្លាញស្រទាប់កាចាធ្មេញខ្លាំងដែរ។ ក្រៅពីភាពសឹករិចរិលនៃធ្មេញ អញ្ចាញធ្មេញក៏អាចជាមូលហេតុនាំឱ្យស្រៀវធ្មេញដែរ។ ការដុះធ្មេញមិនត្រូវបានក្បួនបានធ្វើអញ្ចាញរបួស ឬរហើបមិនអាចការពារឬសធ្មេញបានជិតល្អ ក៏អាចធ្វើឱ្យលេចអាការៈស្រៀវធ្មេញបានដែរ។ ជួនកាលទៀត អញ្ចាញរួញរហើប ដោយហេតុតែធ្មេញកាន់ជាតិកំបោរខ្លាំង មានកំណកនិងបាក់តេរីរុំឈ្លានពានលើផ្ទៃនិងជើងធ្មេញ រហូតធ្វើឱ្យអញ្ចាញមានជំងឺរលាក រោលឡើងក្រហម ឡើងហើម និងចេញឈាម។ រោគរលាកអញ្ចាញនេះធ្វើឱ្យខូចនិងស្រកសាច់អញ្ចាញ។ អាការនេះ បើបណ្តោយមិនព្យាបាល បាក់តេរីនឹងវាយលុកចូលទៅឆ្អឹង ដែលក្លាយទៅជាជំងឺមួយទៀតមានឈ្មោះថា ជំងឺរាក់ស៊ី។ ជំងឺរាក់ស៊ីនឹងធ្វើឱ្យធ្មេញសណ្តកពីអញ្ចាញ ដែលដូចជាបើកចំហកាន់តែធំឱ្យឫសធ្មេញ (សាច់ធ្មេញ) នៅកណ្តាលវាលក្នុងមាត់។ នៅក្នុងមាត់យើង មានសុទ្ធតែមីក្រុប បាក់តេរីច្រើនណាស់។ ជារឿងធម្មតាតែដែលយើងរស់នៅជាមួយវា។ តែបាក់តេរីទាំងអស់នោះអាចនាំបញ្ហាដល់អញ្ចាញហើយដល់ធ្មេញ។ បើគ្មានការសម្អាតត្រឹមត្រូវទេ មីក្រុបទាំងអស់នោះមកកកផ្តុំកាន់តែច្រើនខ្លាំងឡើងៗ ក្លាយជាកំណកតោងនៅតាមជើងធ្មេញធ្វើឱ្យងាយរលាកអញ្ចាញ បើតោងជាប់ផ្ទៃស្រទាប់ធ្មេញ វានឹងចិញ្ចឹមដោយជាតិស្ករ រួចបំប្លែងទៅជាអាស៊ីត ស៊ីបំផ្លាញស្រទាប់ធ្មេញខាងក្រៅ។ សកម្មភាពស៊ីបំផ្លាញស្រទាប់កាចាដ៏រឹងអាចប្រើរយៈពេលយូរគួរសមដែរ ទម្រាំអាចទម្លាយស្រទាប់ការពារសាច់ធ្មេញបាន ដែលពេលនោះគេហៅថាដង្កូវស៊ីធ្មេញ។ សរុបទៅការស្រៀវធ្មេញអាចជាអាការៈដាស់ប្រាប់ថាធ្មេញអ្នកកំពុងមានរោគដង្កូវស៊ីធ្មេញ។ តើធ្វើដូចម្តេចទើបអាចកាត់បន្ថយអាការៈស្រៀវធ្មេញ? ដើម្បីបំបាត់អាការៈឈឺស្រៀវធ្មេញ គ្មានអ្វីក្រៅពីលុបបំបាត់ដើមហេតុ ដើម្បីដែលកុំឱ្យស្ថានភាពឈឺស្រៀវធ្លាក់ចុះធ្ងន់ធ្ងរទៀត ពោលគឺត្រូវព្យាបាលរោគរាក់ស៊ី និងប្តូរទម្លាប់ដុះធ្មេញ។ សូមប្រើច្រាស់ដែលមានសរសៃទន់ និងដុះធ្មេញពីលើចុះក្រោម សម្រាប់ធ្មេញលើ រួចពីក្រោមឡើងលើសម្រាប់ធ្មេញក្រោម មួយម្តងៗ ទាំងផ្នែកខាងក្នុងនិងផ្នែកខាងក្រៅក្រអូមធ្មេ ចំពោះការព្យាបាលបំបាត់អាការៈឈឺស្រៀវវិញ លោកអ្នកអាចស្វែងរកទិញទឹកខ្ពុរមាត់ ឬថ្នាំដុសធ្មេញប្រឆាំងការស្រៀវ ព្រោះវាមានផ្ទុកជាតិរ៉ែអាចទៅជួយបិទភ្ជិតចុងរន្ធនៃសាច់ធ្មេញកុំឱ្យជាតិអ្វីជ្រាបដល់។ នៅពេលដុសធ្មេញ ត្រូវបៀមទឹកថ្នាំដុសធ្មេញក្នុងមាត់មួយភ្លែតសិន កុំខ្ជាក់ចេញភ្លាម។ ធ្វើបែបនេះ ទើបធ្មេញអាចចាប់ស្រូបជាតិថ្នាំបានយូរ។ ជាចុងក្រោយ បើថ្នាំដុសធ្មេញនិងទឹកខ្ពល់មិនអាចជួយបានទេ មានតែទៅពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យធ្មេញ ដែលមានមធ្យោបាយច្រើន ដូចជាមានបិទវែកនីឱ្យធ្មេញ ឬព្យាបាលងរោគដង្កូវស៊ីធ្មេញ រោគអញ្ចាញតាមស្ថានការណ៍ជាក់ស្តែង៕

ចាក់ថ្នាំបង្ការជំងឺរលាកថ្លើម ជួយបញ្ចៀសគ្រោះកើតជំងឺមហារីកថ្លើម?

2025-08-0609:10

បើគ្មានយុទ្ធនាការចាក់ថ្នាំបង្ការជំងឺរលាកថ្លើមប្រភេទបេ និងចំណាត់ការផ្នែកសុខភាពសាធារណៈ ទប់ស្កាត់ជំងឺធាត់ជ្រុល និងការបរិភោគគ្រឿងស្រវឹងទេ ចំនួនអ្នកជំងឺមហារីកថ្លើមនឹងកើនឡើងពីរដង នៅឆ្នាំ២០៥០។ នេះបើតាមការសិក្សាអន្តរជាតិ ចេញផ្សាយនៅថ្ងៃអង្គារទី ២៨កក្កដា ២០២៥។ បច្ចុប្បន្ននេះ មហារីកថ្លើមជា ជំងឺមហារីកដែលសម្លាប់ជីវិតមនុស្សច្រើនជាងគេលំដាប់ទីបីនៅលើពិភពលោក និងជាជំងឺមហារីកដែលជាជួបប្រទះញឹកញយជាងគេលំដាប់ទី៦។ ចំនួនអ្នកជំងឺមហារីកថ្លើមអាចនឹងកើនឡើងទ្វេដងនៅឆ្នាំ២០៥០ ឬស្មើនឹងកំណើនអ្នកជំងឺមហារីកថ្លើមថ្មីចំនួន១លាន៥សែនពីរម៉ឺនករណី ក្នុងឆ្នាំ ហើយ១លាន៣សែន៧ម៉ឺននាក់នឹងត្រូវស្លាប់ដោយជំងឺមហារីកថ្លើមនេះ។ នេះបើតាមក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវជំងឺមហារីកពិភពលោក ដោយបញ្ជក់ថា ៨លើ១០នៃករណីមហារីកថ្លើម ជាប្រភេទមហារីក Carcinomes hépatocellulairesដែលមានកើតច្រើនជាពិសេសនៅអាស៊ី ខាងកើត អាហ្វ្រិកខាងជើង និងអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ ក្នុងកំរិតពិភពលោក អត្រាសង្ឃឹមរស់ បាន៥ឆ្នាំក្រោយធ្លាក់ខ្លួនមានជំងឺមហារីកថ្លើម មានត្រឹមតែប្រមាណពី៥ទៅ៣០%តែប៉ុណ្ណោះ។ ប៉ុន្តែ ការសិក្សាអន្តរជាតិដែលដឹកនាំដោយគណៈកម្មការជំនាញ៦ប្រទេស (ចិន អាមេរិក កូរ៉េខាងត្បូង អ៊ីតាលី និងបារាំង និងដែលមានចេញផ្សាយក្នុងទស្សនាវដ្តីវិទ្យាសាស្ត្រដ៏ល្បីល្បាញ The Lancet កាលពីថ្ងៃទី២៨កក្កដា២០២៥ បានផ្តល់ក្តីសង្ឃឹមថ្មី ក្នុងការទប់ស្កាត់ជំងឺមហារីកថ្លើម។ ប្រឈមនឹងជំងឺមហារីកថ្លើម ពិភពលោកចាំបាច់ត្រូវហ៊ាន ត្រូវតែមាននយោបាយ “បង្ការ” ប្រកបដោយមហិច្ឆតាខ្លាំង និងជាបន្ទាន់។ នេះបើតាមអនុសាសន៍របស់ក្រុមអ្នកជំនាញដដែល។ បើតាមការសិក្សារបស់អ្នកជំនាញក្រុមនេះ គេអាចបញ្ចៀសជំងឺមហារីកថ្លើម បានដល់៦០% នាពេលអនាគត តាមរយៈវិធានការការពារ មួយចំនួន ពីព្រោះ គេបានដឹងយ៉ាងច្បាស់ហើយថាជំងឺមហារីកថ្លើមបង្កឡើងដោយការបរិភោគសុរា ដោយជំងឺរលាកថ្លើមប្រភេទ បេ និងសេ ព្រមទាំងជំងឺធាត់ព្រមទាំងជំងឺទឹកនោមផ្អែម។ ជំងឺមហារីកថ្លើមបណ្តាលមកពីមូលហេតុពីរចុងក្រោយ គឺជាផលវិបាកនៃជំងឺដែលគេឱ្យឈ្មោះថ្មីថា ជំងឺថ្លើមពាក់ព័ន្ធនឹងដំណើរមិនប្រក្រតីនៃប្រព័ន្ធមេតាបូលិក ឬហៅកាត់ជាភាសាអង់គ្លេស MASLD (Metabolic dysfunction associated steatotic liver disseases) សម្រាប់មកជំនួសឈ្មោះជំងឺហៅពីមុនNash។ សម្រាប់អ្នកស្រាវជ្រាវ ទម្លាប់ហូបចុករបស់មនុស្សសម័យថ្មី ជះឥទ្ធិពលអាក្រក់ខ្លាំងណាស់ទៅលើសុខភាពថ្លើម។ ស្រា ស្រាបៀរ ស្រាខ្លាំង ស្រាស ស្រាក្រហម ស្រាសំប៉ាញ វីស្គី ... ជាដើមហេតុនៃមានជំងឺថ្លើមរ៉ាំរ៉ៃ រួចឈានទៅរកជំងឺក្រិនថ្លើម។ ជំងឺក្រិនថ្លើមបង្កើនគ្រោះកើតជំងឺមហារីកថ្លើមខ្លាំងណាស់ ។ នៅ ឆ្នាំ២០២២ ១៩%នៃជំងឺមហារីកថ្លើមបណ្តាលមកពីសុរា។ គ្រប់គ្នាបានដឹងអំពីគ្រោះថ្នាក់នៃអាល់កុល ឬសុរាចំពោះថ្លើម។ ប៉ុន្តែកត្តាមួយទៀតដែលមិនសូវសុះសាយក្នុងចំណោមមតិសាធារណៈ តែដើរតួនាទីសំខាន់នាំឱ្យមានជំងឺមហារីកថ្លើមខ្លាំងដែរនោះ គឺជំងឺMasld ឬNash។ លោក Hashem El-Serag សហនិពន្ធរបាយការណ៍ បានពន្យល់ប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានអាមេរិកថា នៅពេលអ្នកនិយាយអំពីជំងឺក្រិនថ្លើម មនុស្សភាគច្រើនគិតភ្លាមថាអ្នកជំងឺនោះធ្លាប់ផឹកច្រើន។ តែមានមនុស្សតិចតួចណាស់ បានដឹងអំពីថាជំងឺបណ្តាលមកពីដំណើរមិនប្រក្រតីនៃប្រព័ន្ធមេតាបូលិក Masld អាចនាំឱ្យមានជំងឺក្រិនថ្លើម និងជំងឺមហារីកថ្លើមនោះ។ តើអ្វីទៅជាជំងឺ Masld? Masld ជាជំងឺថ្លើមដែលមិនបណ្តាលមកពីការផឹកសុរា តែជាអាការៈជំងឺដែលសម្គាល់ដោយការកកក្តាំងដោយខ្លាញ់រុំរួតថ្លើមជិត។ ហេតុដូច្នេះហើយបានជាជំងឺនេះមានឈ្មោះសាមញ្ញមួយទៀត ថាជំងឺថ្លើមខ្លាញ់។ មួយភាគបីនៃមនុស្សធំពេញវ័យ នៅលើពិភពលោកមានជំងឺខ្លាញ់រុំថ្លើម ឬថ្លើមខ្លាញ់នេះ។ នេះបើតាមលទ្ធផលនៃការសិក្សាអន្តរជាតិដែលបញ្ជាក់ថា ជំងឺថ្លើមខ្លាញ់កំពុងមាននិន្នាការកើនឡើងខ្លាំងដែរ នៅអឺរ៉ុប និងនៅទ្វីបអាមេរិកខាងជើង។ អ្នកជំនាញ បានអះអាងថា អត្រាភាគរយនៃជំងឺថ្លើមខ្លាញ់ នឹងបន្តកើនឡើងនៅទូទាំងពិភពលោក ដោយហេតុតែមនុស្សប្តូរផ្លាស់របៀបរបបរស់នៅ។ ជំងឺខ្លាញ់រុំថ្លើម កំពុងក្លាយជាកត្តាស្នូលនៃការរាតត្បាតរបស់ជំងឺមហារីកថ្លើម ដោយហេតុតែពិភពលោកមានមនុស្សកើតរោគធាត់ចុកខ្លាញ់ និងជំងឺទឹកនោមផ្អែមកាន់តែច្រើនឡើងៗ ព្រមទាំងភាពចាស់ជរារបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។ នៅឆ្នាំ២០៥០ មួយភាគដប់នៃជំងឺមហារីកថ្លើមនឹងបណ្តាលមកពីជំងឺខ្លាញ់រុំថ្លើម។ ដោយលម្អិត មហារីកថ្លើមបណ្តាលមកពីជំងឺខ្លាញ់ថ្លើម មានកំណើន៣៥% បណ្តាលមកពីសុរ៉ា ២១,១%។ ក្រុមគណៈកម្មការជំនាញអន្តរជាតិ បានអំពាវនាវឱ្យគ្រូពេទ្យនិងអ្នកទទួលខុសត្រូវនយោបាយ ស្វះស្វែងបញ្ចៀបព័ត៌មាន ឱ្យមតិសាធារណៈបានយល់អំពីគ្រោះថ្នាក់ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរនៃជំងឺខ្លាញ់រុំថ្លើម ដើម្បីបញ្ចុះគ្រោះហានិភ័យកើតជំងឺមហារីកថ្លើម ឱ្យបាន ២ៗ ឬរហតដល់៥% នៅតំបន់ណាដែលអាចធ្វើបាន។ បើគេអាចសម្រេចកម្មវត្ថុរបស់អ្នកជំនាញបាន នោះគេនឹងអាចជួយមនុស្សបាន១៧លាន៣ដែននាក់ ឱ្យរួចផុតពីគ្រោះកាចមហារីកថ្លើម និងសង្គ្រោះជីវិតមនុស្សបាន១៥លាន១សែននាក់ នៅ២៥ឆ្នាំខាងមុខ។ ជាសរុប ដើម្បីកាត់បន្ថយបន្ទុកពិភពលោក ប្រឈមនឹងជំងឺមហារីកថ្លើម គណៈកម្មការជំនាញបានស្នើអនុសាសន៍ប្រមាណជាង១០ចំណុច ដែលផ្តោតខ្លាំងទៅលើការការពារនិងធ្វើតេស្តវែករកជំងឺ។ វិធីបង្ការដ៏ ប្រសើរជាងគេបំផុតគ្មានអ្វីក្រៅពី ការបញ្ចេញសកម្មភាពរាងកាយជាប្រចាំ។ ឈប់ទទួលទានសុរា អាល់កុល ចៀសវាងការបរិភោគផ្អែមពេកប្រៃពេក និងចាក់ថ្នាំបង្ការជំងឺរលាកថ្លើមប្រភេទបេ និងព្យាបាលជំងឺរលាកថ្លើមប្រភេទសេឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។ ថ្នាំបង្ការជំងឺរលាកថ្លើម វីរ៉ុសបង្កជំងឺរលាកថ្លើមប្រភេទបេ VHB និងរលាកថ្លើមប្រភេទសេ គឺជាដើមហេតុទីមួយនៃជំងឺមហារីកថ្លើម ហើយបន្តស្ថិតនៅលំដាប់ទីមួយដដែល នៅឆ្នាំ២០៥០។ នេះបើតាមក្រុមអ្នកជំនាញដដែល ដែលសន្និដ្ឋានថា ការចាក់ថ្នាំបង្ការមេរោគVHB លើទារកទើបនឹងកើតភ្លាម ជាវិធានការប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពបំផុតក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងជំងឺមហារីកថ្លើម។ នៅឆ្នាំ២០១៥ ការចាក់បង្ការលើទារកនិងក្មេងទើបនឹងកើត បានជួយមិនឱ្យមានករណីកើតជំងឺរលាកថ្លើមរ៉ាំរ៉ៃប្រភេទបេ បាន២១០លាននាក់ និងទំនងកាត់បន្ថយមរណភាពដោយជំងឺថ្លើមនេះ បានប្រមាណ១លាន១សែននាក់ពីនេះដល់ឆ្នាំ២០៣០។ បើមិនពង្រឹងការចាក់់ថ្នាំបង្ការទេ នោះជំងឺរលាកថ្លើមប្រភេទបេ អាចឆក់យកជីវិត១៧លាននាក់ នៅរវាងតែ១៥ឆ្នាំ (២០១៥-២០៣០)។ នេះបើតាមការសិក្សាដដែល។ ក៏ប៉ុន្តែគួរឱ្យសោកស្តាយ យុទ្ធនាការចាក់ថ្នាំបង្ការជំងឺរលាកថ្លើម នៅស្ទើរខ្លាំងណាស់ ជាពិសេសនៅក្នុងបណ្តាប្រទេសជាច្រើននៅទ្វីបអាហ្វ្រិក និងប្រទេសមានចំណូលទាប ដោយហេតុ ថ្នាំបង្ការជំងឹរលាកថ្លើមប្រភេទបេ មានតម្លៃខ្ពស់ ។ ម្យ៉ាងទៀត ពលរដ្ឋមិំនសូវចង់ចាក់ឮថ្នាំបង្ការក៏ព្រោះមិនដឹងអំពីប្រសិទ្ធភាពវា ហើយគ្មាននៅក្នុងកម្មវិធីជាតិ។ សូមរំលឹកថា ជំងឺរលាកថ្លើមប្រភេទបេ គ្មានថ្នាំព្យាបាលឱ្យជាទេ មានតែថ្នាំបង្ការ។ ចំណែកជំងឺរលាកថ្លើមប្រភេទសេ គ្មានថ្នាំបង្ការតែអាចព្យាបាលបាន។ ចិនជាប្រទេសដែលប្រមូលផ្តុំទៅដោយជំងឺមហារីកថ្លើមច្រើនជាង ក្នុងកំរិតប្រមាណ៤០%នៃជំងឺមហារីកថ្លើមសរុបនៅលើពិភពលោក ព្រោះចិនមានប្រេវ៉ាឡងជំង់ឺរលាកថ្លើមប្រភេទបេ ខ្ពស់ជាងបំផុតនៅលើភពផែនដី។

ផលប៉ះពាល់នៃសង្គ្រាមទៅលើសុខភាពផ្លូវចិត្ត

2025-07-3007:57

ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមនៅអាហ្វហ្កានីស្ថាន មានករណីទាហានអាមេរិកសម្លាប់ខ្លួន ជាមធ្យមម្នាក់ក្នុងមួយថ្ងៃ នៅឆ្នាំ២០១២។ នៅអ៊ីស្រាអែល មានទាហានច្រើននាក់ណាស់ ជួបវិបត្តិផ្លូវចិត្ត និងយ៉ាងហោច៤២នាក់បានធ្វើអត្តឃាត គិតចាប់តាំងពីសង្គ្រាមបានផ្ទុះឡើងនៅហ្កាហ្សា ដោយមានជំងឺបាក់ស្បាត។ តើអ្វីទៅជាជំងឺបាក់ស្បាត? ក្នុងមួយឆ្នាំៗ មានមនុស្សរាប់លាននាក់បានជួបស្ថានភាពអាក្រក់បន្ទាន់ ដូចយ៉ាងជម្លោះប្រដាប់អាវុធ និងមហន្តរាយធម្មជាតិ។ វិបត្តិទាំងនេះ ប៉ះពាល់ខ្លាំងណាស់ដល់ជីវិតគ្រួសារ ដោយធ្វើឱ្យមានការព្រាត់ប្រាស ដោយធ្វើឱ្យបាត់បង់ជីវិត បាត់បង់មធ្យោបាយនិងសេវាចាំបាច់សម្រាប់ជីវិត ព្រមទាំងបង្កផលវិបាកដល់សុខភាពផ្លូវចិត្តដែលមិនគួរមើលរំលងទេ។ អ្នកឆ្លងកាត់សង្គ្រាម ជម្លោះប្រដាប់អាវុធ ឬគ្រោះមហន្តរាយធំៗ តែងដិតដាមដោយអារម្មណ៍មិនល្អ ខ្វល់ខ្វាយអោបទុក្ខកង្វល់ ហើយនឹងរំសាយទៅវិញបន្តិចម្តងៗទៅតាមពេលវេលា និងភាពប្រសើរឡើងនៃស្ថានការណ៍។ តែមួយភាគតូច បានធ្លាក់ខ្លួនមានវិបត្តិសុខភាពផ្លូវចិត្តតែម្តង ក្នុងទម្រង់ជាជំងឺបាក់ទឹកចិត្ត ឬជំងឺបាក់ស្បាត Trouble de Stress post Traumatique(TSPT) ជាភាសាបារាំង ឬជាភាសាអង់គ្លេស Post traumatic stress disorder (PTSD)។ បើតាមរបាយការណ៍របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក ក្នុងចំណោមអ្នកឆ្លងកាត់សង្គ្រាម និងជម្លោះក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំ១០ឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ៥នាក់ មានម្នាក់ធ្លាក់ខ្លួនមានជំងឺថប់បារម្ភ បាក់ទឹកចិត្ត បាក់ស្បាត វិបត្តិបាយប៉ូឡា ឬជំងឺវិកលចរិក។ អង្គការសុខភាពពិភពលោកបានសម្គាល់ឃើញទៀតថា ប្រជាពលរដ្ឋរស់លើផែនដីប្រមាណ៧០% តែងបានជួបហេតុការណ៍ដែលនាំឱ្យមានភាពតក់ស្លុត យ៉ាងហោចណាស់ក៏ម្តងក្នុងមួយជីវិតរបស់ខ្លួន។ ប៉ុន្តែការធ្លាក់ខ្លួនឈឺ កើតជារោគចិត្ត រហូតក្លាយជាជំងឺបាក់ស្បាត ជាករណីភាគតិច ក្នុងចំនួនប្រមាណតែ៥,៦%ប៉ុណ្ណោះ។ ជាសរុប ៣,៩%នៃប្រជាជននៅលើពិភពលោកបច្ចុប្បន្ន មានបាក់ស្បាត។ នេះបើតាមរបាយការណ៍អង្គការសុខភាពពិភពលោកដដែល ដោយលម្អិតថា ការធ្លាក់ខ្លួនមានវិបត្តិបាក់ស្បាត អាស្រ័យទៅលើប្រភេទព្រឹត្តិការណ៍ដែលគេបានឆ្លងកាត់។ បើជាជម្លោះហិង្សាឬសង្គ្រាម នោះប្រូបាប៊ីលីតេធ្លាក់ខ្លួនមានជំងឺបាក់ស្បាត កើនឡើងខ្ពស់ដល់ទៅបីដង និងខ្ពស់ខ្លាំងមែនទែន ចំពោះជនរងគ្រោះអំពើហិង្សារំលោភបំពានផ្លូវភេទ។ ថ្វីបើស្ត្រីងាយរងគ្រោះធ្លាក់បាក់ស្បាតជាងបុរស។ ទាហានធ្លាប់ប្រឡូកក្នុងសមរភូមិសង្គ្រាម ក៏ប្រឈមខ្លាំងនឹងគ្រោះមានវិបត្តិផ្លូវចិត្ត និងជំងឺបាក់ស្បាតដែរ នៅពេលត្រលប់មកវិញ។ ជាឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែង នៅប្រទេសអ៊ីស្រាអែល បើតាមប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយជាតិបារាំង តាំងពីផ្ទុះសង្គ្រាមនៅហ្កាហ្សាមក មានទាហានអ៊ីស្រាអែលយ៉ាងហោច៤២នាក់ បានធ្វើអត្តឃាត ដោយមានជំងឺផ្លូវចិត្ត ស្លុត បាក់ស្បាត។ ក្នុងពេលកំពុងធ្វើសង្គ្រាមនៅអាហ្វហ្កានីស្ថាន មានទាហានអាមេរិកសម្លាប់ខ្លួនស្ទើរជារៀងរាល់ថ្ងៃ (ជាមធ្យមម្នាក់ក្នុងមួយថ្ងៃ)នៅឆ្នាំ២០១២ ។ ទាហានអាមេរិកមានបញ្ហាផ្លូវចិត្ត ដែលបានបញ្ជូនត្រលប់មកស្រុកកំណើតវិញ មានចំនួនច្រើនជាងទាហានរងរបួសដល់ទៅពីរដងនៅគ្រានោះ។ អ្នកជំនាញសុខភាពបានយល់យ៉ាងច្បាស់អំពីផលប៉ះពាល់នៃសង្គ្រាមទៅលើសុខភាពផ្លូវចិត្តរបស់សាធារណជន ក៏ដូចជាទាហាន។ លោកសាស្ត្រាចារ្យវេជ្ជបណ្ឌិត Patrick Clervoy គ្រូពេទ្យឯកទេសចិត្តវិទ្យា នៅមន្ទីរពេទ្យយោធា ក្រុងទូឡុងប្រទេសបារាំង ៖ “សង្គ្រាមគឺជាអ្វីដែលធ្វើឱ្យឡើងស្ត្រេសខ្លាំងបំផុត ហើយជាការប្រឈមដ៏យូរនឹងស្ត្រេស ដែលផ្លូវចិត្តឬខួរក្បាលរបស់យើងពិបាកទ្រាំណាស់។ ខួរក្បាលមនុស្សម្នាក់ៗសុទ្ធតែមានកំរិតសមត្ថភាពរបស់ខ្លួន ក្នុងការយល់ដឹង វិភាគ ពិចារណា និងបញ្ចេញប្រតិកម្មល្អត្រឹមត្រូវ សមស្របទៅតាមកាល។ តែនៅពេលឡើងស្ត្រេសដល់កំរិតកំពូលណាមួយ ខួរក្បាលលែងមានអានុភាពគ្រប់គ្រងបាន ទើបលេចបញ្ហាផ្លូវចិត្តឡើង”។ តើអ្វីទៅជាជំងឺបាក់ស្បាត? មានបញ្ហាផ្លូវចិត្ត ចេះតែភ័យខ្លាច តក់ស្លុត ក្រោយជួបហេតុការណ៍គួរឱ្យរន្ធត់តក់ស្លុតខ្លាំង ជាអាការៈធម្មតា។ មនុស្សទូទៅ តែងមានអារម្មណ៍ភ័យស្លុតខ្លាំង នៅពេលរងគ្រោះដោយផ្ទាល់ ឬជួបព្រឹត្តិការណ៍អាក្រក់គួរឱ្យតក់ស្លុតដោយផ្ទាល់ និងបន្តភ័យខ្លាចទៀតទោះហេតុការណ៍អាក្រក់ ដូចយ៉ាង សង្គ្រាម គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ គ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិ ឬអំពើហិង្សាផ្លូវភេទ កន្លងផុតទៅក៏ដោយ។ សម្រាប់មនុស្សភាគច្រើន ភាពតក់ស្លុត ភ័យខ្លាច នឹងរលត់រលាយទៅតាមពេលវេលា តែមនុស្សមួយភាគតូច ការភ័យ ស្លុត បានក្លាយជាបញ្ហា សុខភាព ជាជំងឺផ្លូវចិត្ត ដែលអាចអូសបន្លាយខែ ដល់រាប់ឆ្នាំ រហូតប៉ះពាល់ដល់សកម្មភាពរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ ទាំងក្នុងជីវិតឯកជន ការងារ និងសង្គម។ វិបត្តិផ្លូវចិត្តភ័យខ្លាច ខុសពីជំងឺបាក់ស្បាត។ លោកសាស្ត្រាចារ្យ Patrick Clervoy ៖ “ការភ័យ ការខ្លាច ការស្លុតរន្ធត់ ជាអាការៈដែលកើតឡើងភ្លាមនៅក្នុងហេតុការណ៍អាក្រក់ខ្លាំងណាមួយ។ ឯ ជំងឺបាក់ស្បាត ដែលបណ្តាលមកពីការភ័យខ្លាច តក់ស្លុតពេក គឺផលវិបាក ដែលលេចឡើងនៅក្រោយពេលជួបហេតុការណ៍អាក្រក់។ រោគសញ្ញាមួយនៃជំងឺបាក់ស្បាត គឺវិបត្តិដំណេក ដេកមិនលក់ និងមើលឃើញតែរូបភាពនៃព្រឹត្តិការណ៍អាក្រក់នោះដដែលៗ។ នៅពេលថ្ងៃ អ្នកជំងឺបានដឹងខ្លួនយ៉ាងច្បាស់ ថារឿងហេតុបានកន្លងផុត ហើយគេបានមកដល់ទីសុខស្ងាត់ ប៉ុន្តែអារម្មណ៍ចេះតែជំរុញឱ្យនឹកស្រមៃដល់ហេតុការណ៍នោះភ្លាម។ នឹកឃើញភ្លាម អ្នកជំងឺនៅតែមានអារម្មណ៍ដូចកំពុងស្ថិតលើសមរភូមិសង្គ្រាម នៅកន្លែងកើតហេតុ នៅកន្លែងរងគ្រោះមែនទែន ហើយក៏ចាប់ ភ័យ ញ័រខ្លួន បែកញើស ដកដង្ហើមស្ទើរមិនដល់គ្នា បេះដូងលោតញាប់ឡើងៗ ...។ នៅពេលយប់ អ្នកជំងឺយល់សប្តិឃើញរូបភាពរងគ្រោះដដែលនេះ ដូចនៅ ពិតៗ ទើបត្រូវភ្ញាក់ទាំងស្លុតភ័យ ទាំងបែកញើសសស្រាក់។ មិនសម្រាកឱ្យបានពេញលេញ អ្នកជំងឺធ្លាក់ខ្លួនហត់អស់កម្លាំងយ៉ាងខ្លាំង។ មានន័យថា បើទោះបីជាបានមកដល់កន្លែងសន្តិភាពហើយក៏ដោយ ក៏ខ្លួនប្រាណនិងខួរក្បាលពួកគាត់មិនព្រមសម្រាកដែរ”។ អ្នកមានជំងឺបាក់ស្បាត ច្រើនតែមានអាការៈសញ្ញាបែបបាក់ទឹកចិត្ត ថប់កង្វល់ ងាយធ្លាក់ក្នុងគ្រោះប្រព្រឹត្តគ្រឿងញៀន គ្រឿងស្រវឹង និងងាយគិតចង់បញ្ចប់ជីវិត។ ដូចជាបញ្ហាសុខភាពផ្លូវចិត្តផ្សេងទៀតដែរ ជំងឺបាក់ស្បាត បណ្តាលមកពីកត្តាជាច្រើន ដែលអាចជាកត្តាសង្គម ផ្លូវចិត្តនិងជីវសាស្ត្រ។ ជនណាក៏អាចធ្លាក់ខ្លួនមានជំងឺបាក់ស្បាតបានដែរ ក្រោយជួបហេតុការណ៍រន្ធត់ខ្លាំង។ ប៉ុន្តែអ្នកជួបហេតុការណ៍ម្តងហើយ ងាយបាក់ស្បាតជាថ្មី។ ជំងឺបាក់ស្បាត អាចព្យាបាលជា។ ជិត៤០%នៃអ្នកជំងឺបាក់ស្បាត នឹងបានជាមកនៅរវាងតែមួយឆ្នាំ។ បច្ចុប្បន្នមានថ្នាំច្រើនមុខ មានប្រសិទ្ធភាពខ្លាំងប្រឆាំងនឹងជំងឺបាក់ស្បាតនេះ។ ប៉ុន្តែ បើតាមអង្គការសុខភាពពិភពលោក នៅក្នុងប្រទេសក្រីក្រនិងមធ្យម មានអ្នកជំងឺតែមួយភាគបួនប៉ុណ្ណោះ បានទៅស្វែងរកការព្យាបាល ព្រោះភាគច្រើនមិនដឹងថាជំងឺនេះអាចព្យាបាលបាន។ ប្រទេសគ្មានសេវាថែទាំសុខភាពផ្លូវចិត្តត្រឹមត្រូវ និងគ្មានពេទ្យជំនាញប្រកបដោយគុណភាព៕

ទទួលទានអាហារពេលល្ងាច កាន់តែឆាប់កាន់តែល្អសម្រាប់សុខភាព

2025-07-2409:04

ជម្រើសម្ហូបអាហារមានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់សុខភាព។ ពេលម៉ោងទទួលទានអាហារក៏សំខាន់ដែរ។ តើអ្នកដឹងទេ ថាម៉ោងទទួលទានអាហារ អាចជះឥទ្ធិពលអាក្រក់ដល់សុខភាព? អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រផ្តល់សេចក្តីបំភ្លឺថាហេតុអ្វីត្រូវឆាប់ទទួលទានអាហារល្ងាច។ មនុស្សភាគច្រើនប្រុងប្រយ័ត្នខ្លាំងណាស់នៅពេលហូបចុកម្តងៗ។ មិនហ៊ានហូបនេះ តមអាហារនោះ ឬសុខចិត្តអត់ផងក៏មាន ដើម្បីរក្សារាង និងក្នុងបំណងថែរក្សាសុខភាពឱ្យបានល្អ។ ការហូបចុកពិតជាសំខាន់មែនហើយ ប៉ុន្តែពេលម៉ោងទទួលទានអាហារក៏សំខាន់ខ្លាំងដែរ ជាពិសេសអាហារពេលល្ងាចតែម្តង។ លោកអ្នកប្រាកដជាធ្លាប់ឮសេចក្តីណែនាំរបស់គ្រូពេទ្យ កុំឱ្យទទួលទានអាហារច្រើននៅល្ងាច និង ឆាប់ទទួលទានអាហារពេលល្ងាច ហើយមែនទេ? ហេតុអ្វីត្រូវឆាប់ទទួលទានអាហារពេលល្ងាច? គុណប្រយោជន៍មួយក្នុងចំណោមគុណប្រយោជន៍ជាច្រើននៃការឆាប់ទទួលទានអាហារល្ងាច គឺជួយសម្រួលដំណេក នៅពេលយប់។ នៅពេលបរិភោគអាហារពេលល្ងាច យប់ខ្លាំងពេក អ្នកនឹងរុញពន្យឺតពេលម៉ោងចូលសំរាន្ត និងរារាំងយន្តការរំលាយអាហារ។ នៅពេលក្រពះកំពុងកិនរំលាយអាហារ ខ្លួនប្រាណនឹងឡើងកម្តៅ។ ការឡើងកម្តៅសីតុណ្ហភាព ជាកត្តាមួយនាំឱ្យរំខានដល់ដំណើរងោយងុយ។ ដើម្បីមានអារម្មណ៍ងុយគេង និងអាចសំរាន្តលក់ស្រួល សីតុណ្ហភាពខ្លួនប្រាណត្រូវចុះត្រជាក់ជាងពេលធម្មតាបន្តិច។ ម្យ៉ាងទៀត ប្រសិនបើអ្នកមានបញ្ហាក្រពះ ឧស្សាហ៍ភើ ច្រាលឡើងជាតិអាស៊ីតផង នោះអ្នកត្រូវតែទទួលទានអាហារល្ងាចឱ្យបានយ៉ាងហោចបីម៉ោងមុនចូលសំរាន្តទើបល្អ។ ការទទួលទានអាហារល្ងាចច្រើនពេក បូកផ្សំនឹងអាហារសម្បូរទៅដោយជាតិខ្លាញ់ច្រើនទៀត នោះក្រពះច្បាស់ជាត្រូវពេលវេលាច្រើនសម្រាប់រំលាយ។ គ្រោះហានិភ័យកើតរោគច្រាលទឹកអាស៊ីត នឹងកើនឡើង ព្រោះការទំរេតខ្លួនដេក ក្រោយបាយហើយភ្លាម ជាពិសេសបើដេកផ្អៀងទៅខាងស្តាំ ប្រៀបដូចជាផ្កាប់ក្រពះចាក់អាហារឱ្យចេញមកវិញ។ អ៊ីចឹងហើយបានជាមានអាការៈឡើងច្រាលអាស៊ីត និងរលាកក្រពះ។ ជាងនេះទៅទៀត បើតាមអ្នកស្រាវជ្រាវ ការឆាប់ទទួលទានអាហារពេលល្ងាច អាចជាឱកាសអត់អាហារបានយូរម៉ោង គ្រប់គ្រាន់ល្អសម្រាប់សុខភាព។ ការអត់អាហារ យ៉ាងហោច១២ម៉ោងជាប់គ្នា ឬច្រើនជាងនេះ អាចជះឥទ្ធិពលវិជ្ជមាន ដល់ប្រព័ន្ធមេតាបូលិក ជាពិសេសមេតាបូលិកខាងចាត់ចែងជាតិស្ករ និងសម្ពាធឈាម។ អត់អាហាររយៈពេលវែងជាអន្ទាក់ចងភ្ជាប់នាំទៅរកការជួយបញ្ចុះហានិភ័យនៃគ្រោះថ្នាក់សរសៃឈាមខួរក្បាល។ ទម្លាប់ល្អនេះអាចជួយកាត់បន្ថយគ្រោះកើតជំងឺសរសៃឈាមបេះដូងទៀត។ បើតាមការសិក្សាថ្មី ដឹកនាំដោយវិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវវេជ្ជសាស្ត្របារាំង អ្នកដែលបរិភោគអាហារល្ងាចនៅក្រោយម៉ោង៩យប់ មានហានិភ័យកើតជំងឺសរសៃឈាមបេះដូង ២៨%លើសអ្នកដែលទទួលទានអាហារល្ងាចនៅមុនម៉ោង៨ល្ងាច។ ភាពខុសគ្នាមានកាន់តែច្បាស់ខ្លាំងសម្រាប់ស្ត្រីភេទ។ ឆាប់បាយល្ងាច ទំនងអាចចូលរួមចំណែកជួយគ្រប់គ្រងទម្ងន់មិនឱ្យឡើងគីឡូបានទៀតផង។ តើត្រូវទទួលទានអាហារល្ងាចនៅម៉ោងប៉ុន្មាន ដែលល្អបំផុតនោះ ? សរីរាង្គកាយមនុស្សធ្វើសកម្មភាពបំប្លែងអាហារមិនដូចគ្នាទេ រវាងអាហារពេលព្រឹក ពេលថ្ងៃ និងពេលល្ងាច។ មានន័យថា អាហារមួយចានក្នុងបរិមាណនិងគុណភាពដូចគ្នា តែទទួលទានខុសពេលម៉ោងគ្នា ជាបាយថ្ងៃត្រង់និងបាយល្ងាច នឹងជះឥទ្ធិពលទៅលើសុខភាពខុសគ្នាស្រលះ ជាពិសេសការបំប្លែងជាតិស្ករ។ សកម្មភាពធ្វើមេតាបូលិករបស់សរីរាង្គកាយ មានសក្តិសិទ្ធភាព ធ្លាក់ចុះទៅតាមពេលវេលា។ ឧទាហរណ៍ ការចាត់ចែងបំប្លែងអត្រាជាតិស្ករក្នុងឈាម បានល្អ ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពខ្លាំងនៅពេលព្រឹក ជាងនៅពេលល្ងាច និងជាងនៅពេលយប់ ដែលអរមូនមេឡាតូនីន ចាប់ផ្តើមចេញសាយភាព ពោលគឺយើងចាប់ផ្តើមងងុយគេង។ គ្មានការបំប្លែង គ្មានសកម្មភាពមេតាបូលិកត្រឹមត្រូវ ខ្លាញ់នឹងកកស្តុកក្នុងពោះ។ នេះបើតាមការសិក្សាដដែលដោយសង្កត់ធ្ងន់ថា ការបរិភោគអាហារនៅពេលយប់ជ្រៅពេកនឹងសម្រួលឱ្យមានសល់ជាតិខ្លាញ់ក្នុងឈាម ហើយធ្វើឱ្យឆាប់ឃ្លានទៀត។ នៅក្នុងអនុសាសន៍ ក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានណែនាំឱ្យទទួលទានអាហារឱ្យបានមុនម៉ោង៨យប់ សម្រាប់ទម្លាប់របស់បណ្តាជនបារាំង ដែលចូលធ្វើការនៅម៉ោង៩-១០ព្រឹក។ ពេលម៉ោងបាយល្ងាចនេះអាចប្រែប្រួលទៅតាមប្រពៃណីទំនៀមទម្លាប់របស់ប្រទេសនីមួយដែរ។ តែគោលការណ៍មានតែមួយគឺ ប្រសិនបើអាច ត្រូវសម្របម៉ោងបាយល្ងាច ទៅនឹងពេលភ្ញាក់ ដើម្បីធ្វើយ៉ាងណាឱ្យរយៈពេលអត់អាហារ បានវែងបំផុតតាមតែអាចធ្វើទៅបាន យ៉ាងហោចប្រមាណជាង១២ម៉ោង។ បាយល្ងាចត្រូវតិចជាងពេលព្រឹកនិងពេលថ្ងៃ? តាមក្បួន អាហារពេលល្ងាចត្រូវឱ្យតិចជាងពេលព្រឹក និងពេលថ្ងៃត្រង់។ ប៉ុន្តែសម្រាប់មនុស្សសម័យថ្មី និងសម្រាប់អ្នកធ្វើការ ក៏ដូចជាក្មេងកំពុងពេញវ័យសិក្សា មនុស្សភាគច្រើនគ្មានពេលវេលាច្រើនទេ នៅពេលថ្ងៃ និងមិនអាចផ្តល់តម្លៃខ្លាំងដល់ការទទួលទានអាហារពេលថ្ងៃត្រង់បានឡើយ។ ទាំងក្មេងទាំងចាស់ បាយថ្ងៃ គ្រាន់តែជាការបរិភោគបំបាត់ឃ្លាន។ ដូច្នេះអាហារត្រឹមត្រូវ និងសំខាន់ ត្រូវលើកទៅហូបជុំគ្នានៅពេលល្ងាច និងមិនអាចបរិភោគឆាប់បានទេ។ ក្នុងករណី អ្នកមិនអាចទទួលទានអាហារល្ងាច តាំងពីក្បាលព្រលប់បានទេ សូមព្យាយាមបរិភោគឱ្យបានបីម៉ោងមុនចូលសំរាន្ត និងកុំបរិភោគច្រើន ឱ្យឆ្អែតជ្រុលពេក។ អាហារល្អ អាហារឆ្ងាញ់ ផ្តល់សុខភាពល្អ មិនមែនជាអាហារក្នុងបរិមាណច្រើន សុទ្ធតែសាច់ទេ តែជាអាហារដែលងាយរលាយ ជាអាហារដែលមានជាតិខ្លាញ់តិច និងមិនធ្វើឱ្យឡើងជាតិស្ករខ្លាំង។ គំរូអាហារពេលល្ងាចត្រឹមត្រូវមានលំនឹង គឺ ពិសាបន្លែឱ្យបានច្រើន ក្នុងបរិមាណពាក់កណ្តាល ជាតិប្រូតេអ៊ីន (សាច់សត្វឬពិសេសត្រី) និងជាតិម្សៅ (បាយ នំប៉័ង ប៉ាត់) តែមួយភាគបួនបានហើយក្នុងមួយមុខៗ។ សូមប្រយ័ត្ន! ពាក្យថាបរិភោគអាហារពេលល្ងាចកុំឱ្យឆ្អែតជ្រុល មិនមែនមានន័យថា ត្រូវបន្ថយឱ្យនៅតិចខ្លាំង និងមិនហូបសោះនោះទេ។ តិចពេក ឬអត់ហូបល្ងាច អាចជះឥទ្ធិពលបញ្ច្រាស ព្រោះយើងអាចកើតរោគឃ្លានពេលយប់ ហើយទ្រាំមិនបានក៏ទៅហូបច្បិចច្បុចទាំងយប់។ ទង្វើនេះគ្រោះថ្នាក់ខ្លាំងណាស់សម្រាប់សុខភាព ព្រោះវានឹងរំខានសង្វាក់មេតាបូលិកផង ងាយធ្វើឱ្យធាត់ផង។ អាហារព្រឹកសំខាន់ជាងគេបំផុត? ការលោតរំលង មិនបរិភោគអាហារនៅពេលយប់ ឬនៅពេលណាមួយ សុទ្ធតែមិនមែនជាអ្វីដែលអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រចង់ណែនាំឡើយ។ អ្នកខ្លះ ដោយមានអារម្មណ៍ខុសខ្លួន ទទួលទានអាហារពេលល្ងាចច្រើនជ្រុល និងយប់ជ្រុលពេក ព្រឹកឡើងមិនស្រស់ស្រូបអាហារពេលព្រឹក។ សម្រាប់មនុស្សធំពេញវ័យ មិនស្រស់ស្រូបពេលព្រឹកក៏មិនអីដែរ តែចំពោះក្មេងវិញ ការមិនស្រស់ស្រូបអាហារពេលព្រឹក សំខាន់ខ្លាំងជាងគេបំផុត សំខាន់ជាងអាហារពេលថ្ងៃនិងពេលល្ងាចខ្លាំងណាស់។ ការសិក្សាតាមដានក្មេងរយៈពេល២០ឆ្នាំបានបង្ហាញឱ្យឃើញថា កុមារនិងក្មេងជំទង់ (៩ទៅ១៥ឆ្នាំ) ពេញវ័យលូតលាស់ មិនទទួលទានអាហារពេលព្រឹក មានអត្រាជាតិខ្លាញ់កូឡេស្តេរ៉ូលអាក្រក់ក្នុងឈាមខ្ពស់ នៅពេលធំ ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យពួកគេប្រឈមនឹងគ្រោះកើតជំងឺសរសៃឈាមបេះដូងនៅពេលចាស់ឡើង។ ចំពោះមនុស្សធំ ដោយជាក់ស្តែង បើមិនឃ្លាន យើងមិនគួរប្រឹងបរិភោគទេ។ ប៉ុន្តែការឃ្លានជាអាការៈជំងឺធម្មជាតិ។ ហេតុដូច្នេះហើយបានជាលោកវេជ្ជបណ្ឌិត Michel Cymes យល់ថានៅពេលមានអាការៈមិនឃ្លាន មិនចង់ទទួលទានអាហារនៅពេលណាមួយ អ្នកត្រូវចោទសួរខ្លួនឯងភ្លាម អំពីរបៀបរបបរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ ៖ តើខ្ញុំមិនបានបរិភោគច្រើនជ្រុលនៅពេលល្ងាចទេឬ? តើខ្ញុំមិនហូបបាយល្ងាច នៅយប់ជ្រៅពេកទេឬ? តើខ្ញុំដេកជ្រុល ក្រភ្ញាក់នៅពេលព្រលឹមមែនទេ? នៅពេលរកចម្លើយឱ្យសំណួរទាំងបីនេះបានហើយ អ្នកពិតជាអាចរកឃើញទម្លាប់អាក្រក់ណាមួយរបស់ខ្លួន ហើយសាកល្បងប្តូរវាចោលទៅ នោះអ្នកនឹងអាចឃ្លានទៀងពេលបានយ៉ាងត្រឹមត្រូវហើយ៕

ហេតុអ្វីបានគេចាត់ទុកគ្រាប់ស្វាយចន្ទីជាសម្ព័ន្ធមិត្តសុខភាព?

2025-07-1608:44

មិនត្រឹមតែមានរសជាតិឆ្ងាញ់ជាប់មាត់ទេ គ្រាប់ស្វាយចន្ទីថែមទាំងជាអាហារគួរជាទីចាប់អារម្មណ៍ទៀត បើគិតតាមបែបអាហារូបត្ថម្ភ។ តើគ្រាប់ស្វាយចន្ទីផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងណាដល់សុខភាព? តើគេអាចទទួលទានគ្រាប់ស្វាយចន្ទីជារៀងរាល់ថ្ងៃ និងក្នុងបរិមាណប៉ុនណាដែរ? ស្វាយចន្ទី មានដាំដុះច្រើននៅតំបន់ត្រូពិក តែច្រើនបំផុតនៅអាស៊ីនិងនៅអាហ្វ្រិក។ បច្ចុប្បន្ននេះ ប្រេស៊ីលជាប្រទេសជើងឯកពិភពលោកខាងផលិតគ្រាប់ស្វាយចន្ទី បន្ទាប់មកគឺឥណ្ឌា រួចវៀតណាម។ មានរូបរាងដូចតម្រងនោម មានរសជាតិខ្ទិះ និងផ្អែមជាងគ្រាប់សណ្តែកដីបន្តិច គេអាចបរិភោគគ្រាប់ស្វាយចន្ទី ឆ្អិន ដោយលីង ដោយកិនធ្វើជាប័រសម្រាប់បៀក ឬដោយយកទៅស្លធ្វើម្ហូបការី ឆាជាមួយបន្លែ ឆាជាមួយបាយ ឬសម្រាប់យកទៅធ្វើជានំ។ ជាប្រភេទផ្លែឈើមានសំបករឹង ដូចអាមិន ឬ ផ្លែខួរក្បាលដែរ គ្រាប់ស្វាយចន្ទីជាសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់សុខភាព ព្រោះក្នុងគ្រាប់ចន្ទី មានផ្ទុកទៅដោយ ពពួកម៉ាក្រូ និងមីក្រូអាហារូបត្ថម្ភច្រើនមុខណាស់។ ដូច្នេះ ការទទួលទានគ្រាប់ស្វាយចន្ទី សមរម្យនឹងផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងដល់សុខភាព។ មនុស្សភាគច្រើននឹងទទួលបាននូវគុណប្រយោជន៍ជាអតិបរិមា សម្រាប់ភាពរឹងមាំនៃសរីរាង្គកាយដោយជ្រើសរើសបរិភោគគ្រាប់ស្វាយចន្ទី។ សម្រាប់អ្នកខ្វល់ខ្វាយគិតគូរដល់ផាសុកភាព និងលំនឹងសុខភាព អ្នកគួរតែបញ្ចូលគ្រាប់ស្វាយចន្ទីក្នុងបញ្ជីឈ្មោះរបបអាហារត្រូវបរិភោគ។ តើគ្រាប់ស្វាយចន្ទីមានផ្ទុកជីវជាតិអ្វីខ្លះ? គ្រាប់ស្វាយចន្ទីមានផ្ទុកជាតិខ្លាញ់ប្រមាណជិត៥០% ក្នុងនោះពាក់កណ្តាលជាអាស៊ីតខ្លាញ់មូណូអាំងសាទួរ៉េ ដែលមានឈ្មោះថា អូមេហ្កា៩។ អាស៊ីតខ្លាញ់ប្រភេទនេះល្អខ្លាំងណាស់សម្រាប់សុខភាព។ គ្រាប់ចន្ទីក៏សម្បូរជាតិប្រូតេអ៊ីត ក្នុងកំរិតប្រមាណ (១៥%)។ ជាសរុប គ្រាប់ស្វាយចន្ទី៣០ក្រាម ផ្តល់ថាមពល១៦០កាឡូរី តែដោយសារមានជាតិប្រូតេអ៊ីន និងអាស៊ីតខ្លាញ់ច្រើន បរិមាណ នេះអាចធ្វើឱ្យយើងឆាប់ឆ្អែត និងបាត់ឃ្លានបានយូរ។ ជាងនេះទៅទៀត ទទួលទានគ្រាប់ស្វាយចន្ទីត្រឹមតែ៣០ក្រាម អាចឆ្លើយតបទៅនឹងសេចក្តីត្រូវការប្រចាំថ្ងៃផ្នែកកម៉ាញេស្យូម បានដល់ទៅ២០%ហើយ។ នៅមានសារធាតុរ៉ែសំខាន់ៗជាច្រើនទៀត ដែលកប់ក្នុងគ្រាប់ស្វាយចន្ទី ដូចជារ៉ែដែក រ៉ែម៉ង់ហ្កាណែស្ស ស៊ីឡេនីញ៉ូម ឬរ៉ែសង្កសី ។ល។ និង។ល។ សរីរាង្គកាយមនុស្ស ត្រូវការសារធាតុរ៉ែ តែបន្តិចបន្តួចទេ ប៉ុន្តែបើខ្វះគឺមិនបានឡើយ។ សារធាតុរ៉ែ មានតួនាទីចាំបាច់សម្រាប់ដំណើរវិវឌ្ឍនៃរចនាសម្ព័ន្ធឆ្អឹង ប្រព័ន្ធប្រសាទ សាច់ដុំ និងថាមពល។ ជាប្រភពផ្តល់វីតាមីន E-B-K ជាចុងក្រោយ គ្រាប់ស្វាយចន្ទី ក៏ជាប្រភេទអាហារដែលសម្បូរជាតិសរសៃ ជាពិសេសជាជាតិសរសៃងាយរលាយទៅទៀត។ ជាតិសរសៃងាយរលាយជួយសម្រួលប្រព័ន្ធរំលាយបានច្រើនខ្លាំងណាស់។ តើគ្រាប់ស្វាយចន្ទីមានគុណប្រយោជន៍យ៉ាងណា សម្រាប់សុខភាព? តាមរយៈជីវជាតិដែលមាន គ្រាប់ស្វាយចន្ទីអាចផ្តល់គុណប្រយោជន៍ច្រើនណាស់ដល់សុខភាព។ ទីមួយ គ្រាប់ស្វាយចន្ទីអាចជួយកាត់បន្ថយគ្រោះហានិភ័យនៃការកើតជំងឺរឹងសរសៃឈាម។ ដោយមានផ្ទុកច្រើននូវសារធាតុfolate និងវីតាមីន E គ្រាប់ស្វាយចន្ទីអាចជួយការពារនិងថែរក្សាសរសៃឈាមមិនឱ្យមានកកស្ទះ មិនឱ្យរួមតូចបាន។ ការសិក្សាកាលពីឆ្នាំ២០១៩ បានបង្ហាញថា ការបរិភោគគ្រាប់ស្វាយចន្ទីជាប្រចាំ ជារៀងរាល់ថ្ងៃ មានចំណែកជួយរក្សាអត្រាជាតិខ្លាញ់ក្នុងឈាម (កូឡេស្តេរ៉ូល) របស់មនុស្សទូទៅ និងរបស់អ្នកជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទីពីរ ឱ្យមានលំនឹងល្អ។ នេះក៏ព្រោះតែគ្រាប់ស្វាយចន្ទី មានផ្ទុកអាស៊ីតខ្លាញ់មិនឆ្អែត។ អាស៊ីតខ្លាញ់មិនឆ្អែត ឬអូមេហ្កា៩ ត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ថាជាខ្លាញ់ល្អដែលមានតួនាទីចាត់ចែងអត្រាជាតិខ្លាញ់ក្នុងឈាម ដោយជួយបង្កើនអត្រាកូឡេស្តេរ៉ូលល្អ ហើយបញ្ចុះកូឡេស្តេរ៉ូលមិនល្អ។ ដើម្បីគ្រប់គ្រងកូឡេស្តេរ៉ូល គ្រូពេទ្យតែងផ្តល់អនុសាសន៍ឱ្យជ្រើសរើសទទួលទានអាហារមានផ្ទុកជាតិខ្លាញ់ប្រភេទអាស៊ីតខ្លាញ់ម៉ូណូអាំងសាទួរ៉េ (អូមេហ្កា៩) និងប៉ូលីអាំងសាទួរ៉េ (អូមេហ្កា៣-៦) និងកាត់បន្ថយអាហារមានផ្ទុកអាស៊ីតខ្លាញ់ឆ្អែត។ អត្រាកូឡេស្តេរ៉ូលមានលំនឹងនឹងជួយកាត់បន្ថយគ្រោះហានិភ័យនៃជំងឺសរសៃឈាមបេះដូង។ គ្រាប់ស្វាយចន្ទីអាចជួយឱ្យមានអាយុវែង និងការពារកោសិកាមិនឱ្យឆាប់ចាស់។ សរីរាង្គកាយមនុស្សតែងផលិតកោសិកាសេរី។ បរិស្ថានពុល កាំរស្មីUVរបស់ព្រះអាទិត្យ ឬស្ត្រេស ជួយជំរុញឱ្យមានកោសិកាសេរីច្រើន។ វត្តមាននៃកោសិកាសេរីកាន់តែច្រើន សរីរាង្គកាយមនុស្សកាន់តែងាយឆាប់ទ្រុឌទ្រោម និងងាយរងគ្រោះកើតជំងឺប្រព័ន្ធប្រសាទផ្សេងៗ ដូចជាជំងឺប៉ាគីសុន ជំងឺវង្វេងវង្វាន់ អាល់ហ្សៃមែរ ... ប៉ុន្តែគ្រាប់ស្វាយចន្ទីអាចទប់ស្កាត់អាការៈទាំងអស់នេះបាន ព្រោះគ្រាប់ស្វាយចន្ទីមានផ្ទុកសារធាតុអង់ទីអុកស៊ីដង់ច្រើន។ សារធាតុអង់ទីអុកស៊ីដង់របស់គ្រាប់ស្វាយចន្ទី មានសមត្ថភាពកម្ចាត់ពពួកកោសិកាសេរី ហើយជួយធ្វើឱ្យសរីរាង្គកាយមានសភាពរឹងមាំល្អ និងមានការចងចាំល្អ។ ជាមួយនឹងអត្រារ៉ែម៉ាញេស្យូមនិងរ៉ែផូស្វ័រដ៏ខ្ពស់ គ្រាប់ស្វាយចន្ទីជាអាវុធប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងអាការៈនឿយហត់អស់កម្លាំង។ ម៉ាញេស្យូមនិងផូស្វ័រ ជាប្រភេទរ៉ែពីរមុខដែលដើរតួនាទីចាំបាច់ក្នុងដំណើរលូតលាស់និងភាពរឹងមាំរបស់ឆ្អឹង។ មានន័យថា ការទទួលអាហារណាដែលសម្បូរទៅដោយរ៉ែពីរប្រភេទ ដូចយ៉ាងគ្រាប់ស្វាយចន្ទីនេះ ប្រៀបដូចជាបានលេបថ្នាំបង្ការជំងឺពុកឆ្អឹងដូច្នោះ។ គ្រាប់ស្វាយចន្ទីមានកំហាប់ជាតិខ្លាញ់ និងប្រូតេអ៊ីនខ្ពស់។ ដូច្នេះគ្រាប់ស្វាយចន្ទីជាអាហារប្រកបដោយថាមពល។ បរិភោគតែបន្តិចតែអាចស្រូបទាញបានថាមពលបានខ្ពស់ សម្រាប់មកបំពេញសេចក្តីត្រូវការរបស់សរីរាង្គកាយ។ ហើយបូកផ្សំនឹងបរិមាណជាតិសរសៃដ៏ច្រើនលើសលប់ទៀតទៅ គ្រាប់ស្វាយចន្ទីឆាប់បំពេញសេចក្តីស្រេកឃ្លានបានលឿន ពោលគឺធ្វើឱ្យឆាប់ឆ្អែត និងឆ្អែតបានយូរ ហើយសម្រួលការបញ្ចេញចោលទៀត។ គេអាចចាត់ទុកគ្រាប់ស្វាយចន្ទីថាជាជំនួយការដ៏ប្រពៃសម្រាប់អ្នកមិនចង់ធាត់។ គ្រាប់ស្វាយចន្ទីជួយបញ្ចុះទម្ងន់ឬ? បើយោងតាមកំរិតកាឡូរីរបស់គ្រាប់ស្វាយចន្ទី ដែលអាចផ្តល់ថាមពលដល់ទៅ៦០០កាឡូរីក្នុងមួយខាំ និងមានបរិមាណលីពីតដល់ទៅប្រមាណ៥០% ការបរិភោគគ្រាប់ស្វាយចន្ទីច្រើនច្បាស់ជាអាចធ្វើឱ្យឡើងទម្ងន់ហើយ។ ប៉ុន្តែនៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌនៃរបបអាហារត្រឹមត្រូវ មានប្រូតេអ៊ីន និងជាតិសរសៃ គ្រាប់ស្វាយចន្ទីនឹងសម្រួលមិនឱ្យមានការទល់លាមក ឆាប់ឆ្អែត ដែលកត្តាសំខាន់ពីរសម្រាប់ជួយរក្សាលំនឹងរាងកាយ (មិនឱ្យធាត់)បាន។ ការស្រាវជ្រាវបានបង្ហាញថា របបអាហារដែលមានបញ្ចូលផ្លែឈើសម្រករឹងច្រើន ដូចយ៉ាងគ្រាប់ស្វាយចន្ទីនេះ ជួយកាត់បន្ថយហានិភ័យធាត់ជ្រុល និងមិនងាយឡើងគីឡូ។ ដូច្នេះការទទួលទានគ្រាប់ស្វាយចន្ទីសមរម្យ ក្នុងក្របខ័ណ្ឌនៃរបបចំណីអាហារត្រឹមត្រូវ មានលំនឹង នឹងគ្មានផលរំខានជះដល់បញ្ហាធាត់-ស្គមទេ។ ការបរិភោគត្រឹមត្រូវ និងសមហេតុផល គឺត្រូវបរិភោគត្រឹមប្រមាណ៣០ក្រាម ឬប្រមាណ១០ទៅ១៥គ្រាប់ក្នុងមួយថ្ងៃ។ ត្រូវបរិភោគគ្រាប់ស្វាយចន្ទីដោយគ្មានថែមស្ករ ថែមអំបិល ទើបទាញគុណប្រយោជន៍បានពេញលេញ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត គ្រាប់ស្វាយចន្ទី ក៏ដូចជាសណ្តែកដី និងផ្លែឈើសម្បករឹងផ្សេងទៀតដែរ អាចជាប្រភពនាំឱ្យបញ្ហាអាល់ឡែកហ្ស៊ី។ អ្នកមានអាល់ឡែកហ្ស៊ីនឹងផ្លែឈើសម្បករឹងណាមួយ ច្រើនតែអាល់ឡែកហ្ស៊ីនឹងគ្រាប់ស្វាយចន្ទីនេះដែរ។ សូមប្រយ័ត្ន! ប្រតិកម្មអាល់ឡែកហ្ស៊ី មានទម្រង់ជាការពិបាកដកដង្ហើម ហើមឬប៉ោងមុខ អណ្តាត ឬបបូរមាត់៕

#box-pro-ellipsis-176833751850287{-webkit-line-clamp:2;}នាទីសុខភាពនិងអនាម័យ

នាទីសុខភាពនិងអនាម័យ