Oraties Rijksuniversiteit Groningen, Faculteit Rechtsgeleerdheid

Duurzaam aanbestedingsrecht. Herijking van de interne markt voor overheidsopdrachtenDoor duurzaam aan te besteden kunnen overheden twee vliegen in één klap slaan: ze voorzien in hun eigen behoeften én dragen bij aan maatschappelijke uitdagingen als klimaatverandering en sociale ongelijkheid. Overheden kunnen via het uitgeven van ons belastinggeld markten veranderen door alleen te contracteren met groene en sociale marktpartijen. Duurzaam aanbesteden is een no-brainer en krijgt steeds meer aandacht, maar gebeurt veelal toch mondjesmaat of is niet effectief.In zijn oratie stelt Janssen zich de vraag hoe de Europese aanbestedingsregels zich verhouden tot het streven naar een duurzame maatschappij. Sinds de jaren 70 probeert dit rechtsgebied, gestoeld op beginselen van non-discriminatie, gelijkheid, transparantie en proportionaliteit, een interne markt voor overheidsopdrachten te creëren. Vormen deze regels een obstakel in de noodzakelijke duurzaamheidstransitie?-----Through sustainable procurement, governments can kill two birds with one stone: they meet their own needs and contribute to societal challenges such as climate change and social inequality. By spending our tax money, governments can change markets by only contracting with green and social market players. Sustainable procurement is a no-brainer and is receiving more and more attention, but it is often done piecemeal or ineffective.In his inaugural lecture, Janssen asks how European procurement rules relate to the pursuit of a sustainable society. Since the 1970s, this area of law, founded on principles of non-discrimination, equality, transparency and proportionality, has been trying to create an internal market for public procurement. Are these rules an obstacle in the necessary sustainability transition?

Extern toezicht op het openbaar ministerieBinnen de leerstoel ‘Toezicht op strafvorderlijk overheidsoptreden’ doet Hoving onderzoek naar hoe toezicht er aan kan bijdragen dat de organisaties die zich bezig houden met de opsporing en vervolging van strafbare feiten, zoals de politie en het OM, zo goed mogelijk hun werk doen. Daarbij is het interessant dat het OM een magistratelijke organisatie is die ook zelf een taak heeft bij de handhaving van de (straf)wet. Mede hierdoor heeft het toezicht op het OM een ander karakter dan het toezicht op bijvoorbeeld banken, ziekenhuizen of scholen.Uit onderzoeken van externe toezichthouders blijkt het OM soms fouten maakt bij de uitvoering van zijn taken. De toezichthouders doen aanbevelingen om die fouten te voorkomen. Vaak worden deze aanbevelingen door het OM opgevolgd. Maar niet altijd leidt het toezicht tot gedragsverandering. In de oratie gaat Hoving in op enkele verklaringen daarvoor.-----Within the chair of 'Supervision of Government Criminal Proceedings', Hoving conducts research into how supervision can contribute to the organizations involved in the investigation and prosecution of criminal offenses, such as the police and the Public Prosecution Service (OM), doing their work as well as possible. Here it is interesting that the OM is a magisterial organization that itself also has a task in enforcing the (criminal) law. Partly because of this, supervision of the OM has a different character than supervision of banks, hospitals or schools, for example.Investigations by external supervisors show the OM sometimes makes mistakes in carrying out its duties. The supervisors make recommendations to prevent those mistakes. Often these recommendations are followed by the OM. But supervision does not always lead to behavioral change. In the oration, Hoving discusses some explanations for this.

Risicostrafrecht en rechtsorde: kent noodzaak geen recht?Het risicostrafrecht is de afgelopen jaren ad hoc ontstaan en kent weinig duidelijke regels voor de toepassing van allerlei sancties die zeer diep ingrijpen in het leven van burgers. Het is bijvoorbeeld onduidelijk bij welk risico op recidive welke sanctie mag worden opgelegd en welk bewijs daarvoor nodig is. Daardoor is de kans groot dat het strafrecht op een willekeurige manier wordt ingezet.In zijn oratie betoogt Bijlsma dat het doel om recidivegevaar te bestrijden niet kan rechtvaardigen dat het risicostrafrecht zo weinig duidelijke regels kent als nu het geval is. Hij laat zien dat het wel degelijk mogelijk is om duidelijke regels te ontwikkelen en dat dat ook noodzakelijk is om het risicostrafrecht te integreren in de democratische rechtsstaat.-----Risk criminal law has developed ad hoc in recent years and has few clear rules for the application of a variety of sanctions that have a very deep impact on citizens' lives. It is unclear, for example, at what risk of recidivism what sanction may be imposed and what evidence is required for this. As a result, criminal law is likely to be used in an arbitrary manner.In his inaugural lecture, Bijlsma argues that the goal of combating recidivism risk cannot justify risk criminal law having as few clear rules as it does now. He shows that it is indeed possible to develop clear rules and that this is also necessary to integrate risk criminal law into the democratic rule of law.

Ondermijnend bestuursrecht: de aanpak van georganiseerde criminaliteit op lokaal niveauIn het kader van zijn inaugurele rede stelt Tollenaar de vraag: in hoeverre moeten het bestuursrecht en lokale overheden de bestrijding van georganiseerde criminaliteit op lokaal niveau oplossen, en in hoeverre ligt die verantwoordelijkheid bij het strafrecht? Aan de hand van meerdere praktijkvoorbeelden (problemen op de vakantieparken van Peter Gillis, de strijd tussen drugsbendes in Groningen) trekt Tollenaar de conclusie dat het straf- en bestuursrecht in dit kader meer moeten integreren, maar dat we niet moeten doordraven. Hij stelt dat we het recht proportioneel moeten gebruiken en niet als hamer op zoek moeten gaan naar spijkers.-----As part of his inaugural address, Tollenaar asks the question: to what extent should administrative law and local governments solve the fight against organized crime at the local level, and to what extent does that responsibility lie with criminal law? Using several practical examples (problems at Peter Gillis' vacation parks, the battle between drug gangs in Groningen), Tollenaar draws the conclusion that criminal and administrative law should integrate more in this context, but that we should not go overboard. He argues that we should use the law proportionately.

De verlokkingen van data en het maatschappelijke belangMaatschappelijk functioneren zonder data achter te laten is tegenwoordig niet meer mogelijk. Iedereen laat overal data achter en deze worden gretig gebruikt door bedrijven en de overheid. Er wordt geld mee verdiend of de data worden ingezet voor het bereiken van maatschappelijke doelen. Maar wanneer is dit allemaal te veel? Wanneer komen we tot de conclusie dat er te veel data door bedrijven en overheden gebruikt worden en er geen enkel moment is waarop je onbewaakt je gang kunt gaan?Met name nu deze data ook gebruikt gaan worden voor de ontwikkeling van AI, liggen ongelukken op de loer. Juist daarom moeten bedrijven en overheden veel meer doen om te voorkomen dat een ‘digitale extinction rebellion’ over een aantal jaren nodig is. Bedrijven moeten zich bij het gebruik van data van personen niet slechts door commerciële belangen laten leiden, het maatschappelijke belang moet een zware rol krijgen. Hier ligt een rol voor de toezichthouder en de rechter. De overheid kan dat al, alsze wil. Bij het beoordelen van de rechtmatigheid van verwerking van persoonsgegevens kan de overheid nu al kijken naar de optelsom van het totaal van verwerkingen: wordt dit allemaal niet veel te veel?  Dit geldt ook voor de maatschappij in het klein die de RUG vormt. In het onderwijs bijvoorbeeld wordt elke stap die studenten op de digitale leeromgeving zetten gevolgd. Maar moeten we bij het academisch onderwijs niet juist de vrije discussie engedachtenvorming vooropzetten? Moet daarom nu niet juist het ‘digitale schoolplein’ van de RUG vrij zijn van het volgen van studenten? Het recht loopt altijd achter maatschappelijke ontwikkelingen aan. In deze tijd vragen grote vraagstukken om een oplossing. Data kunnen daar een rol in spelen. Het gaat in Aline Klingenbergs oratie om de vraag hoe we dit op een verantwoorde manier voor elkaar krijgen.-----Social functioning without leaving data behind is not possible these days. Everyone leaves data everywhere and these are eagerly used by companies and the government. Money is made from it or the data are used to achieve social goals. But when is this all too much? When do we come to the conclusion that there is too much data being used by companies and governments and there is no time when you can go about your business unguarded? Especially now that this data will also be used for the development of AI, accidents are lurking. This is precisely why companies and governments must do much more to prevent the need for a "digital extinction rebellion" in a few years. Companies should not be guided by commercial interests alone when using personal data; the social interest must be more involved. Here lies a role for the regulator and the courts. The government can already do that, if it wants to. When assessing the lawfulness of processing personal data, the government can already look at the sum total of processing: isn't this all becoming far too much?  This also applies to the society in miniature that constitutes the UG. In education, for example, every step students take on the digital learning environment is tracked. But in academic education, shouldn't we put free discussion and thought first? Therefore, shouldn't precisely the UG's "digital schoolyard" now be free from tracking students? Law is always behind social developments. In this day and age, big issues demand solutions. Data can play a role in that. Aline Klingenberg's oration is about the question of how to make this happen in a responsible way.